Tuhaf al-Uqul
| Asl nomi | تُحَفُ العُقول في ما جاءَ مِنَ الحِکَمِ وَ المَواعِظَ مِن آلِ الرَّسول |
|---|---|
| Muallif(lar) | Ibn Shu’ba al-Harraniy |
| Til | arabcha |
Tuhaf al-uqul (arabcha: تُحَفُ العُقول في ما جاءَ مِنَ الحِکَمِ وَ المَواعِظَ مِن آلِ الرَّسول, maʼnosi: «Rasul ahlidan kelgan hikmat va pand-nasihatlar haqidagi aql durdonalari») — Abu Muhammad al-Hasan ibn Ali ibn al-Husayn ibn Shu’ba al-Harroniy tomonidan yozilgan hadis kitobi bo‘lib, u hijriy IV asr (milodiy XI asr)dagi shia islomi ulamolaridan biri edi
Muallif
Abu Muhammad al-Hasan ibn Ali ibn al-Husayn ibn Shu’ba al-Harroniy, Ibn Shu’bah nomi bilan ham tanilgan, hijriy IV asrda yashagan shia olimlaridan biridir[1]. U Ibn Bobavayhning zamondoshi va Ash-Shayx al-Mufid ustozlaridan biri bo‘lgan[1][2]. U Harronda tug‘ilgan bo‘lib, bu shahar Suriyadagi Halab atrofidagi shaharchalardan biridir[3].
Yozilishdan ko‘zlangan maqsad
Muallif bu kitobni yozishdan maqsadi boshqa shia olimlari tomonidan yetarlicha eʼtibor berilmagan axloq, maʼnaviyat va hikmatga doir Muhammad hamda imomlar taʼlimotlaridan foydalanishni osonlashtirish ekanini bayon qiladi[4].
Kitob mazmuni
Tuhaf al-uqulda islomning payg‘ambar va rasullari hamda shia imomlaridan (bundan Muhammad al-Mahdiy mustasno) rivoyat qilingan ko‘plab hadislar keltirilgan[4].
Kitobda keltirilgan mavzulardan baʼzilari:
- Muhammadning Ali va Muoz ibn Jabalga qilgan vasiyatlari
- Islom payg‘ambarining vidolashuv hajjidagi nutqlari
- Alining Hasan ibn Ali va Husayn ibn Aliga yo‘llagan maktublari va vasiyatlari
- Molik al-Ashtarga ko‘rsatma
- Risolat al-Huquq[4][3].
Boshqalarning nazarida kitob va muallifning o‘rni
Tuhaf al-uqul va Ibn Shu’bah boshqa shia olimlari tomonidan olqishlangan. Muhammad Baqir Majlisiy[5][6] va Shayx Abdul Husayn Amini[7] o‘z asarlarida ushbu kitob va uning muallifini eʼtirof etgan olimlar sirasidandir. Shuningdek, bu kitob alaviylar orasida ham juda eʼzozlangan[8]. Biroq, Ibn Shu’bahning fazilati va kuchli taqvosini tan olgan holda, Abu al-Qosim al-Xoiy hadislar isnodlarini butunlay keltirmagani sababli Tuhaf al-uqulni fiqh masalalarida ishonchli manba deb hisoblamagan[9][10].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 al-Amin, Seyyed Mohsen. Shia notables. Beirut: Dar al-Ta'arof lil motali'at — 185-bet.
- ↑ Sobhani, Ja'far. Encyclopedia layers of scholars — 150-bet.
- ↑ 3,0 3,1 Keshmiri, Mohammad Reza. Detailed bibliography of Islamic schools — 360-bet.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Paknia, Abdul karim. "Introduction to primary sources of Shia (Tuhaf al-Uqul)". Moballeqan (111): 207–208.
- ↑ Majlesi, Mulla Muhammad Baqir. Bihar al-Anwar — 29-bet.
- ↑ Al-Hurr al-Aamili. Amal al-Amel(Hope of hopes) — 74-bet.
- ↑ Allame Amini. "Talk about ethics and familiarity". Safinah (28): 69–77.
- ↑ Ziya'i, 'Ali Akbar. Fihris masadir al-firaq al-Islamiyyah, Beirut — 81-bet.
- ↑ Tawhidi, Muhammad Ali. Misbah al-fiqahah, class scripts of Ayatollah Abu al-Qasim al-Khoei — 5–9-bet.
- ↑ Moallem, Mohammad Ali. Usul 'Ilm al-Rijal bayn al-nazariyyat wa al-tatbiq — 274–277-bet.