Kontent qismiga oʻtish

The White Ribbon

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
The White Ribbon
Das weiße Band – Eine deutsche Kindergeschichte
Rejissyor(lar) Michael Haneke
Prodyuser(lar)
  • Stefan Arndt
  • Veit Heiduschka
  • Michael Katz
  • Margaret Ménégoz
  • Andrea Occhipinti
Ssenariy
muallif(lar)i
Michael Haneke
Rollarda
Hikoyachi(lar) Ernst Jacobi
Operator(lar) Christian Berger
Montajyor(lar) Monika Willi
Studiya
  • Wega Film
  • X Filme Creative Pool
Distribyutor
Premyera
sanasi
Davomiylik 144 daqiqa
Mamlakat Olmoniya bayrogʻi Germaniya
Til nemischa
Byudjet $18 million
Daromad $19,3 million[1]

The White Ribbon (Oq lenta; olmoncha: Das weiße Band – Eine deutsche Kindergeschichte , „Oq lenta — nemis bolalari haqida hikoya“) — 2009-yilda ekranlarga chiqqan, ssenariy muallifi va rejissori Michael Haneke boʻlgan nemis detektiv drama filmidir. Oq-qora formatda suratga olingan ushbu kartina Birinchi jahon urushi arafasida Shimoliy Germaniyadagi qishloqlardan birida yashovchi aholining hayoti va aholining hayoti va oilaviy munosabatlaridagi ogʻir, qorongʻi jihatlarni ochib beradi. Hanekening soʻzlariga koʻra, film „yovuzlikning ildizlari haqida“ hikoya qiladi.

Film 2009-yilgi Cannes kinofestivalida bosh mukofot „Oltin palma novdasi“ni qoʻlga kiritdi, keyinchalik esa „Eng yaxshi xorijiy film“ nominatsiyasida „Oltin globus“ mukofotiga loyiq koʻrildi. Shuningdek, 82-Oscar mukofotini topshirish marosimida ikkita yoʻnalishda „Eng yaxshi xorijiy film“ (Germaniya nomidan) hamda „Eng yaxshi operatorlik ishi“ (Christian Berger) nominatsiyalarida nomzod sifatida ishtirok etdi[2].

Syujeti

Ismi oshkor etilmagan keksa bir tikuvchi oʻzining uzoq oʻtmishdagi mudhish xotiralarini hikoya qila boshlaydi, oʻsha yillari u mitti qishloq maktabida yosh oʻqituvchi boʻlib ishlagan va Eva ismli enaga qiz bilan tanishgan edi. Barcha sirli voqealar 1913-yilning iyulidan 1914-yilning 9-avgustigacha, Shimoliy Germaniyada joylashgan Ayxvald (Eichwald) nomli qishlogʻida kechadi. Bu yerda Ruhoniy, shifokor va badavlat baron ayollar, beozor bolalar hamda oddiy dehqonlar ustidan mutloq hukmronlik qilardi. Qattiqqoʻl, ruhoniy oʻsmir yoshdagi farzandlarini hatto eng kichik, arzimas gunohlari uchun ham ogʻir vijdon azobiga soladi va bolalariga gunoh qilmaslikni eslatib turishi uchun farzandlarini doimo oq lenta taqib yurishga majbur qiladi. Katta oʻgʻli oʻzining yomon xatti-harakatini tan olganda esa, ruhoniy uni jazolash uchun har kecha hatto oʻgʻlining qoʻllarini har kecha yotoqga bogʻlab qoʻyadigan boʻladi. Xuddi shu qishloqdagi beva shifokor tashqaridan qaraganda qishloq bolalariga mehribondek koʻrinadi, biroq u uzoq vaqtdan beri uy bekasini hamisha yomon muomala qilgan, kamsitgan va oʻzining voyaga yetmagan qiziga nisbatan yashirincha daxshatli zoʻravonlik qiladi. Mahalliy yer egasi boʻlgan baron esa oʻz yerlarida tinimsiz ishlayotgan dehqonlarining koʻnglini olish uchun har yili anʼanaviy hosil bayramini oʻtkazib beradi.

Koʻp oʻtmay, osoyishta qishloqda hech kim tushunib boʻlmaydigan vahshiyona hodisalar zanjiri boshlanadi. Yoʻldagi ikki daraxt orasiga kimdir tomonidan ataylab tortilgan sim sababli shifokorning oti muvozanatni yoʻqotib agʻdariladi va uning oʻzi ham ogʻir jarohat oladi. Mahalliy zavodidagi chirigan taxtalarning sinib ketishi oqibatida bir bechora dehqon ayol halok boʻladi, onasining oʻlimidan qattiq gʻazablangan oʻgʻli baronning karam dalasini nobud qilib, oʻch oladi. Xotinining fojiasidan chuqur qaygʻuga botgan er esa oxir-oqibat oʻzini osib qoʻyadi. Baronning mitti oʻgʻli Sigi hosil bayrami kuni kutilmaganda gʻoyib boʻladi va ertasi kuni ertalab oʻsha zavodda arqon bilan bogʻlangan, ayovsiz kaltaklangan holda topiladi, dardi ichiga sigʻmagan baron oʻgʻlining yoʻqolishida enaga Evani ayblab, uni darhol ishdan haydaydi. Oradan koʻp oʻtmay baron mulkidagi yirik omborxona sirli ravishda yonib ketadi. Ruhoniy oʻz qizini butun hammani oldida kamsitib, haqoratlaganidan soʻng, qiz qush qafasi eshigini ochib yuboradi, biroz vaqt oʻtgach, ruhoniy oʻzining ish stoli ustida jonajon toʻtisini oʻldirib ketilgan holda topadi. Jinoyatlar shu bilan tugamaydi, uy bekasinining nogiron oʻgʻli Karli ham vahshiyona hujumga uchrab, koʻzlari koʻr boʻlishiga bir bahya qoladi, uning yotgan joyidan Injil kitobidan olingan qonli jazo oyatlari bitilgan sirli xat topiladi. uy bekasini

Haqiqatni izlashga kirishgan uy bekasi oʻqituvchining velosipedini soʻrab olib, zudlik bilan shahar politsiyasiga murojaat qiladi, chunki jabrlangan oʻgʻli unga hujum qilgan shaxsning ismini pichirlab aytgan edi. Biroq, shundan keyin bu uy bekasi va uning oʻgʻlini qishloqda hech kim qayta koʻrmaydi. Shu bilan birga, shifokor va uning butun oilasi ham bir tunda uydan izsiz yoʻqoladi, ularning eshigida esa shunchaki shifoxona amaliyoti yopilgani haqida qisqa yozuv qoladi. Qishloqdagi bolalarning gʻalati xatti-harakatlaridan shubhalari eng yuqori nuqtaga chiqqan yosh oʻqituvchi ruhoniy uyiga boradi va uning oʻz farandlari barcha hodisalardan toʻliq xabardor boʻlganini, ehtimol, bu mudhish jinoyatlarni oʻzlari sodir etganini taxmin qiladi. Gʻazabdan es-hushini yoʻqotgan ruoniy oʻqituvchiga baqirib, agar bu gapni yana bir bor takrorlasa, uni tuhmat uchun politsiyaga topshirish bilan tahdid qiladi. Butun qishloq boʻylab esa hamma jinoyatlarda aslida qochib ketgan shifokor va uy bekasi aybdor degan yolgʻon mish-mishlar tarqaladi.

Film Birinchi jahon urushi boshlanganidan bir necha kun oʻtgach, yakshanba kungi cherkov marosimi sahnasi bilan oʻz yakuniga yetadi. Oʻsha kuni Evaning otasi qizini olib ketgani kelishi kerak edi. Ammo qishloqdagi qoʻrquv baribir yoʻqolmaydi, boʻlib oʻtgan dahshatli ishlarga hech kim aniq tushuntirish berolmaydi. Hikoya aytib berayotgan oʻqituvchi esa tez orada urushga chaqiriladi va qishloqga hech qachon qaytib kelmaydi.

Ishlab chiqarish

Rejissyor Michael Haneke ushbu loyiha ustida oʻn yildan ortiq vaqt davomida ishlaganini taʼkidlagan. Ssenariyning dastlabki variantini u Avstriyaning ORF telekanali uchun mini serial sifatida yozgan edi, biroq besh yil davomida loyihaga mablagʻ ajratadigan biror hamkor prodyuser topilmagach, uni toʻxtatishga majbur boʻlgan[3][4]. Keyinchalik loyiha toʻliq metrajli badiiy film sifatida qayta jonlantirildi va uning ishlab chiqarish jarayoniga Avstriyaning „Wega Film“ kompaniyasi boshchilik qildi. Suratga olish ishlarida Germaniyaning „X Filme“, Fransiyaning „Les Films du Losange“ va Italiyaning „Lucky Red“ kinokompaniyalari hamkor prodyuser sifatida ishtirok etishdi. Film Avstriya kino instituti, Germaniyadagi mahalliy kino fondlari, Fransiyaning Milliy kinematografiya markazi (CNC) hamda Yevropa Kengashining „Eurimages“ fondidan moliyaviy koʻmak oldi. Loyihaning umumiy budjeti taxminan 12 million yevroni tashkil etgan[4].

Rollar uchun aktyorlarni tanlash jarayoni olti oy davom etgan boʻlib, bu davrda 7000 dan ortiq bola sinovdan oʻtkazilgan. Kattalar rollariga esa Haneke asosan oʻzi avval birga ishlagan aktyorlarni jalb qilgan. Ruhoniy roli dastlab Hanekening bir qancha filmlarida suratga tushgan va 2007-yilda vafot etgan aktyor Ulrich Mühe uchun yozilgan edi, biroq yakunda ushbu rolni rejissyorga shaxsan tanish boʻlmagan Burghart Klaußner ijro etdi. Ssenariyda chuqur va mazmunli nutqlar (monologlar) koʻp boʻlgani sababli, Ssenariy matni murakkab boʻlgani uchun, aktyorlar tanlovida koʻproq teatrda katta tajriba orttirgan ijrochilarga eʼtibor qaratildi[5].

Suratga olish ishlari 2008-yil 9-iyundan 4-sentabrgacha Leipzig, Lyubek, Michaelisbruch (Dreetz), Netzow (Plattenburg) hamda Dassow (Johannstorf qasri) kabi hududlarda boʻlib oʻtgan. Film uchun oq-qora tasvir formatining tanlanishi qisman oʻsha davr fotosuratlariga oʻxshatish, qisman esa tomoshabinni voqealardan biroz uzoqlashtirib, uni xolis kuzatuvchiga aylantirish maqsad qilingan edi. Shunisi qiziqki, barcha sahnalar dastlab rangli formatda tasvirga olinib, keyinchalik montaj jarayonida oq-qora holatga keltirilgan. Operator Christian Berger filmni „Moviecam Compact“ kamerasida „Super 35“ formatida suratga olgan boʻlib, ishni boshlashdan avval rejissyor Ingmar Bergman va operator Sven Nykvistning oq-qora filmlari uslubini chuqur oʻrgangan. Haneke sahnalardagi muhitni iloji boricha qorongʻi boʻlishini istagan. Shu sababli koʻplab ichki sahnalarda faqat moychiroqlar va shamlardan foydalanilgan. Qorongʻi sahnalarga qoʻshimcha oʻrnatilgan yoritgichlar sababli yuzaga kelgan ortiqcha ortiqcha soyalar esa suratga olishdan keyingi montaj jarayonida olib tashlangan[6]. Vaholanki, „Eichwald“ nemis tilida keng tarqalgan joy nomi boʻlib, toʻgʻridan-toʻgʻri maʼnosi „emanzor“ deganidir.

Filmning jahon premyerasi 2009-yil 21-may kuni 62-Cannes kinofestivalida boʻlib oʻtdi. Kinokartina Avstriyada 25-sentabrdan, Germaniyada esa 17-sentabrdan boshlab dastlab cheklangan miqdordagi kinoteatrlarda, 15-oktabrdan esa mamlakat boʻylab keng miqyosda namoyish etila boshlandi. AQSh kinoteatrlarida filmni 30-dekabrdan boshlab „Sony Pictures Classics“ kompaniyasi namoyish eta boshladi. Suratga olish jarayonlaridan soʻng, ushbu asar asli Avstriya yoki Germaniya mahsuloti deb hisoblanishi kerakligi borasida turli bahslar yuzaga keldi. Rejissyor Haneke bu masalaga mutlaqo befarq ekanini bildirib: „Olimpiya oʻyinlarida medal mamlakatga emas, balki sportchining oʻziga beriladi“ deya taʼkidlagan. Filmning Germaniya nomidan Oscar mukofotiga taqdim etilishi ham munozaralarga sabab boʻldi. Xususan, Avstriya kino komissiyasi rahbari Martin Schweighofer bu qarorga qarshi eʼtiroz bildirdi, chunki uning fikricha, film oʻzining asosiy ishlab chiqarish jihatlari boʻyicha Avstriyaga tegishli edi. Cannes kinofestivalida kartina bosh mukofot „Oltin palma novdasi“, Xalqaro kinotanqidchilar federatsiyasi (FIPRESCI) mukofoti hamda maʼnaviy va umuminsoniy qadriyatlarni aks ettirgan filmlarga beriladigan maxsus mukofot eʼtirofiga sazovor boʻldi. Shuningdek, oʻsha yilning avgust oyida FIPRESCI yilning eng yaxshi filmi uchun beriladigan Gran-prini ham qoʻlga kiritdi[2]. 2009-yilgi Yevropa kino mukofotlarini topshirish marosimida kartina „Eng yaxshi film“, „Eng yaxshi rejissyor“ va „Eng yaxshi ssenariy“ nominatsiyalarida gʻolib deb topildi. 2010-yil aprelida esa Germaniyaning eng asosiy kino mukofotini topshirish marosimida (Deutscher Filmpreis) 10 ta „Lola“ (Lola) mukofotini qoʻlga kiritdi.

Rollarda

Manbalar

  1. ↑ „The White Ribbon“. Box Office Mojo. Qaraldi: 2-noyabr 2026-yil.
  2. ↑ 2,0 2,1 „Festival de Cannes: The White Ribbon“. festival-cannes.com. 4-iyul 2009-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 9-may 2009-yil.
  3. ↑ Fabien Lemercier. „Interview with Michael Haneke“. Cineuropa (2009-yil 21-may). Qaraldi: 25-may 2009-yil.
  4. ↑ 4,0 4,1 „Michael Hanekes ist im Wettbewerb“ (de). Der Standard (23-aprel 2009). 8-oktabr 2012-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 8-mart 2026-yil.
  5. ↑ Michael Omasta; Michael Pekler. „„In jedem meiner Filme muss ich laut lachen““ (de). Falter (16-sentabr 2009). 31-may 2011-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 8-mart 2026-yil.
  6. ↑ Jean Oppenheimer. „Rural Terrorism“. American Cinematographer (yanvar 2010). Qaraldi: 23-yanvar 2010-yil.

Havolalar