Addas

Revision as of 18:10, 10 August 2026 by Programmer (talk | contribs) (Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)

Addas (arabcha: عَدَّاس‎‎) — islom paygʻambari Muhammad davrida Makkaning janubidagi togʻli hudud hisoblangan Toifda yashagan yosh nasroniy qul bola. Asli Nineviyadan boʻlib, Toifning gʻarbiy viloyatidan islomni qabul qilgan birinchi kishi boʻlgani aytiladi[1].

Bogʻda Addas paygʻambar Muhammadning oyoqlarini oʻpib sajda qilmoqda, uning xoʻjayinlari Shayba ibn Robiya va Utba ibn Robiya buni kuzatayotgan islomiy miniatyura

Hayoti

 
Makka va Toif orasidagi Masjid Addas Addas sharafiga nomlangan,
(21°15′27.65″N 40°23′27.37″E / 21.2576806°N 40.3909361°E / 21.2576806; 40.3909361)

619-yilda Muhammad paygʻambar Quraysh qabilasi taʼqibidan qochish va kishilarni islom diniga daʼvat qilish uchun Toif shahriga bordi. U yerda, asosan, Saqif qabilasi yashar, qabila vakillari esa al-Lat maʼbudasiga sigʻinar edi[2][3].

Muhammad paygʻambar Toif shahri boshliqlari Abduyalil ibn Amr ibn Umayr hamda uning aka-ukalari Masʼud va Habib bilan uchrashdi[3]. Ular Muhammad paygʻambarning daʼvatini rad etib, shahar aholisini unga tosh otishga va shahardan quvib chiqarishga undadi[2]. Buning oqibatida Muhammad paygʻambar jarohatlandi va makkalik aka-ukalar Utba va Shayba ibn Robiyaga tegishli bogʻdagi devor panasiga berkinishga urindi[2][3][4].

Aka-ukalar oʻz qullari Addasga paygʻambar Muhammadga uzum tortiq etishni buyurdilar[5][6]. Paygʻambar uzumga qoʻl uzatishdan oldin bismilloh dedi, Addas esa bundan hayratlandi va Arabiston odamlari bunday demasliklarini aytdi[2].

Shunda muborak paygʻambar undan qayerdan kelganini va dini nima ekanini soʻradi. U: „Men nineviyalik nasroniyman“, — deb javob berdi. „Solih kishi Yunus ibn Matto shahridan-a?“ — dedi muborak paygʻambar. Addas hayron boʻlib: „Yunus haqida qayerdan bilasiz, siz kimsiz?“ — deb soʻradi. Shunda muborak paygʻambar: „U mening birodarim, u Allohning paygʻambari edi, men ham Allohning paygʻambariman“, — deb javob berdi.

— Omina Odil, „Muhammad, the Messenger of Islam: His Life and Prophecy“, 147.

Shundan soʻng Addas Muhammadning paygʻambar ekanligini tan oldi va uning boshini, qoʻllari hamda oyoqlarini oʻpdi[6][7].

Manbalar

  1. ↑ Haykal, Muhammad Husayn. The Life of Muhammad (en). American Trust Publications, 1976. ISBN 978-0-89259-137-4. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Emerick, Yahiya. The Life and Work of Muhammad (en). Penguin, 2002. ISBN 978-0-02-864371-7. 
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Najeebabadi, Akbar Shah. The History of Islam. Darussalam, 2000 — 124–125-bet. 
  4. ↑ Qasmi, A. H.. Islamic Government (en). Gyan Publishing House, 2008. ISBN 978-81-8205-482-0. 
  5. ↑ Phipps, William E.. Muhammad and Jesus: A Comparison of the Prophets and Their Teachings (en). Bloomsbury Publishing, 2016-10-06. ISBN 978-1-4742-8935-1. 
  6. ↑ 6,0 6,1 The History of al-Tabari Vol. 6: Muhammad at Mecca (en). State University of New York Press, 2015-06-11. ISBN 978-1-4384-2340-1. 
  7. ↑ Muhammad, the Messenger of Islam: His Life & Prophecy (en). ISCA, 2002. ISBN 978-1-930409-11-8.