Jump to content

Лимит

From Ziyosfera
Revision as of 20:22, 7 August 2026 by Programmer (talk | contribs) (Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)

Лимит (лотинча: лимес — „чек“, „чегара“) — математиканинг муҳим тушунчаларидан бири. Агар бир ўзгарувчига боғлиқ иккинчи ўзгарувчи биринчи ўзгарувчининг ўзгариш жараёнида а сонга чексиз яқинлашса, а сони иккинчи ўзгарувчи миқдорнинг лимити дейилади. Бу ерда лимит тушунчаси ўзгариш ва чексиз яқинлашиш жараёни ҳақидаги тасаввурга боғлиқ. Лимитнинг аниқ математик таърифи XIX асрбошларида шаклланди (қ. Кетма-кетлик). Натижада математикада янги усул — лимитлар усули пайдо бўлди. Бу усулнинг татбиқи ва ривожи дифференсиал ҳисоб ва интеграл ҳисобнинг яратилишига, математик анализнинг вужудга келишига олиб келди.

лимит назариясида лимитларнинг хоссалари текширилади, ўзгарувчи миқдор лимитнинг мавжуд бўлиши шартлари ўрганилади, бир неча содда ўзгарувчи миқдорларнинг лимитларини билган ҳолда мураккаб функсиялар лимитларини қисоб-лашга имкон берадиган қоидалар то-пилади. Лимит назариясининг асосий тушунчаларидан бири чексиз кичик — лимити нолга тенг бўлган ўзгарувчи миқдор тушунчаси. Лимит назариясининг яратилишига И. Нютон, Ж. Д’Аламбер, лимит Эйлер, О. Коши, К. Веерштрасс, Болсанолар катта ҳисса қўшишган[1].

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил