Jump to content

Dancer in the Dark

From Ziyosfera
Данcер ин тҳе Дарк
Режиссёр(лар) Ларс вон Триэр
Продюсер(лар) Вибеке Wинделøв
Ссенарий
муаллиф(лар)и
Ларс вон Триэр
Ролларда
Бастакор(лар) Бжöрк
Оператор(лар) Роббй Мüллер
Монтажёр(лар)
  • Франçоис Гéдигиэр
  • Моллй Марлене Стенсгåрд
Студия
  • Зентропа Энтертаинменц
  • Cанал+
  • ФилмФоур
  • Франcе 3 Cинéма
Дистрибютор
Премера
санаси
Давомийлик 140 дақиқа
Мамлакатлар
Тил Инглизча
Бюджет $12,5 миллион (120 миллион Дания кронаси)[1]
Даромад $45,6 миллион[2]

Данcер ин тҳе Дарк (Қоронғиликдаги раққоса) — 2000-йилда режиссёр Ларс вон Триэр томонидан суратга олинган психологик мелодраматик мусиқий филм. Филмда исландиялик мусиқачи Бжöрк аста секин кўриш қобилиятини йўқотаётган ҳамда ўғлининг ҳам шу қисматни такрорламаслиги учун операцияга пул йиғаётган муҳожир завод ишчиси ролини ижро этган. Картина 2000-йилги Cаннес кинофестивалида бош мукофот „Олтин палма новдаси“ни, Бжöрк эса „Энг яхши актриса“ мукофотини қўлга киритди. Филмдаги „И’ве Сеэн Ит Алл“ таронаси эса Осcар мукофотининг „Энг яхши оригинал қўшиқ“ номинациясига даъвогарлик қилди[3].

Сюжети

1964-йил, Вашингтон штати. Чехиялик муҳожир Селма Жеžковá 12 ёшли ўғли Гене билан бирга янги ҳаёт илинжида Америкага кўчиб келади. Уларнинг турмуши ўта ночор кечади, Селма тун у кун заводда меҳнат қилади, унинг бу мусибатли ҳаётдаги ягона маънавий суянчи эса яқин дугонаси Катҳй бўлади. Улар маҳаллий полициячи Билл Ҳоустон ва унинг хотини Линдага қарашли ҳовлидаги кичик тиркама уйда ижарада яшашади. Оғир ирсий касаллик туфайли Селманинг кўзлари кун сайин хиралашиб боради, бироқ у ўз тақдирининг аччиқ қисмати ўғлининг бошига ҳам тушмаслиги учун бор будини операция учун йиғишга аҳд қилади. Ҳатто кўрлиги сабабли ишидан айрилиб қолмаслик учун шифокор кўрикларидаги кўз жадвалини яширинча ёдлаб олади. Бу чексиз ғам ташвишлардан қутулишнинг ягона йўли сифатида Селма ўз хаёлларидаги сеҳрли мусиқий саҳналарга шўнғийди ва у ҳаётдаги ҳар бир нарсани, ҳатто завод дастгоҳларининг қулоқни қоматга келтирувчи шовқинини ҳам нафис қўшиқ ва рақсга айлантира олади.

Кунларнинг бирида Билл Селмага ўзининг энг ички сирларини очишга мажбур бўлади, хотини Линданинг исрофгарликлари туфайли уларнинг хонадони банкка гаровга қўйилган ва мусодара қилиниш арафасида эди. Чорасиз қолган Билл ҳатто ўз жонига қасд қилиш ҳақида ўйлаётганди. Кўнгли покиза бўлган Селма бу сирни ўз маҳрамидек сақлашга ваъда беради ва дилдан суҳбат асносида ўзининг ҳам кўзи яқин орада буткул кўр бўлиб қолишини сўзлаб беради, бироқ бу пайтда Билл унинг пул яширилган қутисини пайқаб қолган эди. Эртаси куни шифокор кўригидан ўта олмаган ва кўриш қобилияти буткул ёмонлашган Селма заводдан ҳайдалади, у руҳан эзилиб уйига қайтганида эса қутининг бўшаб қолганини кўради. Тўплаган омонатини қайтариб олиш илинжида у дарҳол Биллнинг уйига боради, аммо унинг мақсадини тушунмаган Линда Селмани ўз эрига кўз олайтираётганликда ноҳақ айблайди. Шунда ҳам Селма ваъдасига содиқ қолиб, Биллнинг молиявий муаммоларини фош этмайди.

Пулни қайтариш учун бошланган ўзаро олишув пайтида ваҳимага тушган Билл тўппончасини чиқаради ва тўполон оқибатида Селма уни тасодифан оғир яралаб қўяди. Кўп қон йўқотаётган ва чорасиз қолган Билл Селмага унинг ўзини буткул ўлдириши учун ёлвора бошлайди. У ўғирланган пулни қайтаришнинг ва хотинига ҳақиқатни айтишнинг бошқа ҳеч қандай йўли қолмаганини айтади. Даҳшат ва чорасизлик ичида қолган Селма уни отиб ўлдиради, сўнгра ўғирланган пулларини олиб, Генеънинг операцияси учун шифохонага олдиндан тўлов сифатида топширади.

Кўп ўтмай Селма ҳибсга олиниб, суд курсисига ўтқазилади. Суд жараёнида совуққон прокурорлар уни коммунистларга хайрихоҳликда ҳамда Америка тиббиёт тизимидан текинга фойдаланиш илинжида атайлаб ўзини кўрликка солганликда ноҳақ айблашади. Шўрлик аёл ўзига қўйилган айбловларга имкон қадар содда ва рост жавоб беради, бироқ Биллга берган ваъдасини бузмаслик учун унинг молиявий сирларини барбир фош этмайди. Унинг пуллингизни Чехиядаги „отасига“ юборгани ҳақидаги ёлғон даъвоси суд аҳлини ишонтиролмайди, якунда Селма қасддан қотиллик содир этишда айбдор деб топилиб, дорга осиш орқали қатл этишга ҳукм қилинади.

Кейинчалик унинг яқинлари Катҳй ва Жефф бор ҳақиқатдан воқиф бўлишади ҳамда яширилган пулларни топиб, уни Селмани ўлим чангалидан қутқара оладиган нуфузли адвокат ёллашга сарфламоқчи бўлишади. Аммо Селма бу таклифни қатъиян рад этади ва у ўзининг омон қолишидан кўра, жигарбанди Гененинг кўзлари ожиз қолмаслигини афзал билади. Мудҳиш қатл дақиқалари яқинлашгани сайин у даҳшатли қўрқув гирдобида қолади, қоровуллар унинг қалтираётган вужудини қатл тахтасига маҳкам боғлашади. Шу сонияларда Катҳй фарёд уриб югуриб келади ва шифохонадаги жарроҳлик амалиёти муваффақиятли ўтиб, Гененинг кўзлари қутқарилганини айтади ҳамда Селманинг қўлига ўғлининг кўзойнагини тутқазади. Қалби хотиржамликка эришган Селма енгил нафасини олиб, ўзининг сўнгги оҳангдор қўшиғини жўрсиз (мусиқасиз) куйлай бошлайди, бироқ у ўз ноласини охирига етказа олмай туриб, жаллодлар томонидан аёвсиз қатл этилади.

Ишлаб чиқариш

„Данcер ин тҳе Дарк“ Триэрнинг"Олтин юрак" (Голден Ҳеарт) трилогиясининг учинчи ва якуний қисми бўлиб, унга қадар „Бреакинг тҳе Wавес“ (1996) ва „Тҳе Идиоц“ (1998) филмлари суратга олинган эди. Филм Европа ва Шимолий Америкадаги 13 мамлакат ҳамда минтақа компанияларининг халқаро ҳамкорлиги (когеографик ҳамкорлик) асосида ишлаб чиқарилган. Режиссёрнинг олдинги филмлари сингари, ушбу картина ҳам "Догме 95" манифестидан илҳомланган ҳолда, асосан қўл камераси ёрдамида тасвирга олинган. Бироқ, ундаги зўравонлик саҳналари, тарихий давр тасвири ва кадр орти мусиқасининг қўлланиши „Догме“ қоидаларига зид бўлгани сабабли, лойиҳа расмий равишда ушбу йўналишдаги филм ҳисобланмайди.

Бжöрк бунга қадар деярли актёрлик тажрибасига эга бўлмаган ва суратга олиш жараёнини руҳий ҳамда ҳиссий жиҳатдан жуда оғир кечганини таъкидлаб, бошқа ҳеч қачон филмларда суратга тушмасликка ваъда берган[4]. Шунга қарамай, у кейинчалик „Драwинг Рестраинт 9“ (2005) ва „Тҳе Нортҳман“ (2022) картиналарида роллар ижро этди. Ларс вон Триэр ва бошқа ижодкорлар унинг ушбу филмдаги чиқишини шунчаки актёрлик ўйини эмас, балки ролни „чин дилдан ҳис қилиш“ деб баҳолашган[5]. Кейинчалик Бжöрк вазиятга аниқлик киритиб, кино оламини тарк этганини эмас, балки умуман актёрликка қизиқмагани, ушбу лойиҳада эса фақат Триэр учун истисно қилганини маълум қилган.

Филмдаги мусиқий саҳналарни тасвирга олиш жараёнини тезлаштириш (жадвални қисқартириш) мақсадида бир вақтнинг ўзида 100 дан ортиқ рақамли камералардан фойдаланилган. Суратга олиш ишлари учун Даниянинг „МЙ“ синфи ва „Т43“ русумидаги локомотивлари Американинг „Греат Нортҳерн“ темир йўл компанияси рангларига бўялган ва кейинчалик дастлабки ҳолатига қайтарилмаган. Филмнинг „Селмасонгс“ деб номланган саундтрек албоми 2000-йил 18-сентабрда „Оне Литтле Индиан Реcордс“ овоз ёзиш лейбли орқали тақдим этилган. Қўшиқларни асосан Бжöрк ва Марк Белл басталаган бўлиб, матнларнинг бир қисми Ларс вон Триэр ҳамда Сжóн томонидан ёзилган. Албомдаги Петер Стормаре ижро этган қисмни (трекни) Тҳом Ёрке куйлаган.

Филм премераси 2000-йил 17-майда Cаннес кинофестивалида бўлиб ўтди, 8-сентабрда эса Скандинавия мамлакатларида намойиш этила бошлади. Бироқ бу минтақада картина дастлаб кутилганчалик тижорий муваффақият қозона олмади[6]. Халқаро миқёсдаги филмнинг касса йиғимлари 45,6 миллион долларга етди, шундан 4,2 миллион доллари АҚШ ва Канада ҳисобига тўғри келади. Японияда эса филм уч ҳафта давомида касса етакчилигини (боксоффисда биринчиликни) сақлаб турди.

Ролларда

Манбалар

  1. ↑ „Данcер ин тҳе Дарк (2000)“. УниФранcе. Қаралди: 12-июн 2021-йил.
  2. ↑ „Данcер ин тҳе Дарк – Бох Оффиcе Дата“. Тҳе Нумберс. Қаралди: 17-август 2011-йил.
  3. ↑ „Фестивал де Cаннес: Данcер ин тҳе Дарк“. фестивал-cаннес.cом. Қаралди: 11-октабр 2009-йил.
  4. ↑ „Бжорк лаунчес cеллулоид cомебаcк“. ББC Неwс (2-ноябр 2005-йил). Қаралди: 22-декабр 2006-йил.
  5. ↑ Пйтлик, Марк (2003). Бжорк: Wоw анд Флуттер. ЭCW Пресс. 142-бет. ИСБН 978-1-55022-556-3.
  6. ↑ „Ларс вон Триэр'с Данcер дисаппоинц ин Сcандинавиа“. Сcреэн Интернатионал (15-сентабр 2000-йил). Қаралди: 29-апрел 2024-йил.

Ҳаволалар