Bandanvara jangi
| Bandanvara jangi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Boburiylar va Rojputlar urushlari | |||||||
| |||||||
| Raqiblar | |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
| Sangram Singh II Umaid Singh Shahpuradan Devbhan Chauhan (Kotharia) Surajmal Solanki (Desuri) Rawat Sangram Singh (Deogarh) Jay Singh (Badnor) (HHY) Rawat Gangdas (Baansi) Samant Singh (Salumbar) (HHY) Fatehsingh Mungona (Ujjaini) Rawat Maha Singh (Kanore) |
Bahodir Shoh I Ranzbaz Xon Mevatiy † Nahar Xon † Mir Baxshi Zulfiqor Xon | ||||||
| Yoʻqotishlar | |||||||
| Yengil | Og‘ir | ||||||
Bandanvara jangi — 1711-yilda Mevar qirolligi va Boburiylar o‘rtasida Hindiston yarimorolining Rojaston shtati, Bhilvara tumanidagi Xari daryosi yaqinida joylashgan Bandanvara hududida bo‘lib o‘tgan jang.
Tarixi
Maharana Amar Singh II Avrangzeb vafotidan so‘ng Mandalgarh, Badnor va Pur Mandal hududlarini egallab olgan edi. Biroq Boburiylar ushbu parganalar ustidan uning hukmronligini tasdiqlovchi birorta ham yozma hujjat bermagan edi. Maharana Amar Singh II vafotidan so‘ng Bahodir Shoh I 1711-yil fevral–mart oylarida Pur Mandalni Ranbaz Xon Mevatiyga topshirdi. Ranbaz Xon hududni egallash uchun o‘z qo‘shini hamda Mir Baxshi Zulfiqor Xon yuborgan 5–7 ming kishilik qo‘shin bilan yo‘lga chiqdi[3].
Tayyorgarlik
Bosqin haqidagi xabar Udaypurga yetib bordi va Maharana Sangram Singh II Mevarning turli zodagonlari boshchiligida katta qo‘shin yubordi:[4][5][6]
- Kotharialik Devbhan Chauhan
- Shahpuralik Umaid Singh
- Badnorlik Jai Singh
- Kanorlik Rawat Maha Singh
- Rawat Maha Singhning ukasi Rawat Surat Singh
- Deogarhlik Rawat Sangram Singh
- Salumbarlik Samant Singh
- Desurilik Surajmal Solanki
- Baansilik Rawat Gangdas
- Limaralik Suraj Singh Rathore
- Begunlik Devi Singh Chundawat
- Hathi Singh Dodiya
- Ametlik Prithviraj Chundawat
- Rupaxeli Rathorlarining ajdodi Sahab Singh Rathore
- Ghaneraolik Surat Singh Mertiya
- Begunlik Kothari Bhim Singh
Jang
Boburiylar va Mevar qo‘shinlari Xari daryosi yaqinida to‘qnashdilar[7]. Boburiylar qo‘shinida fillar va otlarga mingan kamonchilar bor edi. Mewar qo‘shinining hujumi shu qadar tezkor bo‘ldiki, boburiy kamonchilar bor-yo‘g‘i bir marta o‘q uzishga ulgurdilar. Shundan so‘ng Mewar otliq qo‘shini dushmanga juda yaqinlashib, jang yakkama-yakka olishuvga aylandi[8][9].
Kanorlik Maha Singh jangda halok bo‘ldi, Badnorlik Jai Singh va Salumbarlik Samant Singh esa yaralandi. Begun hukmdori o‘zining vakili — Begunlik Kothari Bhim Singhni jangga yuborgan edi. U Bandanvara jangida katta shijoat va jasorat bilan kurashib, jang maydonida halok bo‘ldi[10]. Ranbaz Xon, uning ukasi Nahar Xon va boshqa yaqin qarindoshlari ham jangda o‘ldirildi. Boburiylar qo‘shini katta talafot ko‘rib, mag‘lubiyatga uchradi[11][12]. Dindor Xon qolgan qo‘shini bilan Ajmerga qochdi, uning qarorgohi esa Mewar qo‘shinlari tomonidan egallab olindi[13]. Ushbu jang natijasida Mevar mazkur hudud ustidan o‘z nazoratini saqlab qolishga muvaffaq bo‘ldi[14].
Mevar Bhupal piyoda qo‘shini (hozirgi 9-Grenaderlar polki (Mevar)) Hindiston armiyasi tarkibiga qo‘shilishidan oldin o‘z davlat qo‘shinlari bayrog‘ida Bandanvara jangi (1711) nomini qayd etgan edi[15].
Manbalar
- ↑ Hooja, Rima. A history of Rajasthan. Rupa and company, 2006 — 698-bet. ISBN 9788129108906.
- ↑ History of Mewar, p324
- ↑ Vir Vinod, p938
- ↑ Vir Vinod, p939
- ↑ History of Mewar, p324
- ↑ Ghanerao ke Mertiya Rathore, p80
- ↑ Ghanerao ke Mertiya Rathore, p80
- ↑ Vir Vinod, p940
- ↑ Bilas. 2023, s. 128.
- ↑ Mehta & Mehta 1971, s. 107.
- ↑ History of Mewar, p324
- ↑ Mewar and Maratha relations, p17
- ↑ Ghanerao ke Mertiya Rathore, p80
- ↑ Sehgal 2023, s. 40.
- ↑ Palsokar 1980, s. 183.
Adabiyotlar
- Somani, Ram Vallabh. History Of Mewar [From the earliest times to 1751 AD], 1st, Jaipur: Shantidevi, Matheshwari Publications, 1976.
- Paliwal, Dr. Devilal. Ghanerao ke Mertiya Rathore, 1, Udaipur: Shri Geeta Printing Press, 1980.
- Shyamaldas, Kaviraja. Vir Vinod, 4, Jodhpur: Rajasthani Granthagar, 2017. ISBN 9788187720249.
- Gupta, K.S.. Mewar and the Maratha Relations, 1735-1818 A.D.. S. Chand, 1971.
- Bilas., Sarda Har „Speeches And Writings Har Bilas Sarda : Sarda Har Bilas. : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive“. Internet Archive (2023-yil 25-mart). Qaraldi: 2024-yil 24-aprel.
- Mehta, B.S.; Mehta, J.S.. Pratap, the Patriot: With a Concise History of Mewar and Its Missing Links. Pratap Institute of Historical Research, 1971. Qaraldi: 2024-yil 24-aprel.
- Palsokar, R.D.. The Grenadiers, a Tradition of Valour. Grenadiers Regimental Centre, 1980. Qaraldi: 2024-yil 24-aprel.
- Sehgal, K.K. „Rajasthan District Gazetteers: Bhilwara : K.K. Sehgal“. Internet Archive (2023-yil 25-mart). Qaraldi: 2024-yil 24-aprel.