<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Veblen effekti - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Veblen_effekti&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 00:23:05 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Veblen_effekti&amp;diff=845709&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Veblen_effekti&amp;diff=845709&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Fayl:SC06_2006_Rolls-Royce_Phantom.jpg|right|thumb|250x250px| Veblen tovarlari, masalan, qimmatbaho avtomobillar, yuqori narxlariga qaramay, maqtanish uchun sotib olinadigan tovarlar hisoblanadi.]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Veblen tovari&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; – bu amerikalik iqtisodchi [[Veblen Torsteyn|Torshteyn Veblen]] nomi bilan atalgan qimmatbaho tovar turi boʻlib, narx oshishi bilan talab ortadi. Oddiy isteʼmolchi uchun qimmatlik qiladigan tovarlarni isteʼmolchi tomonidan oʻz ustunligini boshqalarga koʻrsatib qoʻyish maqsadida namoyishkorona sotib olinishi bilan tavsiflanadi. Bunda xarid motivi oʻsha mahsulotga boʻlgan ehtiyoj boʻlmaydi. Mahsulot Veblen mahsuloti boʻlishi mumkin, chunki u pozitsion tovar boʻlib, boshqalarga ega boʻlishi mumkin boʻlgan narsadir.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Kelib chiqishi ==&lt;br /&gt;
Veblen tovarlari amerikalik iqtisodchi [[Veblen Torsteyn|Torshteyn Veblen]] sharafiga nomlangan boʻlib, u birinchi marta &amp;#039;&amp;#039;&amp;quot;Boʻsh vaqtlar sinfi nazariyasi&amp;quot;&amp;#039;&amp;#039; (1899-yil) asarida obroga ega boʻlish (yaʼni, Joneslar &amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;{{Cite journal|last=Banuri|first1=Sheheryar|last2=Nguyen|first2=Ha|date=2020|title=Borrowing to Keep Up (With the Joneses): Inequality, Debt, and Conspicuous Consumption|url=https://www.ssrn.com/abstract=3721084|journal=SSRN Electronic Journal|language=en|doi=10.2139/ssrn.3721084|issn=1556-5068}}&amp;lt;/ref&amp;gt; ga rioya qilish) orqali belgilagan&amp;lt;ref&amp;gt;Veblen, T. B. (1899). &amp;#039;&amp;#039;The Theory of the Leisure Class. An Economic Study of Institutions.&amp;#039;&amp;#039; London: [[Macmillan Publishers]].&amp;lt;/ref&amp;gt;.Tadqiqot ishtirokchilari tomonidan toʻliq halollik yoʻqligi sababli Kolin Kempbell ushbu nazariyaning sinovdan oʻtishiga shubha qilgan&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |title=The Romantic Ethic and the Spirit of Modern Consumerism {{!}} SpringerLink |year=2018 |url=https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/978-3-319-79066-4.pdf |language=en-gb |doi=10.1007/978-3-319-79066-4 |last=Campbell |first=Colin |isbn=978-3-319-79065-7}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Biroq, 2007-yilda ijtimoiy tengsizlikning inson miyasiga taʼsirini oʻrganish boʻyicha tadqiqotlar Veblenni qoʻllab-quvvatlovchi dalil sifatida ishlatildi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite journal|last=Fliessbach|first1=K.|last2=Weber|first2=B.|last3=Trautner|first3=P.|last4=Dohmen|first4=T.|last5=Sunde|first5=U.|last6=Elger|first6=C. E.|last7=Falk|first7=A.|date=2007-11-23|title=Social Comparison Affects Reward-Related Brain Activity in the Human Ventral Striatum|url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1145876|journal=Science|language=en|volume=318|issue=5854|pages=1305–1308|doi=10.1126/science.1145876|pmid=18033886|bibcode=2007Sci...318.1305F|issn=0036-8075}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Bu xalq oldida mavqeiga ega boʻlish tushunchasi, keyinchalik Fred Hirsch tomonidan ham tavsiflanib oʻtildi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |last=Hirsch |first=Fred |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.4159/harvard.9780674497900/html |title=Social Limits to Growth |date=2013-10-01 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-49790-0 |language=en |doi=10.4159/harvard.9780674497900}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bundan tashqari, Veblen nazariyasi faqat qimmatbaho tovarlarga yoki barcha tovarlarga taalluqli ekanligi haqida turli baxslar mavjud&amp;lt;ref&amp;gt;{{Cite journal|last=Phillips|first1=Ronnie J.|last2=Slottje|first2=Daniel J.|date=1983-03-01|title=The Importance of Relative Prices in Analyzing Veblen Effects|url=https://doi.org/10.1080/00213624.1983.11504096|journal=Journal of Economic Issues|volume=17|issue=1|pages=197–206|doi=10.1080/00213624.1983.11504096|issn=0021-3624}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tahlil ==&lt;br /&gt;
[[Fayl:Demand_curve_of_Veblen_goods.png|thumb| Veblen tovarlari oʻsish talab egri chizigʻiga ega.]]&lt;br /&gt;
Veblen effektining natijasi shundan iboratki, narxni pasaytirish dastlab talabni oshirishi mumkin &amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt;{{Cite journal|last=Bagwell|first1=Laurie Simon|last2=Bernheim|first2=B. Douglas|date=1996|title=Veblen Effects in a Theory of Conspicuous Consumption|url=https://www.jstor.org/stable/2118201|journal=The American Economic Review|volume=86|issue=3|pages=349–373|jstor=2118201|issn=0002-8282}}&amp;lt;/ref&amp;gt;, lekin keyinchalik talab miqdorini kamaytiradi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |last=John C. Wood |title=Thorstein Veblen: Critical Assessments |year=1993 |publisher=Psychology Press |isbn=978-0-415-07487-2}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Veblen yaxshi nazariyasi marketing va reklamaga katta hissa qoʻshdi&amp;lt;ref name=&amp;quot;:3&amp;quot;&amp;gt;{{Cite journal|last=Sheff|first1=Jeremy N|date=2011|title=Veblen Brands|journal=Minnesota Law Review|volume=96|pages=769}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Veblen tovarlarini isteʼmolchilar bilan mustahkam munosabatlarni rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash vositasi sifatida koʻrib chiqilishi kerak boʻlgan koʻplab tadqiqotlar mavjud&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi |last=Piong |first=Chee |url=http://worldcat.org/oclc/900552999 |title=Starbucks coffee as a Veblen good : perceived status enhancement, brand involvement, and brand loyalty |oclc=900552999}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Aloqador tushunchalar ==&lt;br /&gt;
[[Fayl:ROEDERER_BOUTEILLE+COFFRET_CRISTAL_BRUT_2007_750ML_V2_RVB.jpg|right|thumb| Qimmat [[Shampan vinosi|shampan]] Veblen mahsulotiga misoldir&amp;lt;ref&amp;gt;{{Veb manbasi |url=http://news-service.stanford.edu/pr/2008/pr-wine-011608.html |sarlavha=Price tag can change the way people experience wine, study shows |ish=news-service.stanford.edu |sana=2008-01-15}}&amp;lt;/ref&amp;gt;.]]&lt;br /&gt;
Veblen effekti [[Mikroiqtisodiyot|mikroiqtisodiyotdagi]] talabning umumiy qonunidagi nazariy anomaliyalar oilasidan biridir. Tegishli taʼsirlarga quyidagilar kiradi:&lt;br /&gt;
[[Fayl:RolexDaytona.jpg|right|thumb| Zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan Rolex Daytona odatdagidan narxidan qimmatroq sotiladi.]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Bandvagon effekti ==&lt;br /&gt;
Baʼzan tovarning qiymati xaridorlar (yoki maʼlum bir xaridor va foydalanuvchilar guruhi) sonining koʻpayishi bilan ortadi. Bu mahsulot ommabop boʻlgani uchun uni sotib olish [[Psixologiya|psixologiyasiga]] bogʻliq boʻlsa yoki koʻplab xaridorlar yoki foydalanuvchilarning oʻzi tovar qiymatini oshirganda Bandvagon effekti deb ataladi. Misol uchun, [[telefon]] yoki [[Facebook]] akkauntiga ega boʻlganlar soni ortishi bilan telefon yoki Facebook akkauntiga ega boʻlish qiymati oshdi, chunki ulardan foydalanuvchilar koʻproq odamlar bilan bogʻlanshlari mumkin edi. Biroq, bu taʼsirlarning hech biri narxning koʻtarilishi maʼlum bir darajada talabni oshirishini koʻrsatmaydi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Shuningdek qarang ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Tanlovni qoʻllab-quvvatlovchi tarafkashlik&lt;br /&gt;
* [[Nafaqa|Isteʼmolchi ortiqcha]]&lt;br /&gt;
* Oʻrtacha&lt;br /&gt;
* Yomonroq&lt;br /&gt;
* Easterlin paradoksi&lt;br /&gt;
* Yetarlicha yaxshi&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Havolalar ==&lt;br /&gt;
{{Manbalar}}&lt;br /&gt;
[[Turkum:Iqtisodiyot nazariyasi]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Iste&amp;#039;molchi nazariyasi]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Torstein Veblen]]&lt;br /&gt;
[[Turkum:Tovarlar]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Tue, 11 Aug 2026 06:57:46 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Veblen_effekti</comments>
		</item>
</channel></rss>