Jump to content

Секстант

From Ziyosfera
Revision as of 20:48, 7 August 2026 by Programmer (talk | contribs) (Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)

Секстант (лот. сехтанс — олтинчи) — уфқ устидаги осмон ёритқичларининг баландлигини белгилаш ёки кузатувчи жойи координаталарини аниқлаш мақсадида кўринадиган жисмлар орасидаги бурчакларни ўлчаш учун мўлжалланган кўзгулиқайтаргичли асбоб. Унинг ёрдамида 140° гача бурчакларни ўлчаш мумкин. С.нинг иши ёруғликнинг ясси кўзгулардан қайтиш қонунига асосланган. Асосан, корпус, кузатув трубкаси (оптик трубка) ва шкаладан иборат. Лимби айлананинг 1/6 қисми (60°) ни ташкил қилади (номи шундан). С. ёрдамида, мас, космонавт осмондаги ориентирлар орасидаги бурчак масофани ёки Ой сиртига қўнганда уларнинг маҳаллий уфқсан баландлигини аниқлайди. С. қадимдан кўпгина расадхоналарда (мас, Улуғбекрасадхонасит) қўлланиб келган.[1]

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил