Jump to content

Anthem

From Ziyosfera

„Anthem“ — kelib chiqishi rus boʻlgan amerikalik yozuvchi Ayn Randning 1937-yilda yozilgan va ilk bor 1938-yilda Buyuk Britaniyada nashr etilgan antiutopik qissasi. Asar voqealari insoniyat yana bir zulmat davriga qadam qoʻygan nomaʼlum kelajakda kechadi. Bu davrga kelib, texnologik taraqqiyot qatʼiy reja asosida boshqariladi, individuallik tushunchasi esa butunlay yoʻq qilingan. Tenglik 7-2521 nomi bilan tanilgan yigit yashirincha ilmiy tadqiqotlar olib borib, mavjud tuzumga qarshi isyon koʻtaradi. Bu qilmishi fosh boʻlgach, u kimsasiz oʻrmonzorga qochib ketadi va sevgan qizi — Liberty 5-3000 ham uning ortidan ergashadi. Ular birgalikda qayta kashf etilgan individualizmga asoslangan yangi jamiyat barpo etishni maqsad qiladilar.

Rand dastlab asarni pyesa sifatida oʻylagan, ammo keyin jurnalda chop etish uchun yozishga qaror qilgan. Agentining taklifiga koʻra, u asarni kitob chiqaradigan nashriyotlarga topshiradi. Qissa ilk bor Angliyada Cassell nashriyotida chop etiladi. Qoʻshma Shtatlarda esa u Randning navbatdagi „The Fountainhead“ romani bestsellerga aylanganidan keyingina nashr qilinadi. Rand 1946-yilda chiqqan AQSh nashri uchun matnni qayta ishlaydi.

Syujeti

Yerosti tunnelida sham yorugʻida yozayotgan 21 yoshli yigit — Tenglik 7-2521 oʻsha paytgacha kechirgan hayoti haqida hikoya qiladi. U oʻziga va boshqalarga nisbatan faqat koʻplik olmoshlaridan („biz“, „bizning“, „ular“) foydalanadi. U oʻz jamiyatidagi barcha bolalar kabi ota-onasidan uzoqda, jamoaviy uylarda: tugʻilganidan besh yoshigacha Goʻdaklar uyida, soʻng besh yoshdan oʻn besh yoshgacha Oʻquvchilar uyida tarbiyalangan. U oʻzida tez oʻrganishga va koʻp savol berishga majbur qiladigan bir „laʼnat“ borligiga ishonadi. U Buyumlar fanini aʼlo darajada oʻzlashtiradi va olim boʻlishni orzu qiladi, ammo oʻn besh yoshga toʻlganida Kasblar kengashi unga Umrbod vazifasini belgilab, Koʻcha supuruvchi etib tayinlaydi.

Tenglik 7-2521 oʻziga tayinlangan koʻcha supurish vazifasini yashirincha olim boʻlishni xohlab, Afzal bilish jinoyatiga qoʻl urgani uchun jazo sifatida qabul qiladi. U nogiron Ittifoq 5-3992 hamda uning yagona doʻsti boʻlgan Baynalmilal 4-8818 bilan birga ishlaydi (aslida kimnidir doʻst tutish ham Afzal bilish jinoyatining yana bir koʻrinishi edi, chunki ularning jamiyatida hamma teng hisoblanadi). Baynalmilal 4-8818 Kengash ruxsat etmagan har qanday tadqiqot taqiqlangan deb eʼtiroz bildirishiga qaramay, Tenglik 7-2521 Shahar teatri chodiri yaqinidagi yerosti tunnelini koʻzdan kechiradi va u yerdan temir relslarni topib oladi. Tenglik 7-2521 bu tunnel uzoq oʻtmishdagi Tilga olinmas davrdan qolgan deb hisoblaydi. U tunlari jamoasidan yashirincha chiqib ketib, Olimlar uyidan olib kelgan chiqindilar yordamida ilmiy tajribalar oʻtkazish uchun tunneldan laboratoriya sifatida foydalana boshlaydi. Kundaligini esa Kotiblar uyidan oʻgʻirlangan qogʻozlarga, Koʻcha supuruvchilar uyining omboridan oʻmarilgan shamlar yorugʻida yozadi.

Shahar chekkasidagi yoʻlni tozalayotgan Tenglik 7-2521 dalada ishlaydigan 17 yoshli dehqon qiz — Liberty 5-3000 ni uchratib qoladi. U yigirma va undan katta yoshdagi erkaklar hamda oʻn sakkiz va undan katta yoshdagi ayollar faqat nasl qoldirish maqsadida bir-biriga biriktiriladigan yillik Juftlashish mavsumida oʻziga biror ayol belgilanishini kutish oʻrniga, tinmay oʻsha qiz haqida oʻylab, yana bir qoidabuzarlikka yoʻl qoʻyadi. Qizning koʻzlari qora, sochlari esa tilla rangda boʻlib, yigit unga „Oltin qiz“ deb nom beradi. Qiz bilan gaplashganida, u ham oʻzi haqida oʻylashini bilib oladi. Yigit unga oʻzi qoʻygan maxfiy ismni oshkor qiladi, Liberty 5-3000 esa Tenglik 7-2521 ga uni „Yengilmas“ deb ataganini aytadi.

Manbalar

Adabiyotlar

Qoʻshimcha oʻqish uchun

Havolalar