<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Sumka - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Sumka&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 00:50:26 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Sumka&amp;diff=796544&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Sumka&amp;diff=796544&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Fayl:Bolsas-de-asa-plana-interior-bolsapubli.jpg|thumb|Tutqichli qog&amp;#039;oz qoplar]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Xalta&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (mintaqaviy ravishda &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;qop&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; deb ham ataladi) qattiq bo&amp;#039;lmagan har xil ko&amp;#039;rinishidagi keng tarqalgan [[Asbob|vositadir]]. Qoplardan foydalanish qadim tarixdan oldin sodir bo&amp;#039;lgan, eng qadimgi sumkalar uzunligi hayvonlarning terisi, [[paxta]] yoki to&amp;#039;qilgan o&amp;#039;simlik tolalari bo&amp;#039;lib, chekkalarida buklangan va xuddi shu materialdan iplar bilan mahkamlangan&amp;lt;ref name=&amp;quot;Chenoune&amp;quot;&amp;gt;{{Kitob manbasi|last=Chenoune|first=Farid|title=Carried Away: All About Bags|url=https://archive.org/details/carriedawayallab0000unse|date=2005|publisher=Vendome Press|isbn=9780865651586}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Oddiyligiga qaramay, sumkalar [[Tamaddun|insoniyat sivilizatsiyasining rivojlanishi]] uchun va ehtiyojiga asos bo&amp;#039;lib kelgan, chunki ular odamlarga ko&amp;#039;katlar yoki urug&amp;#039; donalari kabi bo&amp;#039;shashgan materiallarni osongina yig&amp;#039;ish va qo&amp;#039;lda osonlik bilan olib yurish mumkin bo&amp;#039;lmagan narsalarni tashish imkonini bergan&amp;lt;ref name=&amp;quot;Chenoune&amp;quot;/&amp;gt;. Bu so&amp;#039;z, ehtimol, Norse so&amp;#039;zidan kelib chiqqan &amp;#039;&amp;#039;baggi&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|url=http://www.sprakrad.no|sarlavha=Språkrådet|qaralgan sana=3 December 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121130181911/http://sprakrad.no/|arxivsana=30 November 2012}}&amp;lt;/ref&amp;gt;, rekonstruksiya qilingan proto-hind-evropa bhak so&amp;#039;zidan, lekin ayni paytda [[Valliy tili|uels]] baich (yuk, to&amp;#039;plam) va [[Yunon tili|yunoncha]] Tinatila ( &amp;#039;&amp;#039;Chandulícha&amp;#039;&amp;#039;, yuk) bilan solishtirish ham mumkin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Arzon bir martalik qog&amp;#039;oz paketlar va plastik paketlar xaridorlar uchun qulaylik yaratadi.Qog&amp;#039;oz paketlar ko&amp;#039;p  savdoda o&amp;#039;lchamlari va sifati jihatidan juda keng tarqalgan va ular ko&amp;#039;pincha do&amp;#039;kon tomonidan bepul yoki kichik haq evaziga yetkazib beriladi. Mijozlar do&amp;#039;konlarda foydalanish uchun o&amp;#039;zlarining shaxsiy xarid qilish paketlaridan ham foydalanishlari mumkin. [[Xitoy tarixi|Qadimgi Xitoyda eramizdan]] avvalgi 2-asrdan boshlab qog&amp;#039;oz qoplardan o&amp;#039;rash va to&amp;#039;ldirish uchun ishlatilgan bo&amp;#039;lsada&amp;lt;ref name=&amp;quot;needham volume 4 122&amp;quot;&amp;gt;{{Kitob manbasi|last=Needham|first=Joseph|title=Science and Civilisation in China, Volume 4|date=1965|isbn=9780521058032|page=122}}&amp;lt;/ref&amp;gt;, Xitoyda qog&amp;#039;oz qoplardan ([[choy]]ning taʼmini saqlab qolish uchun) birinchi marta qo&amp;#039;llanilishi keyingi [[Tan|Tang sulolasi]] davrida (618–907) yo&amp;#039;lga qo&amp;#039;yilgan. AD)&amp;lt;ref name=&amp;quot;needham volume 4 122&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
[[Fayl:Indian_lamb_fur_bag.jpg|thumb|Mo&amp;#039;ynali kiyimlardan yasalgan sumka.]]&lt;br /&gt;
Sumkalar ming yillar davomida qulay deb hisoblangan va erkaklar va ayollar tomonidan ishlatilgan. [[Qadimgi Misr]]ga qadar sumkalar keng tarqalgan. Ko&amp;#039;pgina ierogliflarda erkaklar bellariga sumka bog&amp;#039;langan holda tasvirlangan. Muqaddas Kitobda, ayniqsa, Yahudo Ishqariotning shaxsiy buyumlarini ko&amp;#039;tarib yurgan xaltachalari haqida malumotlar ko&amp;#039;rsatilgan. 14-asrda talonchilar va o&amp;#039;g&amp;#039;rilardan ehtiyot bo&amp;#039;lgan ko&amp;#039;p odamlar pullarini olib yurish uchun ipli sumkalardan foydalanishgan. Bu sumkalar belga mahkamlanadigan uzun tasma orqali &amp;quot;belbog&amp;#039;lar&amp;quot; ga bog&amp;#039;langan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Avstraliya dillybag odatda o&amp;#039;simlik tolasidan to&amp;#039;qilgan anʼanaviy avstraliyalik aborigen sumkasi hissoblanadi. Dillybaglar asosan ayollar tomonidan oziq-ovqat yig&amp;#039;ish va tashish uchun ishlab chiqilgan va ishlatilgan. Ko&amp;#039;pincha bundan Avstraliyaning shimoliy qismlarida joylashgan aholi foydalanadi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Dilly Bags|url=http://museum.wa.gov.au/explore/intertwined/basket-types/dilly-bags|qaralgan sana=24 February 2021|ish=Western Australian Museum|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304071659/http://museum.wa.gov.au:80/explore/intertwined/basket-types/dilly-bags|arxivsana=2016-03-04}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ayollar, shuningdek, o&amp;#039;zlarining ijtimoiy mavqeini ko&amp;#039;rsatish uchun odatda &amp;#039;&amp;#039;hamondey&amp;#039;&amp;#039; yoki &amp;#039;&amp;#039;tasques&amp;#039;&amp;#039; deb ataladigan ko&amp;#039;proq bezakli ipli sumkalardan foydalanishgan. 14-asrning sumkalari kuyovdan kelinga to&amp;#039;y sovg&amp;#039;alariga aylangan. O&amp;#039;rta asrlardagi bu sumkalarga kashta tikilgan, ko&amp;#039;pincha sevgi hikoyalari yoki qo&amp;#039;shiqlar tasvirlangan. Oxir-oqibat, bu xaltalar o&amp;#039;yin o&amp;#039;ynash yoki lochinlar uchun oziq-ovqat uchun ishlatiladigan &amp;#039;&amp;#039;chaneries&amp;#039;&amp;#039; deb nomlanuvchi narsaga aylangan. Uyg&amp;#039;onish davrida Elizabetta Angliya modasi har qachongidan ham ko&amp;#039;proq bezaklari bilan ajralib turgan. Aristokratlar yomon gigienani to&amp;#039;ldirish uchun yoqimli hidli material bilan to&amp;#039;ldirilgan &amp;#039;&amp;#039;shirin sumkalarni&amp;#039;&amp;#039; olib yurishni boshlaganlar&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi|sarlavha=The History of Handbags: A Timeline|url=http://www.handbagheaven.com/history-of-handbags.html|ish=Handbag Heaven|qaralgan sana=29 July 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140729184927/http://www.handbagheaven.com/history-of-handbags.html|arxivsana=29 July 2014}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
[[Fayl:Burberry_handbag.jpg|thumb|Yumshoq sumka]]&lt;br /&gt;
[[Fayl:Pouch,_Arapaho_(Native_American),_Late_19th_or_early_20th_cent.,_08.434.jpg|thumb|&amp;#039;&amp;#039;Pouch&amp;#039;&amp;#039;, Arapaxo (tubiy amerikalik), 19-asr oxiri yoki 20-asr boshlari, Bruklin muzeyi]]&lt;br /&gt;
Zamonaviy dunyoda sumkalar hamma joyda keng tarqalgan bo&amp;#039;lib&amp;lt;ref name=&amp;quot;Chenoune&amp;quot;/&amp;gt;, ko&amp;#039;p odamlar muntazam ravishda [[mato]] yoki [[charm]] portfellar, sumkalar va ryugzaklar ko&amp;#039;rinishidagi ularning keng assortimentini olib yurishadi va [[Qogʻoz|qog&amp;#039;oz]] yoki [[Plastik materiallar|plastmassa]] kabi bir martalik ishlatiladigan materiallardan tayyorlangan sumkalardan foydalanishadi. Xarid qilish va uy oziq-ovqat mahsulotlarini tashish uchun ishlatishadi. [[Zanjir tugma|Xalta]] fermuar, mahkamlagich va boshqalar bilan yopilishi mumkin yoki oddiygina taxlov qilsa bo&amp;#039;ladi (masalan, qog&amp;#039;oz sumkada). Baʼzan [[pul]] sumkasi yoki sayohat sumkasini qulflash ham mumkin. Xalta, ehtimol, moslashuvchan bo&amp;#039;lmagan variant, [[savat]]dan oldin paydo bo&amp;#039;lgan va sumkalar odatda savatlarga nisbatan qo&amp;#039;shimcha afzalliklarga ega bo&amp;#039;lib, buklanadigan yoki kichikroq o&amp;#039;lchamlarga ega boladi. Boshqa tomondan, qattiqroq materialdan tayyorlangan savatlar ularning tarkibini yaxshiroq himoya qilishi mumkin.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bo&amp;#039;sh sumka juda yengil va kichik o&amp;#039;lchamlarga qadar ko&amp;#039;rinishlarda bo&amp;#039;lishi mumkin yoki bo&amp;#039;lmasligi ham mumkin. Agar shunday bo&amp;#039;lsa, bu uni kerakli joyga, masalan, do&amp;#039;konga olib borish va bo&amp;#039;sh qoplarni saqlash uchun qulaydir. Sumkalar hamyon kabi kichiklardan tortib, chamadon kabi [[sayohat]] qilish uchun katta bo&amp;#039;lgan turlari farqlanadi. [[Kiyim]] cho&amp;#039;ntaklari ham kichik narsalarni ko&amp;#039;tarish uchun kiyim ichiga o&amp;#039;rnatilgan sumkaning bir turidir.&lt;br /&gt;
[[Fayl:Garbage_bag_Basel_Bebbisagg.JPG|thumb| Shveytsariyaning [[Bazel]] shahridan rasmiy chiqindilarni yo&amp;#039;q qilish paketi]]&lt;br /&gt;
Plastik xarid qilish va axlat qoplarini ishlatish va yo&amp;#039;q qilish bilan bog&amp;#039;liq ekologik muammolar mavjud hissoblanadi. [[Yevropa Ittifoqi]]ning baʼzi mamlakatlarida, jumladan [[Irlandiya oroli|Irlandiya]] va [[Niderlandiya]]da ulardan foydalanishni nazorat qilish va kamaytirish bo&amp;#039;yicha harakatlar olib borilmoqda. Baʼzi hollarda arzon sumkalarga soliq to&amp;#039;lanadi, shuning uchun mijoz ilgari qilmagan bo&amp;#039;lsa, to&amp;#039;lovni to&amp;#039;lashi kerak. Baʼzan og&amp;#039;ir yuk uchun qayta ishlatiladigan plastik va mato sumkalar sotiladi, odatda narxi 0,50 yevrodan 1 yevrogacha bo&amp;#039;ladi va ular bir martalik qoplarni butunlay almashtirishlari mumkin. Baʼzan sumka eskirganda bepul almashtirish taklif etiladi. Buyuk [[Birlashgan Qirollik|Britaniya]] 2015-yildan beri yirik do‘konlarda plastik tashuvchi xalta uchun 5 p to‘laydi. Bu tendentsiya AQShning baʼzi shaharlariga tarqalgan. So&amp;#039;nggi paytlarda ko&amp;#039;plab mamlakatlarda plastik qoplardan foydalanish taqiqlangan. Qog&amp;#039;oz paketlar plastik qoplar uchun ajoyib o&amp;#039;rinbosar sifatida paydo bo&amp;#039;ladi, ammo qog&amp;#039;oz qoplar plastik qoplarga nisbatan qimmatroq.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bir sumka bir martalik bo&amp;#039;lishi mumkin yoki bo&amp;#039;lmasligi ham mumkin, ammo, iqtisodiy va ekologik sabablarga ko&amp;#039;ra, hatto bir martalik sumka ham ko&amp;#039;p marta ishlatilishi mumkin. Boshqa tomondan, sumkani faqat bir marta ishlatish uchun logistik yoki gigienik sabablar misol bo&amp;#039;lishi mumkin. Misol uchun, axlat sumkasi ko&amp;#039;pincha tarkibi bilan birga utilizatsiya qilinadi. Bir martalik mahsulotni qadoqlash uchun sumka ko&amp;#039;pincha bo&amp;#039;sh bo&amp;#039;lganda utilizatsiya qilinadi. Xuddi shunday, tibbiy muolajalarda idish sifatida ishlatiladigan sumkalar, masalan, jarrohlik yo&amp;#039;li bilan o&amp;#039;zgartirilgan biologik tizimdan chiqindilarni yig&amp;#039;ish uchun ishlatiladigan kolostomiya sumkasi odatda tibbiy chiqindilar sifatida utilizatsiya qilinadi. Simit, [[pechenye]] va kartoshka chipslari kabi ko&amp;#039;plab [[Gazak|gazak ovqatlari]] bir martalik muhrlangan sumkalarda mavjud bo&amp;#039;ladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Qoplarning turlari ==&lt;br /&gt;
[[Fayl:Coffee_Stacked_Bags.jpg|thumb| Jute qoplari ([[Qop|qurolli qoplar]]) qahva]]&lt;br /&gt;
[[Fayl:Reisetasche (fcm).jpg|thumb|Shaxsiy buyumlarni olib yurish uchun zamonaviy sumka]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Antistatik sumka (elektron komponentlarni tashish uchun ishlatiladi)&lt;br /&gt;
* Ryugzak&lt;br /&gt;
* Qutili sumka&lt;br /&gt;
* BagIt&lt;br /&gt;
* Baget&lt;br /&gt;
* Axlat qutisi&lt;br /&gt;
** Moviy sumka&lt;br /&gt;
* Bivuak sumkasi&lt;br /&gt;
* Tana sumkasi&lt;br /&gt;
* Kitob sumkasi&lt;br /&gt;
* Booster sumkasi&lt;br /&gt;
* Bota sumkasi&lt;br /&gt;
* Ommaviy yukxalta ( moslashuvchan oraliq quyma konteyner nomi)&lt;br /&gt;
* Yong&amp;#039;in sumkasi&lt;br /&gt;
* Gilam sumkasi&lt;br /&gt;
* Sovutgichli sumka&lt;br /&gt;
* Bezi sumkasi&lt;br /&gt;
* Diplomatik sumka&lt;br /&gt;
* Ablax&lt;br /&gt;
* Duffel sumkasi&lt;br /&gt;
* Qopqoq sumkasi&lt;br /&gt;
* Un qop&lt;br /&gt;
* Kiyim sumkasi&lt;br /&gt;
* Gladstone sumkasi&lt;br /&gt;
* Qo&amp;#039;l sumkasi, hamyon&lt;br /&gt;
* Hobo sumkasi&lt;br /&gt;
* Ita-sumka&lt;br /&gt;
* Yuk ko&amp;#039;tarish sumkasi&lt;br /&gt;
* Pochta sumkasi&lt;br /&gt;
* Messenger sumkasi&lt;br /&gt;
* Millbank sumkasi&lt;br /&gt;
* Pul sumkasi&lt;br /&gt;
* Qog&amp;#039;oz sumka&lt;br /&gt;
* Qog&amp;#039;oz xalta (ko&amp;#039;p devor qog&amp;#039;ozli sumka)&lt;br /&gt;
* Sonali sumkasi&lt;br /&gt;
* Popkorn sumkasi&lt;br /&gt;
* Qum xaltasi&lt;br /&gt;
* Xalta&lt;br /&gt;
* Xavfsizlik sumkasi&lt;br /&gt;
* Sling sumkasi (yelkaga kiyiladi)&lt;br /&gt;
* Bozor haltasi&lt;br /&gt;
** Plastik xarid qilish uchun sumka&lt;br /&gt;
** Qayta foydalanish mumkin bo&amp;#039;lgan xarid qilish sumkasi&lt;br /&gt;
** Savdo aravachasi (kaddy)&lt;br /&gt;
* Termal sumka&lt;br /&gt;
* Tote sumkasi&lt;br /&gt;
* Sayohat sumkasi yoki chamadon&lt;br /&gt;
* Taker sumkasi&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Boshqalar ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Havo yostig&amp;#039;i (avtomobil xavfsizligi qurilmasi)&lt;br /&gt;
* Qopqoqlar&lt;br /&gt;
* Xalta klapan niqobi&lt;br /&gt;
* Fasol sumkasi&lt;br /&gt;
* Xalta klapan niqobi&lt;br /&gt;
* Bota sumkasi&lt;br /&gt;
* Bolgar sumkasi&lt;br /&gt;
* Tanga hamyon&lt;br /&gt;
* Kofe sumkasi&lt;br /&gt;
* Ita-sumka&lt;br /&gt;
* Sut sumkasi (Pech sumkasi)&lt;br /&gt;
* Qandolat sumkasi&lt;br /&gt;
* Teslim xaltasi (jismoniy tarbiya asbobining bir qismi)&lt;br /&gt;
* sumka yoki to&amp;#039;rli xalta&lt;br /&gt;
* Portativ giperbarik sumka&lt;br /&gt;
* Raschen sumkasi&lt;br /&gt;
* Paket&lt;br /&gt;
* Qopko&amp;#039;rpa&lt;br /&gt;
* Sonali sumkasi&lt;br /&gt;
* Ziravorlar sumkasi&lt;br /&gt;
* Paketchali choy&lt;br /&gt;
* Vakuumli sumka&lt;br /&gt;
* Fermuarli saqlash sumkasi&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yana qarang ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Xalta]] (birlik) (turli qiymatli o&amp;#039;lchov birligi&lt;br /&gt;
* [[Xalta yorlig&amp;#039;i]]&lt;br /&gt;
* [[Qop]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references group=&amp;quot;&amp;quot; responsive=&amp;quot;1&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;/references&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*&lt;br /&gt;
* &lt;br /&gt;
{{Tashqi havolalar}}&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Tue, 11 Aug 2026 05:11:48 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Sumka</comments>
		</item>
</channel></rss>