<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>TCP/IP - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=TCP/IP&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 12:55:30 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=TCP/IP&amp;diff=801331&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=TCP/IP&amp;diff=801331&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Transmission Control Protocol/Internet Protocol&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (qisqacha &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;) [[kompyuter tarmogʻi]] [[protokol]]i boʻlib, [[Internet]] bilan yaqin aloqada boʻlgani sababli Internet protokoli deb ham ataladi. Internet protokoli oilasining tuzilishi [[TCP/IP Reference Model]]ida tavsiflangan. [[Kompyuter tarmogʻi]] ga ulangan kompyuterning [[identifikatsiya]]si [[IP-manzil]] yordamida amalga oshiriladi. Protokollar oilasiga shuningdek yana [[User Datagram Protocol]], qisqacha [[UDP]] ham kiradi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Kirish =&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Transmission Control Protocol/Internet Protocol&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (Qisqacha &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;) - bu [[Internet]] orqali aloqa va ma&amp;#039;lumotlarni uzatish imkonini beruvchi asosiy [https://gocoding.org/uz/protokol-nima/ protokollar] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230528103542/https://gocoding.org/uz/protokol-nima/ |date=2023-05-28 }} to&amp;#039;plami. 1970-yillarda ishlab chiqilgan &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; tarmoq uchun de-fakto standartiga aylandi va zamonaviy internet infratuzilmasining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Ushbu maqolada biz &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ning asosiy tushunchalari, funktsiyalari va qatlamlarini, shuningdek uning tarmoq dunyosidagi ahamiyatini o&amp;#039;rganamiz.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ning asosiy tushunchalar ===&lt;br /&gt;
TCP/IP - bu ma&amp;#039;lumotlarning tarmoqlar bo&amp;#039;ylab qanday uzatilishi, yo&amp;#039;naltirilishi va qabul qilinishini belgilaydigan protokollar to&amp;#039;plami. U &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ikkita&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; asosiy protokoldan iborat: [[TCP|Transmission Control Protocol]] (TCP) va Internet Protocol (IP). TCP ma&amp;#039;lumotlarning ishonchli va tartibli yetkazib berilishini ta&amp;#039;minlaydi, IP esa tarmoqlar bo&amp;#039;ylab ma&amp;#039;lumotlar paketlarini manzillash va yo&amp;#039;naltirish bilan shug&amp;#039;ullanadi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IPning funksiyalari&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ===&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;/&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; tarmoqlar bo&amp;#039;ylab ishonchli va samarali aloqani ta&amp;#039;minlaydigan bir nechta asosiy funktsiyalari:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Manzillash: [[IP manzili|IP]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;da boshdan oxirigacha aloqa o&amp;#039;rnatish uchun qurilmalarga noyob &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; manzillarni tayinlaydi. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;IPv4&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, eng ko&amp;#039;p qo&amp;#039;llaniladigan versiya &amp;#039;&amp;#039;32 bit&amp;#039;&amp;#039;li manzil maydonidan foydalanadi, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;IPv6&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; esa ulangan qurilmalar soni ortib borayotganiga moslashish uchun &amp;#039;&amp;#039;128 bit&amp;#039;&amp;#039;li kattaroq manzil maydonini taklif qiladi.&lt;br /&gt;
* Paketlashtirish: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; tarmoqlar bo&amp;#039;ylab samarali uzatish uchun ma&amp;#039;lumotlarni paketlarga ajratadi. Har bir paketda boshqaruv ma&amp;#039;lumotlariga ega sarlavha va haqiqiy ma&amp;#039;lumotlarga ega foydali yuk mavjud. Ushbu yondashuv katta hajmdagi ma&amp;#039;lumotlarni kichikroq, boshqariladigan birliklarda uzatish imkonini beradi.&lt;br /&gt;
* Yo&amp;#039;naltirish: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; paketlarni tarmoqlar bo&amp;#039;ylab manbadan manzilga yo&amp;#039;naltirishni boshqaradi. [https://uz.stendstroy.ru/2949-what-is-a-router.html Router]{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} lar paketlar sarlavhalaridagi maqsad &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;-manzilni tekshiradi va paketlar mo&amp;#039;ljallangan oluvchilarga etib borishini ta&amp;#039;minlash uchun marshrutlash jadvallari asosida yo&amp;#039;naltirish qarorlarini qabul qiladi.&lt;br /&gt;
* Ulanishga yo&amp;#039;naltirilgan aloqa: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; [https://www.geeksforgeeks.org/tcp-3-way-handshake-process/ uch tomonlama qo&amp;#039;l siqish mexanizmi] yordamida aloqa qurilmalari o&amp;#039;rtasida ishonchli ulanishlarni o&amp;#039;rnatadi. U ma&amp;#039;lumotlarning tartibda yetkazilishini ta&amp;#039;minlaydi va yo&amp;#039;qolgan yoki buzilgan paketlarni qayta uzatadi, uzatilgan ma&amp;#039;lumotlarning yaxlitligini kafolatlaydi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== TCP/IP ning ahamiyati ===&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;#039;&amp;#039;global aloqa&amp;#039;&amp;#039;da inqilob qildi va internetning rivojlanishida hal qiluvchi rol o&amp;#039;ynadi. Uning ochiq va kengaytiriladigan arxitekturasi barcha o‘lchamdagi tarmoqlarni bir-biri bilan uzluksiz bog‘lash imkonini berdi, bu esa global miqyosda axborot almashinuvini osonlashtirdi. TCP/IP ning ahamiyati turli sohalarda kuzatilishi mumkin:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* &amp;lt;u&amp;gt;Internet infratuzilmasi:&amp;lt;/u&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; butun dunyo bo&amp;#039;ylab millionlab qurilmalar o&amp;#039;rtasida aloqa o&amp;#039;rnatish imkonini beruvchi internetning asosini tashkil etadi. Uning mustahkamligi, moslashuvchanligi va o&amp;#039;zaro ishlashi onlayn xizmatlar, ilovalar va bulutli hisoblashning tez o&amp;#039;sishini qo&amp;#039;llab-quvvatlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo&amp;#039;ldi.&lt;br /&gt;
* &amp;lt;u&amp;gt;Tarmoq texnologiyalari:&amp;lt;/u&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; turli tarmoq texnologiyalari, jumladan [https://srcyrl.fibresplitter.com/news/what-is-ethernet-24262291.html Ethernet], [[Wi-Fi]] va &amp;#039;&amp;#039;uyali tarmoq&amp;#039;&amp;#039;lar uchun asosdir. U turli qurilmalar, [[Ishlatuv tizimi|operatsion tizimlar]] va platformalar bilan samarali muloqot qilish imkonini beruvchi umumiy protokollar to&amp;#039;plamini taqdim etadi.&lt;br /&gt;
* &amp;lt;u&amp;gt;Biznes va aloqa:&amp;lt;/u&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; tashkilotlarga o&amp;#039;z ofislari, ma&amp;#039;lumotlar markazlari va uzoq joylarni bog&amp;#039;laydigan tarmoqlarni o&amp;#039;rnatish imkonini beradi. U samarali ma&amp;#039;lumotlarni uzatish, hamkorlik va masofadan kirishni osonlashtiradi, bu esa korxonalarning global miqyosda ishlashi va muammosiz muloqot qilish imkonini beradi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Turkum:Internet]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Tue, 11 Aug 2026 05:20:42 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:TCP/IP</comments>
		</item>
</channel></rss>