<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Sinop - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Sinop&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 03:15:39 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Sinop&amp;diff=782915&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Sinop&amp;diff=782915&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Sinop&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ({{Lang-el|Σινώπη|Sinōpē}}) — [[Turkiya]] shimolidagi shahar. Sinop viloyatining &amp;#039;&amp;#039;maʼmuriy markazi&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
[[Fayl:SINOP.ADALET_SARAYI_-_panoramio.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/SINOP.ADALET_SARAYI_-_panoramio.jpg/260px-SINOP.ADALET_SARAYI_-_panoramio.jpg|thumb|260x260px| Sinop adliya saroyi]]&lt;br /&gt;
[[Fayl:SINOP_OGRETMEN_EVI_-_panoramio.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/SINOP_OGRETMEN_EVI_-_panoramio.jpg/260px-SINOP_OGRETMEN_EVI_-_panoramio.jpg|thumb|260x260px| Sinop oʻqituvchilari qarorgohi]]&lt;br /&gt;
Taxminan 2500-yil davomida Sinopga turli davrlarda [[Kolxida podsholigi|kolxiylar]], [[yunonlar]] (miloddan avvalgi VII asr oxiri, V asr oxiri va IV — III asrlarda) koʻchib kelishgan. Miloddan avvalgi I asr oʻrtalarida rimliklar, XI — XII asrlarda turk qabilalari joylasha boshlagan. XIX — XX asrlar davomida esa bu yerga [[Bolqon yarim oroli|Bolqon]] va [[Kavkaz|Kavkazdan]] minglab muhojirlar koʻchib oʻtishgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Qora dengiz shimolidagi ushbu shahar qadimda [[Xett podsholigi|Xett podshohligi]] tarkibiga kirgani haqida tadqiqotlar qilingan. 1940 — 1950-yillarda topib oʻrganilgan Boʻgʻozkoʻy plastinalarida yozilgan maʼlumotlar Kizzuvatna va [[Xettlar|xett]] qabilalari oʻrtasidagi urush aynan Qora dengiz boʻylarida boʻlganini anglatmoqda. Sinopning qadimiy joylaridan Xett podshohligi davriga oid bir necha ashyolar topilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sinopdagi yunon koloniyasiga ({{Lang-el|Σινώπη|Sinṓpē}}) [[Milet]] shahridan kelgan yunonlar tomonidan asos solingan&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;See&amp;#039;&amp;#039; [[Strabo]] XII.iii.1 1; [[Diodorus Siculus]], &amp;#039;&amp;#039;Historical Library&amp;#039;&amp;#039; 14.31.2; [[Pseudo-Scymnus]] 995-96; [[Eusebius]], &amp;#039;&amp;#039;Chronographia&amp;#039;&amp;#039; 631/30 BCE; &amp;#039;&amp;#039;See also&amp;#039;&amp;#039; Doonan, &amp;#039;&amp;#039;Sinop Landscapes&amp;#039;&amp;#039; p. 71 for details of archaeological research&amp;lt;/ref&amp;gt;. Sinop ham oʻz tangalarini chiqardi, koloniyalarga asos soldi, Sinop [[Kappadokiya|Kappadokiyada]] qazib olinadigan sinopiya deb atalgan mineral modda orqali butun dunyoga mashhur boʻldi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi|first=Daniel V.|last=Thompson|title=The Materials and Techniques of Medieval Painting|publisher=Dover Publications|location=New York|date=1956|isbn=0-486-20327-1|url=https://archive.org/details/materialstechniq00thom}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sinop strategik jihatdan Qora dengizning janubiy qirgʻogʻida rivojlanayotgan savdo yoʻllari orasida joylashgan edi, ammo miloddan avvalgi IV asrgacha boshqa [[Kichik Osiyo yarim oroli|Kichik Osiyo]] shaharlaridan [[izolyatsiya]] qilinadi. Mifologik anʼanalarda [[Kolxida podsholigi|Kolxida]] va Sinop oʻrtasidagi dastlabki aloqalar haqida adabiy dalillar mavjud. [[Strabon]] Sinopning afsonaviy asoschisi [[Argonavtlar|Avtolikni]] Yason va argonavtlar bilan bogʻlaydi. [[Polibiy]] Sinopni Qora dengiz shimolidagi Fasis koloniyasiga boradigan yoʻlda joylashgan deb taʼriflagan. Miloddan avvalgi IV asrda Fors [[Ahamoniylar davlati|Ahamoniylar imperiyasining]] shimolga kengayishi natijasida Sinopning shimoliy koloniyasi [[Trabzon|Trapezund]] (hozirgi Trabzon) ustidan nazorati oʻrnatdi.[[Satrap]] Datames eramizdan avvalgi 375-yilda shaharni qisqa muddat egallagan. Makedoniyalik Aleksandr bosqini davrida ham Sinop oʻz mustaqilligini saqlab qolgan. Rodos orolidagi yunonlar yordamida milloddan avvalgi 220-yilda Mitridat II Pontlik hujumini qaytargan. Milloddan avvalgi 183-yilda Farnas I shaharni egallagach, Pont qirolligining poytaxtiga aylangan.&lt;br /&gt;
[[Fayl:Waterhouse-Diogenes.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Waterhouse-Diogenes.jpg/220px-Waterhouse-Diogenes.jpg|left|thumb| Sinop mashhur yunon faylasufi [[Diogen sinoplik|Diogenning]] tugʻilgan joyi hisoblanadi]]&lt;br /&gt;
Miloddan avvalgi 70-yilda [[Qadimgi Rim|Rim]] sarkardasi [[Lukull Lutsiy Litsiniy|Lukull Sinopni]] bosib oldi, imperator [[Julius Caesar|Yuliy Sezar]] milloddan avvalgi 47-yilda Yuliya Feliks koloniyasiga asos solgan. .&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
395-yilda Rim imperiyasi ikkiga boʻlinganidan keyin Sinop [[Vizantiya imperiyasi|Sharqiy Rim imperiyasi]] tarkibida qoldi. XI asr oxirigacha shahar Vizantiya tarkibida qoladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1081-yilda shahar [[Saljuqiylar|saljuqiy turklar]] tomonidan bosib olindi, ular u yerda katta xazina topdilar, ammo Sinop tez orada Aleksey I Komnenos tomonidan qaytarib olindi va [[Komninlar|Komnenlar sulolasi davrida]] gullab-yashnash davri boshlandi&amp;lt;ref name=&amp;quot;ODB&amp;quot;&amp;gt;{{Cite encyclopedia|last=Foss|first=Clive|title=Sinope|pages=1904|editor-last=Kazhdan|editor-first=Alexander|editor-link=Alexander Kazhdan|year=1991|encyclopedia=[[The Oxford Dictionary of Byzantium]]|location=Oxford and New York|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-504652-6}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. 1204-yilda [[Konstantinopol]] toʻrtinchi salib yurishi qatnashchilari tomonidan talon-toroj qilingandan soʻng, 1214-yilgacha [[Trapezund imperiyasi]] tarkibida qolgan. 1214-yilda shaharni turklar egallagan, 1254 — 1265-yillarda yana Trapezund davlati, 1265-yilda Rum saljuqiylar tomonidan egallangan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Saljuqiylar zaiflashgach, Sinopda ikki mustaqil amirlik: Parvona va Jondoriylar amirligi tashkil etilgan. Usmonli turklar sultoni Mehmet II Fotih 1461-yil iyunda Sinop va Trapezundni egallaydi. Shahar turklar nazoratiga qaytariladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
XIV asr arab sayyohi [[Ibn Battuta]] shaharni ziyorat qilib, u yerda qirq kunga yaqin turdi. U shaharga: „Chiroyli obodonlashtirilgan shahar“ deb taʼrif bergan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1614-yilda Sinop rus kazaklari tomonidan egallanib, talon-toroj qilindi va yoqib yuborildi. Bu voqea Usonli imperiyasini larzaga solgan hodisalardan biridir.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1853-yil noyabrda [[Qrim urushi]] boshlanishida Sinop jangida [[Rossiya imperiyasi|ruslar]] Admiral Naximov qoʻmondonligi ostida Sinopdagi Usmonli fregat eskadronini yoʻq qilib, Angliya va Fransiyani Rossiyaga urush eʼlon qilishga olib keldi. XIX asr oxiri, XX asr boshlarida Sinop Usmonli imperiyasining [[Kastamonu (viloyat)|Kastamonu viloyati]] tarkibiga kirgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1920-yil holatiga koʻra, Sinop 8000 yunon aholisi yashaydigan shahar boʻlgan. Oʻsha davrda Bosfor va Batumi oʻrtasidagi eng xavfsiz port hisoblangan. Shahar bugʻdoy, tamaki, oʻsimlik urugʻlari va boshqa qishloq xoʻjalik mahsulotlari uchun savdo markazi boʻlgan. Sinopga chetdan koʻmir va metall buyumlar keltirilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ayanjik va Sinop [[Sovuq urush|Sovuq urush davrida]] razvedka uchun muhim boʻlgan [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] harbiy bazasiga aylantiriladi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|sana=2020-11-24|sarlavha=Ayancık Hava Radarının Tarihini Biliyor Musunuz? {{!}} Ayancık Gazetesi|url=https://www.ayancikgazetesi.com/ayancik-hava-radarinin-tarihini-biliyor-musunuz/53775|kirish sanasi=2022-04-23|ish=www.ayancikgazetesi.com|til=tr}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. AQSh bazasi 1992-yilda Turgʻut Oʻzol prezidentligi davrida yopilgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Fayl:Diogenes_statue_in_Sinop-bg1.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Diogenes_statue_in_Sinop-bg1.jpg/220px-Diogenes_statue_in_Sinop-bg1.jpg|thumb| [[Diogen sinoplik|Sinopdagi Diogen]] haykali]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Iqlimi ===&lt;br /&gt;
Sinopning yozi issiq boʻlib, kunduzi oʻrtacha 26&amp;amp;nbsp;°C (79&amp;amp;nbsp;°F) va harorat kamdan-kam hollarda 30 °C dan oshadi&amp;amp;nbsp; (86&amp;amp;nbsp;°F). Qishlari salqin va nam, fevral oyining oʻrtacha koʻrsatkichi {{Convert|7|C|F}} dan biroz pastroq. Qor vaqti-vaqti bilan dekabrdan martgacha yogʻadi, baʼzan bir yoki ikki hafta davom etadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Iqtisodiyoti ==&lt;br /&gt;
1920-yildan boshlab Sinop kashta tikilgan [[paxta]] mato ishlab chiqara boshladii. Shahar qayiqsozlik bilan ham tanilgan. Sinopda ishlab chiqarilgan qayiqlarga inglizlar yuqori baho bergan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Sinopda umumiy qiymati 15.8 milliard dollarlik atom elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi loyiha amalga oshirilishi kerak edi. Ammo ushbu loyiha 2018-yilda bekor qilingan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{manbalar|30em|refs=&amp;lt;ref name=&amp;quot;sam1&amp;quot;&amp;gt;{{veb manbasi |url=http://www.sinopmuzesi.gov.tr/TR,78306/gezilecek-yerler.html |publisher=Sinop Arkeoloji Müzesi |title=Gezilecek Yerler |language=tr |access-date=2016-07-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160706202427/http://www.sinopmuzesi.gov.tr/TR,78306/gezilecek-yerler.html |archive-date=6 July 2016 |df=dmy-all }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;sam2&amp;quot;&amp;gt;{{veb manbasi |url=http://www.sinopmuzesi.gov.tr/TR,78323/sinop-tarihi-cezaevi.html |publisher=Sinop Arkeoloji Müzesi |title=Sinop Tarihi Cezaevi |language=tr |access-date=2016-07-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817080217/http://www.sinopmuzesi.gov.tr/TR,78323/sinop-tarihi-cezaevi.html |archive-date=17 August 2016 |df=dmy-all }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ref name=&amp;quot;sam3&amp;quot;&amp;gt;{{veb manbasi |url=http://www.sinopmuzesi.gov.tr/TR,78307/sinop-etnografya-muzesi.html |publisher=Sinop Arkeoloji Müzesi |title=Sinop Etnoğrafya Müzesi |language=tr |access-date=2016-07-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160628233750/http://www.sinopmuzesi.gov.tr/TR,78307/sinop-etnografya-muzesi.html |archive-date=28 June 2016 |df=dmy-all }}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [https://web.archive.org/web/20130428143733/http://www.goturkey.com/en/city/detail/sinop Rasmiy veb-sayt]&lt;br /&gt;
* [http://pontosworld.com/index.php/pontus/regions/175-sinope-sinop Sinop (Sinop)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200921131321/http://pontosworld.com/index.php/pontus/regions/175-sinope-sinop |date=2020-09-21 }}&lt;br /&gt;
* Jon Garstang, &amp;#039;&amp;#039;Xet imperiyasi, Xetit Kichik Osiyo va Suriya tarixi, geografiyasi va yodgorliklarini oʻrganish&amp;#039;&amp;#039; (London: Constable and Company Ltd, 1929).&lt;br /&gt;
* turkiya sayyohlik qoʻllanmasi, Sinopdagi &amp;#039;&amp;#039;[http://www.turistatravel.com/turkey-travel-guide sayyohlik joyi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160813015704/http://www.turistatravel.com/turkey-travel-guide |date=2016-08-13 }}&amp;#039;&amp;#039; (Turista Travel, 2001-yildan)&lt;br /&gt;
* [http://www.turkeyphotoguide.com/component/content/article/15-black-sea-region/110-sinop Sinop rasmlari]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Turkiya shaharlari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Sinop tarixi]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Sinop]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Trabzon]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Trapezund]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Turkiyadagi qadimgi yunon arxeologik yodgorliklari]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Turkiyaning qirgʻoqboʻyi aholi punktlari]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Tue, 11 Aug 2026 04:45:44 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Sinop</comments>
		</item>
</channel></rss>