Jump to content

Cурcума

From Ziyosfera
Cурcума
Cурcума зедоариа
Илмий таснифлаш
Ўсимликлар
Юксак ўсимликлар
Гулли ўсимликлар
Бир уруғпаллалилар
Cоммелинидс
Зингибералес
Зингибераcеаэ
Зингибероидеаэ
Зингибереаэ
Cурcума

Л.
Сининимлар
  • Куа Рҳеэде эх Медиc.
  • Эрндлиа Гисеке
  • Стиссера Гисеке 1792, иллегитимате ҳомонйм нот Ҳеист. эх Фабр. 1759
  • Ҳитчениопсис (Бакер) Ридл.
  • Параcаутлея Р.М.См.

Cурcума — зердеçал ва Сиам лоласи каби турларни ўз ичига олган Зингибераcеаэ оиласига мансуб ўсимликлар туркуми. Ватани Жануби- Шарқий Осиё, жанубий Хитой, Ҳиндистон ярим ороли, Янги Гвинея ва Шимолий Австралия[1]. Айрим турлар тропик Африка, Марказий Америка, Флорида ва Тинч океан, Ҳинд ва Атлантика океанларининг турли ороллари ва дунёнинг бошқа иссиқ қисмларида табиий ҳолатда ўстирилади. Одатда, кўпчилик cурcума турлари сояли жойларда бўш ва қумли тупроқларда яхши ўсади[2][3].

Ботаника тавсифи

Cурcума илдизпояси ва кукунлари

Cурcума кўп йиллик ўсимлик бўлиб, бўйи 1 метрга етади. У кўплаб илдизпоялар ҳосил қилади, уларнинг ички қисми сариқ ёки тўқ сариқ рангга эга. Бу илдизпоялар кукунга айлантирилади, бу зираворлар cурcума деб аталади. Унинг лансецимон барглари чўзинчоқ ёки эллиптик бўлиб, бир хил яшил рангга эга, узунлиги тахминан 50 см ва кенглиги 7 дан 25 см гача етади[4].

Cурcума амада илдизпоялари

Фойдаланиш

Бу ном санскрит тилидаги куṅкумаъдан келиб чиққан бўлиб, зердеçалга ишора қилади. Зердеçал кори кукунлари, хантал, сариёг 'ва пишлоқларга маза ёки ранг бериш учун ишлатилади. Ундан заъфарон ёки бошқа сарғиш пигментлар ўрнига ҳам фойдаланиш мумкин[5].

Турлар

Cурcума эучрома
Cурcума инодора
А. Бернекер: Cурcума лонга
Cурcума лонга
Curcuma aeruginosa 
Curcuma albiflora 
Curcuma alismatifolia 
Curcuma amada 
Curcuma amarissima 
Curcuma andersonii 
Curcuma angustifolia
Curcuma amada 
Curcuma amarissima 
Curcuma andersonii 
Curcuma angustifolia 
Curcuma antinaia 
Curcuma arida
Curcuma aromatica
Curcuma bella
Curcuma longa

Манбалар

  1. ↑ „Cурcума [фамилй ЗИНГИБЕРАCЕАЭ“].
  2. ↑ Кеw Wорлд Чеcклист оф Селеcтед Плант Фамилиэс[сайт ишламайди]
  3. ↑ Сириругса, П.; Ларсен, К.; Макнои, C. (2007). „Тҳе Генус Cурcума Л. (Зингибераcеаэ): Дистрибутион анд Cлассифиcатион wитҳ Референcе то Спеcиэс Диверситй ин Тҳаиланд“ (ПДФ). Гарденс' Буллетин Сингапоре. 59-жилд, № 1&2. 203–220-бет. 2021-07-25да асл нусхадан (ПДФ) архивланди. Қаралди: 2022-10-11.
  4. ↑ Cоллеcтиф. Ҳистоире Натурелле (Френч). Парис: Фламмарион, 2016 — 149-бет. ИСБН 9782081378599. 
  5. ↑ Таwней, C. Ҳ.. Тҳе усе оф турмериc (куṅкума) ин анcиэнт Индиа., 1924 — 13-бет. 

Галерея