Jump to content

Имод Шерозий

From Ziyosfera

Имодиддин Маҳмуд ибн Масъуд Шерозий (عمادالدین محمود بن مسعود شیرازی) — 16-аср ўрталарида яшаган Эроннинг Шероз шаҳридан бўлган форс табиби.

У Шерозда отаси билан бирга тиббиётни ўрганган ва ўзи ҳам бир қанча шогирдларга таълим берган. Фаолиятининг дастлабки даврида у Ширвон ҳокими хизматида бўлган, шу вақт ичида ҳокимнинг ғазабига учраган ва бунинг учун совуқ ҳамда қор остида бир кеча ташқарида қолиш жазосини олган. Ўша кечада Имодиддин Маҳмуд Шерозий афюн истеъмол қилган ва совуқнинг бевосита таъсиридан қутулган бўлса-да, умрининг охиригача унда қалтираш билан боғлиқ муаммо сақланиб қолган. У афюнхўрга айланган ва афюннинг даволовчи хусусиятларига ишонган.

Ўз тажрибасини акс эттирган ҳолда, Имодиддин Маҳмуд Шерозий афюннинг тиббий ва қарамлик келтириб чиқарувчи хусусиятлари ҳамда унинг мураккаб дорилардаги қўлланилиши ҳақида форс тилида рисола ёзган. Миллий тиббиёт кутубхонасида ушбу рисоланинг 1591-йилда Кирмонда кўчирилган нусхаси сақланади. Бу асар муаллиф ҳаётлиги даврида ёки ундан кўп ўтмай тайёрланган бўлиши мумкин. 1737—1744-йиллар орасида кўчирилган ушбу 16-асрга оид форс қўлёзмасининг яна бир нусхаси Ибн Сино номидаги Ўрта асрлар тиббиёти ва фанлари академияси кутубхонасида мавжуд.

Имодиддин Маҳмуд Шерозий, шунингдек, сифилис ҳақида форс тилидаги илк монографияни ва шарқий Осиёда учрайдиган қадимги дунё смилакс турининг илдизпояси бўлган ҳамда сифилисни даволаш учун тавсия этилган хитой илдизи (чуб-и чини) ҳақида муҳим рисола ҳам яратган. У араб тилида мураккаб дорилар ҳақида рисола ва анатомия ҳақида монография ёзган. Бу тиббий асарларнинг кўпида илк янги давр Европа таъсири кўзга ташланади[1].

Манбалар

  1. ↑ Эмилиэ Саваге-Смитҳ, Эмад-ал-Дин Маҳмуд Сирази ин Энcйcлопæдиа Ираниcа, эд. Эҳсан Яршатер, 6+ волс. (Лондон: Роутледге & Кеган Паул анд Cоста Меса: Мазда, 1983 то пресент), вол. 8, пп. 381–2.