<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Yuyechji - Oʻzgarishlar tarixi</title>
		<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Yuyechji&amp;action=history</link>
		<description>Ziyosferadagi mazkur sahifaning oʻzgarishlar tarixi</description>
		<language>uz</language>
		<generator>MediaWiki 1.45.1</generator>
		<lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 19:58:20 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Programmer: Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.</title>
			<link>https://ziyosfera.uz/index.php?title=Yuyechji&amp;diff=240314&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://ziyosfera.uz/index.php?title=Yuyechji&amp;diff=240314&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Yangi sahifa&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[Fayl:ZhangQianTravels.jpg|thumb|300px|Xitoy elchixonasi Zhang Qianni miloddan avval 126-yilda Yuzega ko&amp;#039;chirgan. Misol uchun, Mogao g&amp;#039;orlari, devorlarni bo&amp;#039;yash (taxminan 618-712 yillar).]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Yuyechji&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Yuechjilar&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (xitoycha: &amp;#039;&amp;#039;mánhī; pinyin: Yuèzhī, Ròuzhī&amp;#039;&amp;#039; yoki &amp;#039;&amp;#039;Rùzhī; Wade-Giles: Yüeh-chih, Jou-chih&amp;#039;&amp;#039; yoki &amp;#039;&amp;#039;Ju-chih;)&amp;#039;&amp;#039;  [[Miloddan avvalgi 1|Miloddan avvalgi 1-ming yillikda]] hozirgi [[Xitoy]]ning [[Gansu]] [[provinsiya]]sining gʻarbiy qismidagi hududda yashagan qadimgi xalq boʻlib, ilk marta Xitoy tarixida [[dasht]]larda yashovchi [[Koʻchmanchilik|koʻchmanchi]] chorvadorlar sifatida tasvirlangan. Miloddan avvalgi 176-yilda [[Hun xoqonligi|Hunlar]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;dan yirik magʻlubiyatga uchragach, Yuechjilar 2 guruhga boʻlinib, turli yoʻnalishlarda koʻchib yurganlar: &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Katta Yuechji&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;#039;&amp;#039;(Dà Yuèzhī dà Yuezhī)&amp;#039;&amp;#039; va &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Kichik Yuechji&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;#039;&amp;#039;(Xiǎo Yuèzhī chāngāngī)&amp;#039;&amp;#039;. Bu mag&amp;#039;lubiyat murakkab [[Domino effekti|&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;domino effektini&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;]] boshlaydi, u barcha yo&amp;#039;nalishlarda tarqaladi va bu jarayonda [[Osiyo]]ning ko&amp;#039;p asrlarlik tarix yo&amp;#039;nalishini belgilab beradi&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi|title=Dean, Riaz (2022). The Stone Tower: Ptolemy, the Silk Road, and a 2,000-Year-Old Riddle. Delhi: Penguin Viking. pp. 73-81 (Ch.7, Migration of the Yuezhi). ISBN 978-0670093625.}}&amp;lt;/ref&amp;gt;. Katta yuechjilar dastlab shimoli-gʻarbga [[Ili]] vodiysiga (Xitoy va [[Qozogʻiston]]ning zamonaviy chegaralarida) koʻchib oʻtganlar, maʼlumotlarga koʻra, ular [[Saklar|sakl]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;arni siqib chiqarishgan. Ular Ili vodiysidan vusunlar tomonidan quvilgan va janubga, Soʻgʻdga koʻchib kelgan va keyinroq Baqtriyaga oʻrnashgan. Binobarin, Buyuk Yuechjilar Yunon-Baqtriya podshohligi ustidan hukmronlik qilgan xalqlar: Toxarlar bilan birlashtirilgan. Miloddan avval &amp;lt;nowiki&amp;gt;I&amp;lt;/nowiki&amp;gt; asrda Baqtriyadagi 5 ta yirik katta yuechji qabilalaridan biri boʻlgan kushonalar (xitoycha: yhuang; pinyin: Guìshuāng) boshqa qabilalar va qoʻshni xalqlarni oʻziga boʻysundira boshlagan. [[Kushon podsholigi|Kushonlar podsholigi]] milodiy III asrda oʻzining eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, shimolda [[Qashqar tekisligi|Tarim]] havzasidagi [[Turfon]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;dan janubda Hindistonning [[Gang|Gang tekisligi]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;dagi Pataliputragacha choʻzilgan. Ipak yoʻlida savdo-sotiqning rivojlanishi va Xitoyga buddizmning kirib kelishida kushonalar muhim rol oʻynagan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Aksar olimlar yuechjilarni Hind-Yevropa xalqlariga oid boʻlgan deb hisoblaydilar.&amp;lt;ref&amp;gt;{{Kitob manbasi|title=Roux 1997, p. 90 &amp;quot;They are, by almost unanimous opinion, Indo-Europeans, probably the most oriental of those who occupied the steppes.&amp;quot;}}&amp;lt;/ref&amp;gt; Xususan, fransuz tarixchi olimi, turkshunos &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jean-Paul Roux&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ham yuechjilarni turk yoki mog&amp;#039;ul xalqlaridan emas, balki Hind-yevropa xalqlariga mansub xalqlardan deya ta&amp;#039;riflaydi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Yuechjilarning katta qismi Ili va [[Fargʻona vodiysi]] orqali hozirgi Afgʻoniston tomonga koʻchib borgan. Yangi joyda ular oʻz davlatlarini tashkil etib qoʻshni hududlarni egallab olishgan. Xitoy manbalarida bu davlat Ulugʻ yuyechji (Dayuyechji) davlati deb nomlangan. Asl maskanlari — Dashtiota (Dunxuan) bilan Chilanshan, qolganlari esa &amp;quot;Kichik yuyechji&amp;quot; (&amp;quot;Syao yueji&amp;quot;) deb atalgan. Xitoy manbalarida [[Baqtriya]], Kushon, Eftaliylar davlatlarini &amp;quot;ulugʻ Yu.lar&amp;quot; barpo etganligi haqida maʼlumotlar mavjud. Ba&amp;#039;zi tadqiqotchilar Yuechjilarni [[Toxarlar|toxar]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;lar deb atashadi. Baqtriyani egallagan Yuechjilar bu hududni mazkur 5 hududga boʻlib idora etishgan. Bular xitoy tilida shunday atalgan: 1) Vaxan (Syumi), markazi — Moʻcheng shahri; 2) Shuangmi (Syamaka), markazi — Shuangmi shahri; 3) Kushon (Guyshuang), markazi — Kandut (Xutsao) shahri; 4) Parvan (Sidun), markazi — Bichju shahri; 5) Dumi yobgʻuligi. Yuz yil oʻtgach, Kushonlar 5 hududni birlashtirib Kushon podsholigiga asos solgan. Xitoy manbalarida bu davlat &amp;quot;Katta Yuechji davlati&amp;quot; deb atalgan.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Xitoy manbalarida dastlab hunlar tomonidan qayd etilgan &amp;quot;Katta Yuechji&amp;quot; atamasi, qadimiy oʻqilishi jihatidan &amp;quot;katta get qabilasi&amp;quot;, &amp;quot;mahoget qabilasi&amp;quot;, yaʼni &amp;quot;massaget qabilasi&amp;quot;ga mos keladi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Abdulahad Xoʻjayev, Abduxoliq Aytboyev.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{chala}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{OʻzME}} &amp;lt;!-- Bot tomonidan yaratildi --&amp;gt;&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 07 Aug 2026 16:03:57 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Programmer</dc:creator>
			<comments>https://ziyosfera.uz/ziyo/Munozara:Yuyechji</comments>
		</item>
</channel></rss>