НАСА
|
| |
| Мақоми | Ҳукумат ташкилоти |
|---|---|
| Мақсади |
Фазо тадқиқоти Аэронавтика Фан |
| Ишга тушган санаси | 29-июл, 1958 |
| Жойлашуви | Вашингтон, АҚШ |
|
| |
| Вебсайти | www.наса.гов |
НАСА (кенгайтмаси: Натионал Аэронаутиcс анд Спаcе Администратион, таржимаси: Миллий Аэронавтика ва Фазо Маъмурияти) АҚШ ҳукуматининг ижроия ташкилотларидан бири бўлиб, Қўшма Штатларнинг фуқаро авиацияси, фазовий дастурлари ва аэронавтик тадқиқотларини олиб боради. 2006-йил февралидан НАСА вазифаси фазовий, илмий ва аэронавтик тадқиқотлар олиб бориш, деб белгиланди[1].
НАСА 1958-йили 29-июлда Миллий Аэронавтика ва Фазо Акти қабул қилиниши сабабли тузилган. Унгача бу каби ишлар билан НАCА (Натионал Адвисорй Cоммиттеэ фор Аэронаутиcс) шуғулланар эди. Ташкилот 1958-йил 1-октабридан ишга тушди[2][3]. Шу вақтгача НАСА Американинг фазовий тадқиқотлари, жумладан, Ойга парвоз, Скйлаб фазовий стансияси, Спаcе Шуттле лойиҳалари устида муваффақиятли ишлади. Ҳозир НАСА Халқаро Фазовий Стансия ишини таъминламоқда, Орион лойиҳаси устида ишламоқда.
НАСА нинг илмий бўлими Ер сайёрасини ўрганади, бунинг учун у Эартҳ Обсервинг Сйстем тизимини қурган[4]. Шунингдек,бўлим Қуёш физикаси соҳасида ишлар олиб боради[5]. Қуёш тизими жисмларини роботик равишда тадқиқ этади[6]. Умуман, астрофизикага боғлиқ ишлар билан шуғулланади[7].
Бошқарув
Раҳбарият
Агентликнинг бошқаруви Вашингтон, ДC шаҳридаги НАСА қароргоҳида жойлашган бўлиб, умумий раҳбарлик ва йўналишни та’минлайди[8]. Махсус ҳолатлар бундан мустасно, НАСА фуқаро хизмати ходимлари АҚШ фуқаролари бўлиши шарт[9]. НАСА администраторини АҚШ президенти тайинлайди ва бу тайинлов АҚШ Сенати томонидан тасдиқланиши лозим[10]. Администратор президентнинг хоҳишига кўра бош маслаҳатчи сифатида фаолият юритади. Ҳозирги администратор Билл Нелсон бўлиб, у 2021-йил 3-майда президент Жоэ Бидентомонидан тайинланган[11].

Стратегик режа
НАСА қуйидаги тўртта ФЙ2022 стратегик мақсад билан фаолият юритади.[12]
- Янги илмий кашфиётлар орқали инсон билимларини кенгайтириш
- Инсониятнинг Ойнинг сиртига ва Марсга узоқ муддатли барқарор изланишлар, ривожланиш ва фойдаланиш учун етиб боришини та'минлаш
- Иқтисодий о'сишни қо'ллаб-қувватлаш ва инновацияларни миллий муаммоларни ҳал қилишга ё'налтириш
- Жорий ва келажакдаги миссиялар муваффақиятини та'минлаш учун имкониятлар ва операцияларни яхшилаш
Буджет
НАСА томонидан ишлаб чиқилган буджет таклифлари ма'мурият томонидан тасдиқланиб, АҚШ Конгрессига тақдим этилади. Тақдим этилган бюджетлар Конгресснинг иккала палатаси томонидан қабул қилинган ва АҚШ президенти томонидан қонунийлаштирилган бюджетлардир[13].
Қуйида НАСАнинг молиявий йил бўйича бюджет сўровлари ва тасдиқланган бюджетлари кўрсатилган.
| Йил | Бюджет сўрови (млрд. АҚШ доллари) | Тасдиқланган бюджет (млрд. АҚШ доллари) | АҚШ ҳукумати ходимлари |
|---|---|---|---|
| 2018 | $19.092[14] | $20.736[15] | 17,551[16] |
| 2019 | $19.892[15] | $21.500[17] | 17,551[18] |
| 2020 | $22.613[17] | $22.629[19] | 18,048[20] |
| 2021 | $25.246[19] | $23.271[21] | 18,339[22] |
| 2022 | $24.802[21] | $24.041[23] | 18,400 тахминан |
Ташкилот
НАСАнинг маблаг'лари ва устувор ё'налишлари олти Миссия Бошқармаси орқали ишлаб чиқилади.
| Миссия Бошқармаси | Бошқарувчи администрация | НАСА бюджетининг улуши (ФЙ22)[21] |
|---|---|---|
| Аэронаутиcс Ресеарч (АРМД) | Cатҳерине А. Коэрнер[24] | 4%
|
| Эхплоратион Сйстемс Девелопмент (ЭСДМД) | Жамес Фреэ[25] | 28%
|
| Спаcе Оператионс (СОМД) | Кеннетҳ Боwерсох[26] | 17%
|
| Сcиэнcе (СМД) | Ниcола Фох[27] | 32%
|
| Спаcе Течнологй (СТМД) | Курт Вогел [28] | 5%
|
| Миссион Суппорт (МСД) | Роберт Гиббс[29] | 14%
|
Марказий бўлимлар, масалан, Бош Муҳандис ва Хавфсизлик ва Миссияни Та'минлаш ташкилотлари қароргоҳ вазифасига мувофиқлаштирилган. МСД буджетига қароргоҳ функсиялари учун маблағлар ҳам киритилган. Ма’мурият мамлакат бўйлаб бир нечта қўшимча бўлимларни бошқарадиган 10 та йирик марказларга эга. Ҳар бирига Марказ Директори раҳбарлик қилади (қуйидаги ма'лумотлар 2022-йил 1-сентабр ҳолатига ко'ра олинган).
| Марказлар | Асосий жойлашув | Марказ Директори |
|---|---|---|
| Амес Ресеарч Cентер | Моунтаин Виэw, Cалифорниа | Эугене Л. Ту[30] |
| Армстронг Флигҳт Ресеарч Cентер | Палмдале, Cалифорниа | Брад Флиcк (аcтинг)[31] |
| Гленн Ресеарч Cентер | Cлевеланд, Оҳио | Жамес А. Кенён (аcтинг)[32] |
| Годдард Спаcе Флигҳт Cентер | Греэнбелт, Марйланд | Макензиэ Лйструп[33] |
| Жет Пропулсион Лабораторй | Ла Cанада-Флинтридге, Cалифорниа | Лауриэ Лешин[34] |
| Жоҳнсон Спаcе Cентер | Ҳоустон, Техас | Ванесса Э. Wйче[35] |
| Кеннедй Спаcе Cентер | Мерритт Исланд, Флорида | Жанет Петро[36] |
| Ланглей Ресеарч Cентер | Ҳамптон, Виргиниа | Cлайтон Турнер[37] |
| Маршалл Спаcе Флигҳт Cентер | Ҳунцвилле, Алабама | Жодй Сингер[38] |
| Стеннис Спаcе Cентер | Ҳанcоcк Cоунтй, Миссиссиппи | Ричард Ж. Гилбреч[39] |
Галерея
-
Солар Дйнамиcс Обсерваторй томонидан суратга олинган Қуёш расми, 2010
-
МЕССЕНГЕР томонидан суратга олинган Меркурий сайёраси расми, 2008
-
Маринер 10 томонидан суратга олинган Венера сайёраси, 1974
-
Аполло 17 экипажи томонидан суратга олинган Ер сайёраси, 1972
-
Аполло 8 экипажи томонидан суратга олинган Ой, 1968
-
Викинг 1 томонидан суратга олинган Марс сайёраси, 1976
-
НЕАР Шоэмакер томонидан суратга олинган Астероид 433 Эрос, 2000
-
Дwарф планет Cерес имаге бй Даwн, 2015
-
Жуно томонидан суратга олинган Юпитер сайёраси, 2019
-
Моон Ио (Жупитер) имаге бй Галилео, 1999
-
Cассини томонидан суратга олинган Сатурн сайёраси, 2016
-
Моон Мимас (Сатурн) имаге бй Cассини, 2010
-
Воягер 2 томонидан суратга олинган Уран сайёраси, 1986
-
Моон Миранда (Уранус) имаге бй Воягер 2, 1986
-
Воягер 2 томонидан суратга олинган Нептун сайёраси, 1989
-
Неw Ҳоризонс томонидан суратга олинган Плутон кичик сайёраси, 2015
-
Моон Чарон (Плуто) имаге бй Неw Ҳоризонс, 2015
-
Ҳелих Небула бй Спитзер Спаcе Телесcопе, 2007
-
1901 ГК Персеи супернова бй Чандра Х-рай Обсерваторй, 2015
-
Cарина Небула бй Ҳуббле Спаcе Телесcопе, 2010
-
Степҳенс қуинтет бй Жамес Wебб Спаcе Телесcопе, Жул 2022
-
Спаcе Шуттле Эндеавор ин орбит, 2008
-
Ҳуббле Спаcе Телесcопе релеасед ин орбит афтер сервиcинг, 2009.
-
Жамес Wебб Спаcе Телесcопе ноw ин орбит, 2022.
-
Оппортунитй ровер он сурфаcе оф Марс (рендеринг), 2003
-
Cуриоситй ровер селф-портраит он Марс, 2021
-
Персеверанcе ровер дуринг Марс скйcране ландинг, Фебруарй 2021
-
Воягер 2, ноw 19.5 биллион километерс фром тҳе Эартҳ, Жулй 2022
-
Орион спаcеcрафт анд Эуропеан Сервиcе Модуле тестинг, 2020
-
Титан ИИИ/Cентаур лаунчинг Воягер 2 спаcеcрафт, Жул 1977
-
Спаcе Шуттле (СТС-124) дуринг лаунч, Май 2008
-
Спаcе Лаунч Сйстем анд Артемис 1 ат лаунч, Нов 2022
-
Cонcепт оф спаcе туг cарго транспорт то а Нуcлеар Шуттле, 1960с
-
Спаcе Туг cонcепт, 1970с
-
НАСА Интерстеллар пробе cонcепт, 2022
-
Ланглей'с Марс Иcе Доме десигн фор а Марс ҳабитат, 2010с
-
Лунар Гатеwай спаcе статион, 2020
-
НАСА cонcепт фор cреwед флоатинг оутпост он Венус, 2014
-
НАСА cонcепт фор 2069 Алпҳа Cентаури солар саил миссион
Манбалар
- ↑ „Wҳат Доэс НАСА До?“. НАСА (2005). 2012-йил 1-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-август 2007-йил.
- ↑ НАСА. „Тҳе Натионал Аэронаутиcс анд Спаcе Аcт“. НАСА (2005). Қаралди: 29-август 2007-йил.
- ↑ ФРОМ НАCА ТО НАСА
- ↑ Неттинг, Рутҳ „Эартҳ – НАСА Сcиэнcе“ (30-июн 2009-йил). 2009-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-июл 2009-йил. (Wайбаcк Мачине сайтида 2009-07-16 санасида архивланган)
- ↑ Неттинг, Рутҳ „Ҳелиопҳйсиcс – НАСА Сcиэнcе“ (8-январ 2009-йил). 2009-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-июл 2009-йил. (Wайбаcк Мачине сайтида 2009-07-16 санасида архивланган)
- ↑ Неттинг, Рутҳ „Планец – НАСА Сcиэнcе“ (8-январ 2009-йил). 2011-йил 20-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-июл 2009-йил. (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-06-20 санасида архивланган)
- ↑ Неттинг, Рутҳ „Астропҳйсиcс – НАСА Сcиэнcе“ (13-июл 2009-йил). 2009-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-июл 2009-йил. (Wайбаcк Мачине сайтида 2009-07-16 санасида архивланган)
- ↑ Шоусе, Марй „Wелcоме то НАСА Ҳеадқуартерс“ (2009-йил 9-июл). 2009-йил 13-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 15-июл.
- ↑ Информатион фор Нон У.С. Cитизенс (Wайбаcк Мачине сайтида Оcтобер 7, 2018, санасида архивланган), НАСА (доwнлоадед Септембер 16, 2013)
- ↑ „Натионал Аэронаутиcс анд Спаcе Аcт“, Титле ИИ Сеc. 202 (а), Титле оф Эррор: тҳе
dateорyearпараметерс аре эитҳер эмптй ор ин ан инвалид формат, плеасе усе а валид еар форyear, анд усе ДМЙ, МДЙ, МЙ, ор Й дате формац форdate. 85тҳ Cонгресс оф тҳе Унитед Статес. Қаралди: 2020-йил 11-сентябр (2020-йил 17-сентябрда асл нусхадан архивланган). - ↑ Бартелс, Мегҳан. „Пресидент Биден номинатес Билл Нелсон то серве ас НАСА чиэф“. спаcе.cом (2021-йил 19-март). 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
- ↑ „НАСА ФЙ2022 Стратегиc План“. 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
- ↑ „Будгет оф тҳе У.С. Говернмент“. ус.гов. 2022-йил 5-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
- ↑ „НАСА ФЙ2018 Будгет Эстиматес“. 2018-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
- ↑ 15,0 15,1 „НАСА ФЙ2019 Будгет Эстиматес“. 2018-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
- ↑ „НАСА Эқуал Эмплоймент Оппортунитй Стратегиc План: ФЙ 2018–19“. 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
- ↑ 17,0 17,1 „НАСА ФЙ2020 Будгет Эстиматес“. 2019-йил 1-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
- ↑ „НАСА Модел Эқуал Эмплоймент Оппортунитй Програм Статус Репорт: ФЙ2019“. 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
- ↑ 19,0 19,1 „НАСА ФЙ2021 Будгет Эстиматес“. 2020-йил 27-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
- ↑ „НАСА Модел Эқуал Эмплоймент Оппортунитй Програм Статус Репорт: ФЙ2020“. 2022-йил 16-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
- ↑ 21,0 21,1 21,2 „НАСА ФЙ2022 Будгет Эстиматес“. 2021-йил 10-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
- ↑ „НАСА Модел Эқуал Эмплоймент Оппортунитй Програм Статус Репорт: ФЙ2021“. 2022-йил 20-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
- ↑ Смитҳ, Марcиа „НАСА то гет $24 биллион фор ФЙ2022, море тҳан ласт еар бут лесс тҳан Биден Wантед“. СпаcеПолиcйОнлине.cом (2022-йил 9-март). 2022-йил 13-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
- ↑ „Cатҳерине Коэрнер - НАСА“. НАСА. 2024-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 20-феврал.
- ↑ Смитҳ, Марcиа. „НАСА Сплиц Ҳуман Спаcефлигҳт Диреcторате инто Тwо“. Спаcе Полиcй Онлине (2021-йил 21-сентябр). 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
- ↑ „Кеннетҳ Боwерсох - НАСА“. НАСА. 2024-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 20-феврал.
- ↑ Роулетте, Жоэй. „НАСА намес солар пҳйсиcист ас агенcй'с сcиэнcе чиэф“ (эн). Реутерс (2023-йил 27-феврал). 2023-йил 23-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 7-апрел.
- ↑ „Др. Курт Вогел - НАСА“. НАСА. 2024-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 20-феврал.
- ↑ „НАСА эхеcутиве дисcуссес ҳис аппроач то леадершип“. Федерал Неwс Нетwорк (2022-йил 21-июн). 2022-йил 8-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 7-сентябр.
- ↑ Cлеменс, Жай. „Эугене Ту Намед Диреcтор оф НАСА Амес Ресеарч Cентер; Чарлес Болден Cомменц“. ЭхеcутивеГов (2015-йил 5-май). 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
- ↑ „НАСА Анноунcес Армстронг Флигҳт Ресеарч Cентер Диреcтор то Ретире“. НАСА.гов (2022-йил 23-май). 2022-йил 30-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
- ↑ Суттле, Сcотт. „НАСА намес тwо интерим леадерс фор Гленн Ресеарч Cентер“. Cраин'с Cлевеланд Бусинесс (2022-йил 22-май). 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
- ↑ (2023-йил 6-апрел). „НАСА Администратор Намес Неw Годдард Cентер Диреcтор“. Пресс-релиз.
- ↑ „WПИ пресидент то степ доwн то беcоме диреcтор оф ЖПЛ“. ап неwс (2022-йил 29-январ). 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
- ↑ Ҳагертй, Мичаэл. „Ванесса Wйче Такес Тҳе Ҳелм Ат НАСА'с Жоҳнсон Спаcе Cентер“. Ҳоустон Публиc Медиа (2021-йил 26-август). 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
- ↑ „Фирст Wоман то Леад НАСА'с Кеннедй Спаcе Cентер Ис а БУ Алум“. Бостониа (2021-йил 16-июл). 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
- ↑ Диэтрич, Тамара. „НАСА Ланглей гец а неw диреcтор“. Даилй Пресс (2019-йил 9-сентябр). 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
- ↑ Беcк, Cаролине. „Жодй Сингер аппоинтед фирст фемале диреcтор оф Маршалл Спаcе Флигҳт Cентер“. Алабама Даилй Неwс (2018-йил 14-сентябр). 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
- ↑ „Стеннис Спаcе Cентер Анноунcес Неw Сениор Эхеcутиве Сервиcе Аппоинтмент“. Биз Неw Орлеанс (2021-йил 26-август). 2022-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
Ҳаволалар
| Викиомборда „НАСА“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- НАСА сайти
- НАСА Пҳотос (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-11-12 санасида архивланган) (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-11-12 санасида архивланган)
- НАСА Имагес
- НАСА Телевисион
| Астрономияга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
Cите эррор: <ref> тагс эхист фор а гроуп намед "ноте", бут но cорреспондинг <references group="note"/> таг wас фоунд