Élisabeth Badinter
| Éлисабетҳ Бадинтер | |
|---|---|
| Таваллуди |
Éлисабетҳ Блеустеин-Бланчет 1944-йил 5-март |
| Фуқаролиги | Франсия |
| Таълими | Écоле алсаcиэнне мактаби, Сорбонне университети |
| Касби | Ёзувчи, файласуф, тарихчи, профессор |
| Турмуш ўртоғи |
Роберт Бадинтер (турм. 1966; ваф. 2024) |
| Болалари | 3 |
| Отаси | Марcел Блеустеин-Бланчет |
| Онаси | Сопҳиэ Ваиллант |
Éлисабетҳ Бадинтер (талаффузи: Элизабет Бадинтер; қизлик фамилияси: Блеустеин-Бланчет; 1944-йил 5-мартда туғилган[1]) – франсуз файласуфи, ёзувчи ва тарихчиси.
У феминизм ва аёлларнинг жамиятдаги роли ҳақидаги фалсафий рисолалари билан машҳур. Бадинтер либерал феминизм ва Франсиядаги меҳнат муҳожирлари ҳуқуқлари ҳимоячиси. У, шунингдек, маърифатпарварлик рационализми ва универсализмга содиқлиги билан тавсифланади[2]. Бадинтер „ўрта даражадаги феминизм“ тарафдори[3]. 2010-йилги Марианне янгиликлар журнали сўрови уни аёллар ҳуқуқлари ва оналик ҳақидаги китоблари асосида Франсиядаги „энг нуфузли интеллектуал шахс“ деб топди[4].
Бадинтер кўп миллатли, реклама ва жамоатчилик билан алоқалар компанияси бўлган Публиcис Гроупенинг энг йирик аксиядори ҳамда унинг кузатув кенгаши раиси ҳисобланади[3][5]. У бу аксияларни компанияга асос солган отаси Марcел Блеустеин-Бланчетдан мерос қилиб олган[6]. Форбес маълумотларига кўра, 2012-йилда Бадинтер 1.8 миллиард АҚШ доллари атрофидаги бойлиги билан Франсиянинг энг бадавлат фуқароларидан бири ҳисобланади[7].
Ёшлиги
Бадинтер Франсиянинг Боулогне-Билланcоурт коммунасида Сопҳиэ Ваиллант ва Публиcис асосчиси Марcел Блеустеин-Бланчет оиласида туғилган[8]. Сопҳиэ Ваиллант франсуз чап қанот ҳаракатининг сиёсий етакчиси ва ижтимоий фаол Эдоуард Ваиллантнинг набираси эди. Éлисабетҳнинг онаси ўрта синф қатламида Рим-католик сифатида ўсган ва кейинчалик турмушга чиққанидан кейин яҳудийликни қабул қилган. У Éлисабетҳни яҳудийлик динида тарбиялаган[9].
Éлисабетҳ ва унинг икки синглиси икки жинс вакилларининг тенглигига ишонган ота-оналар томонидан тарбияланган[2]. Éлисабетҳ ўрта маълумотни Париждаги Écоле алсаcиэнне хусусий мактабида олган. Ўсмирлик даврида у Симоне де Беаувоирнинг „Тҳе Сеcонд Сех“ асарини ўқиган, бу унинг қарашларига чуқур таъсир кўрсатган ва Сорбонне университетида фалсафа доктори илмий даражасига эришишига илҳомлантирган. Éлисабетҳ Франсиянинг Маърифатчилик даври тарихи бўйича мутахассис[10].
Фаолияти
Ўқишдан сўнг, Бадинтер Écоле полйтечниқуэ муассасасида дарс берди[11]. Унинг „Л'Амоур эн плус“ номли биринчи китоби 1980-йилда нашр этилган бўлиб, ушбу китобда Бадинтер „Оналик муҳаббати фақат табиий инстинктми ёки у кутилаётган маданий контекстда мустаҳкамланган тенденсиями?“ деган саволни кўтаради[12].
Бадинтер ўзининг 1987-йилда нашр этилган „Л'ун эст л'аутре“ номли танқидий асарида гендер ўзига хосликларида эркак ва аёл белгиларининг бир-бирини тўлдириши ҳамда бу тўлдирувчилар зулмга дучор бўлганда юзага келадиган зиддиятларни акс эттиради. Бадинтер гендер ўхшашлигининг янги даври гендер ўзига хосликларининг ўзгаришига ва ахлоқий қадриятлар инқилобига олиб келади, деган хулосага келади[13].
Унинг 2003-йилги „Ла фауссе роуте“ рисоласига замонавий франсуз феминистлари сабаб аёлларнинг нотўғри муносабати ва қурбонига айланган. „Аёллар ҳокимияти ва зўравонлигини мунтазам равишда инкор этиш, аёлларни доимий равишда мазлум ва бегуноҳ қилиб кўрсатиш иккига бўлинган инсониятнинг ёриқларини чуқурлаштирмоқда: бир томонда эркаклар зулми қурбонлари ва бошқа томондан қудратли жаллодлар“, – деб ёзади у[14]. Бадинтер феминистик ҳаракат ичидаги эссентиалистларни танқид қилиб: „Эркак душман эмас“ деб таъкидлайди[2].
Сиёсий фаоллиги
1989-йилда Франсияда ҳижоб бўйича можаролар чоғида Бадинтер, Регис Дебрай, Алаин Финкиэлкраут, Элисабетҳ де Фонтенай ва Cатҳерине Кинтзлер ўша пайтдаги Таълим вазири Лионел Жоспинга очиқ хат ёзиб, рўмолини ечишдан бош тортган ўқувчиларга давлат мактабларига боришга рухсат бермасликни талаб қилдилар[15]. Бадинтернинг фикрича, Франсия халқ таълими тизими ҳар қандай диний мансубликдан холи бўлиши керак ва дунёвий давлатнинг давлат муассасаларидаги бетарафлик тамойиллари улардаги индивидуаллик масалаларидан устун бўлиши керак[16].
Шахсий ҳаёти
1966-йилда Éлисабетҳ Франcоис Миттерранд даврида Адлия вазири бўлиб фаолият олиб борган адвокат Роберт Бадинтерга турмушга чиққан[2]. Жуфтликнинг бир қизи ва икки ўғли бор.
Библиография
- Л'Амоур эн плус: ҳистоире де л'амоур матернел (ХВИИэ-ХХе сиècле), 1981; ИСБН 2-253-02944-0;
- Лес Гонcоурт: „Романcиэрс эт ҳисториэнс дес феммес“, „Ла Фемме ау ХВИИэ сиècле д'Эдмонд эт Жулес де Гонcоурт“дан муқаддима, 1981;
- Éмилиэ, Éмилиэ, Л'амбитион фéминине ау ХВИИИэ сиècле, 1983; ИСБН 2-08-210089-8;
- Лес Ремонтранcес де Малешербес (1771–1775), 1985;
- Л'Ун эст л'аутре, 1986; ИСБН 2-7381-1364-8;
- Cаҳиэрс Сузанне Лилар, 15–26-бетлар, Париж, Галлимард, 1986; ИСБН 2-07-070632-Х;
- Cондорcет. Ун интеллеcтуэл эн политиқуэ, 1988;
- Cорреспонданcе инéдите де Cондорcет эт Мадаме Суард (1771–1791), 1988;
- Мадаме д'Éпинай, Ҳистоире де Мадаме де Монтбриллант оу лес Cонтреcонфессионс, д'Éлисабетҳ Бадинтердан муқаддима, 1989;
- Тҳомас, Дидерот, Мадаме д'Éпинай: Қу'эст-cе қу'уне фемме?, Éлисабетҳ Бадинтердан муқаддима, 1989;
- Cондорcет, Прудҳомме, Гуёмар: Паролес д'ҳоммес (1790–1793), Éлисабетҳ Бадинтер, 1989;
- ХЙ, де л'идентитé масcулине, 1992; ИСБН 2-253-09783-7;
- Мадаме ду Чâтелет, Дисcоурс сур ле бонҳеур, муқаддима, 1997;
- Лес Пассионс интеллеcтуэллес, томе 1: Дéсирс де глоире (1735–1751), 1999;
- Лес Пассионс интеллеcтуэллес, томе 2: Л'эхигенcе де дигнитé (1751–1762), 2002;
- Бадинтер, Элисабетҳ. Лес Пассионс интеллеcтуэллес, томе 3: Волонтé Поувоир (1762–1778). Фаярд, 2007. ИСБН 978-2-213-62643-7. ;
- Симоне де Беаувоир, Маргуэрите Ёурcенар, Натҳалиэ Саррауте, 2002. Éлизабетҳ Бадинтер, Жаcқуэс Лассалле ва Луcетте Финас; ИСБН 2-7177-2220-3
- Фауссе роуте, 2003; ИСБН 2-253-11264-Х;
- Жулиа Боросса Бадинтер, Элисабетҳ. Деад Энд Феминисм. Политй, 2006. ИСБН 0-7456-3380-3. Деад Энд Феминисм. Политй. ИСБН 0-7456-3380-3.; Фауссе роутедан таржима қилинган;
- Мадаме ду Чâтелет, Мадаме д'Éпинай: Оу л'Амбитион фéминине ау ХВИИИэ сиècле, 2006; ИСБН 2-08-210563-6;
- Бадинтер, Элисабетҳ. Ле cонфлит, ла фемме эт ла мèре. Фламмарион, 2010. ИСБН 978-2-253-15755-7. ;
- Адриана Ҳунтер, Бадинтер, Элисабетҳ. Тҳе Cонфлиcт: Ҳоw Модерн Мотҳерҳоод Ундерминес тҳе Статус оф Wомен. Ҳенрй Ҳолт анд Cомпанй, 2012. ИСБН 978-0-8050-9414-5. Тҳе Cонфлиcт: Ҳоw Модерн Мотҳерҳоод Ундерминес тҳе Статус оф Wомен. Ҳенрй Ҳолт анд Cомпанй. ИСБН 978-0-8050-9414-5.; Ле Cонфлитдан таржима қилинган;
- Ле Поувоир ау фéминин, Мариэ-Тҳéрèсе д'Аутриче 1717–1780 – Л'импéратриcе-реине, 2016-йил 9-ноябр; ИСБН 978-2-08-137772-1.
Мукофот ва унвонлари
Белгия: Университé либре де Брухеллес фахрий доктори (2013)[17]
Монако: Монаконинг У̍рдине д'у Ме̍риту Cüртüрале ордени командири (2011)[18]
Франсия: Франсиянинг Ордре дес Арц эт дес Леттрес ордени командири (2007)[19]
Белгия: Университé де Лиèге фахрий доктори (2004)[20]
Манбалар
- ↑ „Бадинтер, Элисабетҳ“, Cуррент Биограпҳй Еарбоок 2011. Ипсwич, МА: Ҳ.W. Wилсон, 2011 — 33–36-бет. ИСБН 9780824211219.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „Элисабетҳ Бадинтер профиле“. жwа.орг. Қаралди: 2017-йил 5-феврал.
- ↑ 3,0 3,1 „Элизабетҳ Бадинтер“. www.жеwишвиртуаллибрарй.орг. Қаралди: 2020-йил 16-декабр.
- ↑ Крамер, Жане (25 Жулй 2011). „Агаинст Натуре: Элисабетҳ Бадинтер'с cонтрариан феминисм“. Тҳе Неw Ёркер.
- ↑ Луттер cонтре ле воиле эт… êтре чаргéэ де ла cом’ де л’Арабиэ Саоудите: ле троублант мéланге дес генрес д’Элисабетҳ Бадинтер (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-04-28 санасида архивланган), Метронеwс, 2016-йил 5-апрел.
- ↑ „Элисабетҳ Бадинтер & фамилй“. Форбес.
- ↑ Тҳе Wорлд’с Биллионаирес Лист, Форбес, 2012-йил март.
- ↑ Тҳомас, Роберт МcГ. Жр.. „Марcел Блеустеин-Бланчет Диэс; Парис Адвертисинг Гиант Wас 89 (Публишед 1996)“ (эн-УС). Тҳе Неw Ёрк Тимес (1996-йил 13-апрел). Қаралди: 2020-йил 16-декабр.
- ↑ „Элисабетҳ Бадинтер: Тҳе Cелебритй Френч Интеллеcтуал Эверй Жеw (Анд Феминист) Шоулд Кноw“ (эн-УС). жеwишwеэк.тимесофисраэл.cом. Қаралди: 2020-йил 16-декабр.
- ↑ „Агаинст Натуре“. Тҳе Неw Ёркер. 2011-07-17. Қаралди: 2017-02-05.
- ↑ Давиэс, Лиззй. „Френч пҳилосопҳер сайс феминисм ундер тҳреат фром 'гоод мотҳерҳоод'“. Тҳе Гуардиан (2010-йил 12-феврал).
- ↑ Рентергҳем, Марион Ван. „Элисабетҳ Бадинтер, ла гриффе де ла Рéпублиқуэ“ (фр). Ле Монде.фр (2016-йил 19-июн). Қаралди: 2017-йил 9-феврал.
- ↑ Cоллард, Чантал (1987) ""Антҳропологиэ cомме мйтҳе д'оригине ду раппорт энтре лес сехес." Cомпте Ренду: Элисабетҳ БАДИНТЕР : Л'ун эст л'аутре. Дес релатионс энтре ҳоммес эт феммес, Одиле Жаcоб, Парис, 1986, 367-б." Антҳропологиэ эт Соcиéтéс (эрудит.орг) 11 Н.1: 161–167 дои:10.7202/006395ар ҳттпс://www.эрудит.орг/ревуэ/ас/1987/в11/н1/006395ар.пдф.
- ↑ Бадинтер, Элисабетҳ. Фауссе роуте. Эдитионс Одиле Жаcоб — 113-бет.
- ↑ „Элисабетҳ Бадинтер, ла гриффе де ла Рéпублиқуэ“ (фр). Cриф – Cонсеил Репрéсентатиф дес Институтионс Жуивес де Франcе (2016-йил 20-июн). Қаралди: 2017-йил 9-феврал.[сайт ишламайди]
- ↑ Смитҳ, Алех Дувал. „Франcе дивидед ас ҳеадсcарф бан ис сет то беcоме лаw“. Тҳе Гуардиан (2004-йил 1-феврал). Қаралди: 2017-йил 9-феврал.
- ↑ „Университé Либре де Брухеллес – Доcтеурс Ҳонорис Cауса – паге 2“. улб.аc.бе. Қаралди: 2017-йил 9-феврал.
- ↑ Совереигн Ордоннанcе н° 3.540 оф 18 Новембер 2011 : промотионс ор номинатионс ин тҳе Ордер оф Cултурал Мерит
- ↑ „Номинатионс данс л'Ордре дес Арц эт Леттрес – Cинқуантенаире де л'ордре – 2008“. cултуре.гоув.фр. Қаралди: 2017-йил 9-феврал.
- ↑ „Рентрéэ аcадéмиқуэ 2004–2005: ремисе дес инсигнес де доcтеур Ҳонорис Cауса à Элисабетҳ Бадинтер“ (фр). улг.аc.бе. Қаралди: 2017-йил 9-феврал.