Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
„Bosh Sahifa“ sahifasi himoyalandi ([Tahrir=Faqat administratorlar] (cheksiz) [Koʻchirish=Faqat administratorlar] (cheksiz))
{{Olim bilgiqutisi
<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />
| ismi                  = Mixail Masson
| tasvir                =
| vafot_sanasi          = {{Vafot sanasi va yoshi|1986|10|2|1897|12|3}}
| vafot_joyi            = {{VafotJoyi|Toshkent}}, OʻzSSR
| istiqomat_joylari      =
| fuqaroligi            = {{SSSR}}
| sohalari = [[Tarix]], [[arxeologiya]]
| ish_joylari = Toshkent davlat universiteti
| mukofotlari = {{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}}
| tavallud_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi|1897|12|3}} (20-noyabr)
| tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Sankt-Peterburg}}, {{TavalludJoyi|Rossiya imperiyasi}}
| ilmiy_darajasi = Tarix fanlari doktori
| ilmiy_unvoni = [[Professor]]
| taʼlimi = Petrograd politexnika instituti<br /> [[Oʻzbekiston Milliy universiteti|Oʻrta Osiyo davlat universiteti]]
}}
'''Mixail Yevgenyevich Masson''' ([[1897]]. [[21-noyabr|21.11]], [[Peterburg]] – [[1986]].[[2-noyabr|2.11]], [[Toshkent]]) – [[arxeologiya|arxeolog]], [[tarix]]chi, [[sharqshunoslik|sharqshunos,]] [[professor|professor]]. [[Oʻrta Osiyo]] [[universitet]]i arxeologiya [[kafedra]]si mudiri (1940—68), [[Oʻzbekiston]] ([[1944]]) va [[Turkmaniston]] ([[1950]])da xizmat koʻrsatgan [[fan]] [[arbob]]i. Turkmaniston Fanlar akademiyasi akademik (1951). Dastlabki arxeologik kompleks ekspeditsiyalar – [[Termiz arxeologik kompleks ekspeditsiyasi]] (1936—19[[1938|38]]), [[Janubiy Turkmaniston arxeologik kompleks ekspeditsiyasi]] (JTAKE, 1945-yildan) asoschisi va rahbari.


== Hayoti ==
<div class="ziyo-home">
Mixail Massonning otasi – Yevgeniy Ludvigovich Masson, yakobinchilar terrori davrida Rossiyaga koʻchib kelgan ruslashgan [[Fransuzlar|fransuz]] aristokratining avlodi, topograf; onasi – Antonina Nikolaevna Shpakovskaya<ref name="ReferenceA">[http://www.aldana.ru/news.php?id=39595: Proщenie akademika Massona]{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Июль 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref>. Mixail Yevgenevich Masson tugʻilganidan boshlab onasi bilan [[Samarqand|Samarqandda]] yashagan. Samarqand erkaklar gimnaziyasida tahsil olgan. 1908—1909-yillarda arxeolog [[Vasiliy Vyatkin|V. L. Vyatkin]] boshchiligida [[Ulugʻbek rasadxonasi|Ulugʻbek rasadxonasida]] olib borilgan qazishmalarda qatnashgan. 1912-yil 1-iyunda Vyatkin Massonni qazishma hududining boshligʻi etib tayinlagan.


1916-yilda Masson Samarqand gimnaziyasini (oltin medal bilan) tugatgan. 1916-yilda u Petrograd politexnika institutida irrigatsiya muhandisi boʻlish uchun oʻqishni boshlaydi. Harbiy xizmatga chaqirilgandan soʻng u Janubi-gʻarbiy frontda jang qilgan. [[1917|1917-yilda]] u ishchi va askarlar deputatlari kengashiga aʼzo etib saylanadi.
<div class="ziyo-hero">
<div class="ziyo-hero-top">
<div class="ziyo-hero-left">
<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
<p class="ziyo-site-tagline">
Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
</p>
</div>


1918-yilda M. E. Masson Samarqandga qaytib keladi. Samarqandda M. E. Masson Samarqand viloyati muzeyi boshligʻi boʻlib ishlagan, uning faoliyati tufayli muzey kolleksiyasi turli eksponatlar bilan boyitilgan. Muzey 1924-yilda Toshkentga koʻchirilib, Masson [[Oʻrta Osiyo]] muzeyining arxeologiya boʻlimi boshligʻi lavozimida ishlaydi. Bu vaqtda u Turkiston Sharq instituti kurslarida tahsil olgan. Shuningdek, Oʻrta Osiyodagi qadimiy yodgorliklarni restavratsiya qilishda arxeologik tadqiqotlar olib borgan va Oʻrta Osiyo respublikalarida muzey ishlari boʻyicha instruktor boʻlib ishlagan.
<div class="ziyo-hero-right">
<div class="ziyo-stat-grid">
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
</div>
</div>
</div>
</div>


Masson 1929—1936-yillarda Oʻzbekiston [[Geologiya]] qoʻmitasida togʻ-kon tarixi boʻyicha ishlagan va u yerda geologik kutubxona yaratdi. U bu ishni Oʻzbekiston muzeylar hamda qadimiy yodgorliklar va sanʼat yodgorliklarini muhofaza qilish qoʻmitasining arxeologiya sektori rahbariyati bilan birlashtirgan.
<div class="ziyo-hero-bottom">
<div class="ziyo-hero-links">
[[Special:Search|Qidiruv]]
[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
[[Special:Statistics|Statistika]]
[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
</div>
</div>
</div>


1936-yildan Mixail Yevgenevich Masson Toshkentdagi [[Oʻzbekiston Milliy universiteti|Oʻrta Osiyo davlat universitetining]] [[arxeologiya]] kafedrasi mudiri boʻlgan. 1940-yildan – universitet [[Professor|professori]] ilmiy unvoniga erishgan.
<div class="ziyo-main">


Mixail Yevgenevich Masson 1986-yilda Toshkentda vafot etgan. Toshkentdagi Doʻmbirobod qabristoniga dafn etilgan.
<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">


Keyinroq [[Toshkent]] koʻchalaridan biriga Mixail Masson nomi berilgan<ref>{{Cite web |url=http://www.mg.uz/publish/doc/text55448_ulicy_tashkentskie_ul_massona1 |title=Улицы Ташкента:  М. Массон - Улицы Ташкента:  М. Массон - Мой Город |publisher=www.mg.uz |accessdate=2018-06-12 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141159/http://www.mg.uz/publish/doc/text55448_ulicy_tashkentskie_ul_massona1 |deadlink=no}}</ref>.
<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
== Oilasi ==
<div class="ziyo-box-head">
Birinchi xotini Kseniya Ivanovna oʻz joniga qasd qilgan. Mixail Yevgenevichning ikkinchi rafiqasi [[Galina Pugachenkova|Galina Anatolyevna Pugachenkova]] mashhur oʻzbek arxeologi<ref>{{Cite web |url=http://enews.fergananews.com//article.php?id=1843 |title=Galina Pugachenkova died |website=Fergananews.Com |access-date=2019-12-29}}</ref>, [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]] Fanlar akademiyasi akademigi.
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
</div>


Mixail Massonning birinchi xotini Kseniya Ivanovnadan tugʻilgan oʻgʻli [[Masson Vadim|Vadim Masson]] ham mashhur arxeolog.
<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
== Tadqiqotlari ==
<div class="ziyo-box-head">
1912-yilda Oʻrta Osiyoda arxeologik ilmiy tadqiqot ishlarini boshlagan ([[Afrosiyob]]), keyingi yillarda Oʻzbekiston, Turkmaniston, [[Qirgʻiziston]], [[Janubiy Qozogʻiston (viloyat)|Jan. Qozogʻiston]]da koʻplab arxeologik [[razvedka]] va [[arxeologik qazish|qazish]]ma ishlarini olib borgan. [[Goʻri Amir|Goʻri Amirdagi]] [[Temuriylar]] qabrlarini ochib tekshirgan ekspeditsiya aʼzolari tarkibida boʻlgan<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=5z23B0OXRf4 |title=Тайна гробницы Тимура Проклятие Тамерлана |author=Милана Милана |website=YouTube |date= |publisher= |lang=ru |accessdate=2020-01-05 |archive-date=2020-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200118203054/https://www.youtube.com/watch?v=5z23B0OXRf4 |deadlink=no}}</ref>.
<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
</div>


Masson rahbarlik qilgan JTAKE faoliyati bilan [[Niso]] va koʻhna [[Marv|Mare]] [[shahar|shahri]] harobalaridan topilgan osoriatiqalar olamshumul ahamiyat kasb etgan. Oʻrta Osiyo tarixi, ayniqsa, [[numizmatika]]si va shaharlari (Samarqand, [[Buxoro]], Toshkent) tarixiy [[topografiya]]si, [[konchilik]] tarixi, [[meʼmorlik]], [[epigrafika]] boʻyicha [[ilm]]iy yoʻnalishlar [[muallif]]i. Masson [[muharrir]]ligi ostida 30 dan ziyod ilmiy [[toʻplam]]lar va [[monografiya]]lar, shuningdek, JTAKEning 18 [[jild]]i nashrdan chiqqan.
<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
== Manbalar ==
<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
{{manbalar}}
<div class="ziyo-box-head">
== Adabiyotlar ==
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
* Axangeran. Arxeologotopografiches, kiy ocherk, T., 1953; Srednevekovie torgovie puti iz Merva v Xorezm i v Maverannaxr [Trudi Yujno-Turkmenistanskoy arxeologicheskoy ekspeditsii], t. 13, Ashxabad, 1996.
<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
</div>
</div>


== Havolalar ==
<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
* https://newspaperarchive.com/obituary-clipping-nov-05-1986-3574837/
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
</div>


{{OʻzME}}
</div>


{{DEFAULTSORT:Masson, Mixail}}
<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">
[[Turkum:Arxeologlar]]
 
[[Turkum:Rossiyalik sharqshunoslar]]
<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
[[Turkum:Oʻzbekistonlik sharqshunoslar]]
<div class="ziyo-box-head">
[[Turkum:Oʻzbekiston olimlari]]
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
[[Turkum:Rossiya imperiyasida tugʻilganlar]]
<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
<div class="ziyo-mini-links">
{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
}}
</div>
</div>
</div>
 
<div class="nomobile">
<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
</div>
</div>
 
</div>
</div>
 
__NOTOC__
__NOEDITSECTION__

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

maqola
fayl
foydalanuvchi
Tanlangan maqola
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tanlangan roʻyxat
Yangiliklar
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Bilasizmi?
  • Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
  • Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
  • Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
  • Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?
Tarixda bugun
Kun tasviri