Jump to content

Ултратовуш

From Ziyosfera
Revision as of 20:59, 7 August 2026 by Programmer (talk | contribs) (Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)

Ултратовуш — частотаси 1520103 Гс дан 10’ Гс гача бўлган эластик тебранишлар ва тўлқинлар. Ултратовушни паст частотали (1,5 104 Гс), ўрта частотали (105—107 Гс) ва юқори частотали (107—10’ Гс) ултратовушга бўлиш мумкин.

Ултратовуш тебранишларни ҳосил қилишда маълум физик ҳодисаларга асосланиб ясалган ултратовуш нурлаткичлари қурилмаларидан фойдаланилади. Механик нурлаткичларда ултратовуш тебранишлар газ ёки суюқлик оқимининг механик энергияси ҳисобига содир бўлади. Электромагнит нурлаткичларнинг магнитостриксия ва пезоэлектр ҳодисаларига асосланган турлари кенг тарқалган.

Ултратовуш сув ости кемаларини излашда, денгиз (океан) чуқурлигини аниқлашда, технологик жараёнларни тезлатишда, қийин кечадиган баъзи кимёвий реаксияларни рўёбга чиқаришда, масса алмашиниш, кристалл ўстириш, электролиз каби жараёнларни тезлатишда, моддаларнинг физик хусусиятларини ўрганишда, материаллар сифатини текширишда, моддаларга ишлов беришда, диагностика ва даволашда кенг қўлланади.

Яна қаранг