Jump to content

Alien (film)

From Ziyosfera
Revision as of 18:43, 10 August 2026 by Programmer (talk | contribs) (Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)
Алиэн (Бегона)
Файл:Алиэн мовиэ постер.жпг
Режиссёр(лар) Ридли Скотт
Ссенарий
муаллиф(лар)и
Дан О'Баннон
Ролларда

Том Скерритт Сигоурней Wеавер Верониcа Cартwригҳт Ҳаррй Деан Стантон Жоҳн Ҳурт Иан Ҳолм

Япҳет Котто
Премера
санаси

25-май, 1979-йил (АҚШ)

6-сентябр, 1979-йил (Буюк Британия)
Давомийлик 116 дақиқа
Мамлакатлар АҚШ, Буюк Британия
Тил инглизча
Бюджет $11 миллион
Даромад $187 миллион
Кейинги филм Алиэнс (1986)
Филм режиссёри Ридли Скотт

Алиэн (Бегона ёки Келгинди) — 1979-йилда суратга олинган американинг илмий-фантастик ва қўрқинчли филми бўлиб, режиссёр Ридли Скотт томонидан суратга олинган. Филм Дан О’Баннон томонидан ёзилган бўлиб, у ва Роналд Шусетт ссенарий муаллифлари ҳисобланади. Филм фазовий террор жанрининг етакчи асарларидан бири бўлиб, ўзининг инновацион визуал услуби, кучли атмосфераси ва психологик қўрқувни уйғотувчи элементлари билан машҳур.[1]

Сюжет

Филм 2122-йилда содир бўлади ва Ностромо номли космик юк кемаси атрофида кечади. Кема Ерга қайтаётганида нома’лум сигналларни қабул қилади ва автоматик равишда сигнал келган сайёра томон бурилади. Экипаж таркибида капитан Даллес, лейтенант Эллен Рипли, офицер Кане, илмий ходим Аш, шунингдек, муҳандислар Паркер ва Бретт бор.

Сайёрага тушган Кане ғалати тухумга дуч келади ва ундан чиққан бегона организм ("Фаcеҳуггер") унинг юзига ёпишиб олади. Уни кемага қайтаришади, лекин Рипли карантин қоидаларига биноан ичкарига киритмасликка ҳаракат қилади, бироқ Аш уни кемага олиб киришга рухсат беради. Кейинчалик Кане ҳушига келиб, ўзини яхши ҳис қилади, лекин овқатланаётганда кўкрагидан кичик Хеноморф чиқиб кетади ва кема ичида яширинишга тушади.

Хеноморф тез орада катталашиб, экипаж а’золарини бирма-бир ўлдира бошлайди. Филмнинг давомида Рипли кема бортидаги компания томонидан буюрилган махфий топшириқ ҳақида билиб қолади: компания Хеноморфни қўлга олишни мақсад қилган ва экипажнинг омон қолиши аҳамиятли эмас. Рипли охир-оқибат кемани ўз-ўзини йўқ қилиш режимига қўйиб, Хеноморфдан қочишга муваффақ бўлади. У ёритувчи капсулага чиқиб, охирги жангда Хеноморфни коинотга чиқариб ташлайди.[2]

Мавзулар ва таҳлил

Алиэн бир нечта асосий мавзуларни ўз ичига олади:

  • Ҳаёт ва ўлим сирли табиати: Бегона ҳаёт шаклларининг инсониятга қандай таҳдид солиши ва инсоннинг мавжудлигини шубҳа остига қўйиши.
  • Технология ва инсоният: Кема бортидаги компания ходимларнинг ҳаётини эмас, балки илмий тадқиқотларни муҳимроқ деб билади, бу эса инсониятнинг корпоратив эксплуатация қурбони бўлиши мумкинлигини акс эттиради.
  • Биологик қўрқув: Хеноморф дизайни инсон онги учун тубдан ғалати ва қўрқинчли тузилмага эга бўлиб, инсон танасига бостириб кириш ва кўпайиш билан боғлиқ таҳдидларга асосланган.
  • Феминизм ва кучли аёл қаҳрамон: Эллен Рипли образи ўз даври учун инқилобий бўлиб, у кучли, ақлли ва стратегик жиҳатдан доно бош қаҳрамон сифатида тасвирланган.

Ишлаб чиқариш ва визуал услуб

Филмнинг визуал эстетикасида Ҳ. Р. Гигер томонидан яратилган Хеноморф дизайни муҳим ўрин эгаллайди. Гигернинг биомеханик сан’ати филмнинг қўрқинчли атмосферасини шакллантиришда асосий рол ўйнади.

Филм суратга олиш жараёни Шеппертон Студиос (Буюк Британия) ва бошқа жойларда амалга оширилган. Космик кеманинг дизайни эса "2001: А Спаcе Одйссей" (1968) филмидан илҳомланган ҳолда ишлаб чиқилган.

Премера ва қабул қилиниши

Алиэн 1979-йил 25-майда чиқарилганидан сўнг, катта тижорий муваффақият қозонди ва илмий-фантастика ҳамда қўрқув жанрларининг классик асарига айланди.

Мукофотлар ва тан олиниш:

  • Оскар мукофоти (1980) – Энг яхши визуал эффектлар учун
  • БАФТА мукофоти – Энг яхши продакшн дизайни ва Энг яхши овоз учун
  • Сатурн мукофоти – Энг яхши илмий-фантастик филм

Филм вақт ўтиши билан яна-да машҳурликка эришди ва маданий феномен даражасига чиқди.

Та’сири ва мероси

Алиэн замонавий илмий-фантастика ва қўрқинчли филмларга катта та’сир кўрсатган. Филм қуйидаги бир қанча давомий филмлар ва бошқа оммавий ахборот воситаларига илҳом манбаи бўлди:

  • Алиэнс (1986) – режиссёр Жеймс Кемерон, жангари жанрга йўғрилган саргузашт филм.
  • Алиэн³ (1992) – режиссёр Девид Финчер, яна-да қоронғу ва психологик йўналишга эга филм.
  • Алиэн: Ресурреcтион (1997) – режиссёр Жан-Пер Жоне, Риплининг клонланган версиясини акс эттирувчи филм.
  • Прометҳеус (2012) – режиссёр Ридли Скотт, Алиэн коинотининг прекуэли сифатида хизмат қилади.
  • Алиэн: Cовенант (2017) – Прометҳеуснинг давомий қисми.

Бундан ташқари, "Алиэн вс. Предатор" каби филмлар ва комикслар, видеоўйинлар ҳам мазкур коинот асосида яратилган.

Манбалар