<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Xutu - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Xutu&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 01:21:54 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Xutu&amp;diff=870601&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Xutu&amp;diff=870601&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Xutu&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;bxuttu&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; yoki &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;baxutu&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; deb ham eslab oʻtilgan) — markaziy Afrikadagi xalq, [[Ruanda]] va [[Burundi]]ning asosiy aholisi hisoblangan. [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi|AQSh Markaziy razvedka boshqarmasi]]ning maʼlumotlariga koʻra, Ruanda aholisining 84 % va Burundi aholisining 85 % xutular tashkil etgan. Qadimdan xutularning asosiy mashgʻuloti qishloq xoʻjaligi boʻlib, ular asosan [[Bantu tillari|bantu guruhi]] tillarida soʻzlashishgan, hozir esa u yerda [[Katolitsizm|katolik]] dini hukmronlik qiladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tarixi ==&lt;br /&gt;
[[I asr]]da shimoldan Afrikaning Buyuk koʻllari mintaqasiga xutular koʻchib oʻtib, oʻsha paytda bu hududdagi tva pigmeylarini siqib chiqargan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[XV asr]]da xutular tutsilar tomonidan bosib olingan. Xutular ustidan tutsining hokimiyati [[Belgiya]] tomonidan [[1962|1962-yilgacha]], tuman Ruanda va Burundiga boʻlinib, mustaqillikka erishgunga qadar qoʻllab-quvvatlangan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Tutsilar bilan boʻlgan mojarolar ===&lt;br /&gt;
[[Ruandadagi genotsid]] yuz bergan vaqtga kelib, xutu va tutsilarga boʻlinishi koʻproq ijtimoiy xarakterga ega boʻlib, bu etnik guruhlar oʻrtasida til va madaniy tafovutlar tufayli sodir boʻlgan, jismoniy tafovutlar esa asosan millatlararo nikohlar tufayli boʻlgan. Xutularni boʻyi past va terisi toʻqroq rangda boʻlgan.&amp;lt;ref name=&amp;quot;wilkens&amp;quot;&amp;gt;Carl H. Wilkens, &amp;#039;&amp;#039;I’m not leaving&amp;#039;&amp;#039;, 2011. ISBN 978-1-4507-8080-3&amp;lt;/ref&amp;gt; Belgiya mustamlakachi hukumati davridan buyon fuqarolik Ruanda ID kartasida qayd etilgan, bolaning fuqaroligi otasining fuqaroligiga mos kelgan. Yaʼni, agar ota xutu sifatida qayd etilgan boʻlsa, uning barcha farzandlari, hattoki onasi tutsi boʻlsa ham, xutu hisoblangan.&amp;lt;ref name=&amp;quot;wilkens&amp;quot; /&amp;gt;&amp;lt;ref name=&amp;quot;irin&amp;quot;&amp;gt;{{yangiliklar manbasi | title = Minorities Under Siege: Pygmies today in Africa | url = http://www.irinnews.org/webspecials/pygmy/52529.asp | publisher = UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs| date = 2006}}&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Burundi [[1962|1962-yilda]] mustaqillikka erishgandan soʻng, xutular Ruanda hokimiyati ustunligini qoʻlga kiritishdi, keyingi oʻn yillik davrda esa mamlakatda ikkita genotsid yuz berdi. [[1972|1972-yilda]] tutsi armiyasi tomonidan xutularning ommaviy qirgʻinga uchragan (jabrlanganlarning umumiy soni rasmiy maʼlumotlarga koʻra 15 000, tadqiqotchilarga koʻra, yuzlab minglargacha baholangan)&amp;lt;ref name=&amp;quot;BBC&amp;quot;&amp;gt;{{yangiliklar manbasi | title = How the genocide happened | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/1288230.stm | publisher = BBC| date = 2004-04-01}}&amp;lt;/ref&amp;gt;, [[1994|1994-yilda]] esa xutular tomonidan tutsilarga qarshi qirgʻin boʻlgan. 800 000 nafar kishi halok boʻlib, jami mojarolar natijasida millionga yaqin odam halok boʻlgam (Ruanda aholisining 14 %). Ikkala genotsid ham Burundidagi Xalqaro tergov komissiyasining yakuniy hisobotida tasvirlangan va [[2002|2002-yilda]] Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashiga taqdim etilgan.&amp;lt;ref name=&amp;quot;ICIBFR-85-496&amp;quot;&amp;gt;International Commission of Inquiry for Burundi (2002). Paragraphs 85,496.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Xutular va tutsilar oʻrtasidagi kelishmovchilar tufayli Afrikaning Buyuk koʻllari tumanida vaziyat keskinligicha qolmoqda.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Manbalar ==&lt;br /&gt;
{{Manbalar}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Yana qarang ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Ruandadagi genotsid]]&lt;br /&gt;
* [[Parmexutu]]&lt;br /&gt;
* [[Interaxamve]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Tue, 11 Aug 2026 07:55:32 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Xutu</comments>
		</item>
</channel></rss>