Kontent qismiga oʻtish

Al-Qaymariya masjidi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Masjid
Al-Qaymariya masjidi

Al-Qaymariya masjidi, shuningdek, As-Sitt Qamra masjidi nomi bilan ham tanilgan masjid, Quddus Eski shahrining Xristianlar mahallasida, Bob al-Jadiddan kirishda oʻng tomonda joylashgan. Binoning aniq qurilgan sanasi maʼlum emas. Ayrim manbalarda uning XIII asrda Mamluklar davrida qurilgani[1], boshqa manbalarda esa Usmoniylar davriga mansubligi qayd etilgan[2][3].

Tavsifi

Masjidning sodda qilib ishlangan kirish qismi orqali ochiq hovliga chiqish mumkin. Hovlining gʻarbiy qismida toʻrtburchak shaklda qurilgan namozxona joylashgan boʻlib, uning usti yassi gumbaz bilan yopilgan. Gumbazning balandligi taxminan 50 metrni tashkil etadi[2]. Namozxonaning janubiy devori oʻrtasida devor ichiga oʻyilgan tokcha shaklidagi mehrob joylashgan. Masjidning umumiy maydoni 48 m2ni tashkil etadi[4][1].

Tarixi

Al-Gʻad telekanalida efirga uzatilgan reportajda masjidning qurilishi milodiy XIII asrga taalluqli ekani qayd etilgan. Shuningdek, masjid ichidagi inshoot Mamluklar davrida barpo etilgani taʼkidlangan[1].

Islomiy merosni tiklash va tadqiq etish jamgʻarmasi hujjatlarida masjid faoliyati, uning xodimlari hamda 1948-yilgacha namozgoh sifatida foydalanilgani haqida maʼlumotlar keltirilgan. 1948-yilda Nakba voqealari paytida sionistik qurolli guruhlar tomonidan masjidga jiddiy zarar yetkazilgan[manba kerak]. 1950-yilda Quddus munitsipaliteti Quddus vaqflar boshqarmasi bilan hamkorlikda vayron boʻlgan qismlarni qayta tiklash ishlarini boshlagan. 1967-yil iyun urushidan soʻng masjid qarshisida joylashgan harbiy istehkomlar olib tashlanganidan keyin ham tiklash ishlari davom ettirilgan. Shundan soʻng munitsipalitet masjidni Quddus vaqflar boshqarmasi tasarrufiga topshirgan. Boshqarma 1973-yilda masjidga elektr taʼminotini qayta ulashni soʻragan. 1987-yilda esa masjidga tutash 80 kvadrat metr yer maydonini oʻz tasarrufiga olib, uning hududiga qoʻshgan. Oradan uch yil oʻtib, Quddus vaqflar boshqarmasi tomonidan masjidda keng koʻlamli taʼmirlash ishlari amalga oshirilgan[5].

1992-yilda Al-Aqso masjidi xayriya jamiyati masjidga qarashli yer maydoni va unga tutash binolardan madrasa, kutubxona tashkil etish hamda diniy mashgʻulotlar oʻtkazish maqsadida foydalanishga ruxsat soʻragan. Shu asosda 12 yoshgacha boʻlgan bolalarga taʼlim berishga moʻljallangan Al-Hudo maktabi tashkil etilgan[3].

Etimologiyasi

Masjid Quddusda vafot etib, Qaymariya gumbaziga dafn etilgan mujohid amirlari sharafiga nomlangan, jumladan:[3][4][5].

  • yilda vafot etgan amir Husom ad-Din Abu al-Hasan ibn Abi al-Favoris al-Qaymiriy
  • yilda vafot etgan amir Ziyo ad-Din Muso ibn Abi al-Favoris
  • yilda vafot etgan amir Nosir ad-Din bin Hasan al-Qaymiriy
  • Tabalxona amirlaridan biri Shomda va Quddusdagi ikki muqaddas masjidning hamda Xevronning noziri boʻlgan amir Nosir ad-Din Muhammad Jobir bey, u yilda vafot etgan.

Arxeolog Ahmad Toha masjidni Qoya gumbazi bilan bogʻlaydi,[manba kerak] u Quddus devorlarining gʻarbida joylashgan Sayyidimiz Akasha maqbarasi yaqinida joylashgan. U, shuningdek, uning kelib chiqishi masjid va asoschisining maqbarasini oʻz ichiga olgan bir burchak boʻlishi mumkin, deb hisoblaydi.[manba kerak]

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „ar:مسجد القيمري" في فلسطين تحفة إسلامية شاهدة على الحضارة العثمانية - جريدة البشاير“ (ar). elbashayer.com. 2024-yil 21-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 20-mart.
  2. ↑ 2,0 2,1 „ar:فيديو تعرف على تاريخ «مسجد القيمري» في فلسطين“ (ar). 2024-yil 21-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 20-mart.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 „ar:مسجد الست قمره – دائرة شؤون القدس“ (ar). jerusalemaffairs-plo. 2024-yil 21-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 20-mart.
  4. ↑ 4,0 4,1 „ar:مساجد وجوامع / مسجد الست قمرة“ (ar). 2024-yil 6-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 20-mart.
  5. ↑ 5,0 5,1 „ar:مساجد البلدة القديمة في مدينة القدس“ (ar). 2020-yil 27-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 20-mart.