Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
„Bosh Sahifa“ sahifasi himoyalandi ([Tahrir=Faqat administratorlar] (cheksiz) [Koʻchirish=Faqat administratorlar] (cheksiz))
{{Davlat bilgiqutisi
<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />
|    davlat_nomi                = Yangi Kaledoniya
|    davlat_nomi_toʻliq          = Yangi Kaledoniya
|    davlat_mahalliy_nomi        = Nouvelle-Calédonie
|    tasvir_bayroq              = Drapeau_de_Nouvelle-Calédonie.png
|    tasvir_gerb                = Emblem of New Caledonia.svg
|    tasvir_xarita              = New Caledonia on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg
|    davlat_shiori              = Terre de parole, terre de partage
|    oʻzbekshior                =
|    davlat_madhiyasi            = Soyons unis, devenons frères<ref name="monde2">{{yangiliklar manbasi |date=2010-08-18 |title=La Nouvelle-Calédonie se dote d'un hymne et d'une devise |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2010/08/18/la-nouvelle-caledonie-se-dote-d-un-hymne-et-d-une-devise_1399996_823448.html |access-date=2013-01-30}}</ref>
|    poytaxt                    = [[Numea]]
|    koordinatalar              = {{coord|22|16|S|166|28|E}}
|    eng_katta_shahar            = 
|    rasmiy_tillar              =  [[Fransuz tili|fransuz]]
|    din_yil                    = 
|    din                        = 
|    hukumat_turi              = 
|    yetakchi_mansabi_1        = [[Fransiya Prezidenti|Prezident]]
|    yetakchi_mansabi_2        = Hukumat prezidenti
|    yetakchi_nomi_1            = [[Emmanuel Macron]]
|    yetakchi_nomi_2            = Louis Mapou
|    qonun_chiqaruvchi_organ    = 
|    yuqori_palata              = 
|    mustaqillik_tip            = 
|    mustaqillik_nota          = 
|    maydon                      = 18,576
|    maydon_o`rin                = 
|    maydon_suv                  = 1.6
|    aholi                      = 271 407<ref name="auto1"/>
|    aholi_ro`yxat_yil          = 2019
|    aholi_o`rin                = 184
|    aholi_zichlik              = 14.5
|    aholi_zichlik_o`rin        = 200
|    YIM_nominal                = AQSh$9.44 milliard<ref name="GDP" />
|    YIM_nominal_yil            = 2019
|    YIM_nominal_oʻrin          = 
|    YIM_nominal_jon_boshiga    = AQSh$34,780<ref name="GDP">{{veb manbasi|url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant|publisher=Institut de la statistique et des études économiques (Isee)|access-date=2021-05-14}}</ref>
|    YIM_nominal_jon_boshiga_oʻrin = 
|    pul_birligi                = CFP franki
|    pul_birligi_kod            = XPF
|    pul_birligi_havol          = 
|    vaqt_mintaqasi              =
|    vaqt_utc                    = +11
|    vaqt_utc_dst                = 
|    dst_nota                    =
|    internet_domeni            = .nc
|    telefon prefiksi            = 687
|    qisqartma                  = 
|    havolalar                  = 
}}'''Yangi Kaledoniya''' ({{lang-fr|Nouvelle-Calédonie}}) — [[Tinch okeani]]ning janubi-gʻarbiy qismidagi orollar guruhi, [[Melaneziya]]da. [[Fransiya]]ning dengiz ortidagi hududi maqomiga ega. Maydoni 19,1 ming km<sup>2</sup>. Aholisi 271 407 kishi (2019)<ref name="auto1">{{veb manbasi | url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions |title = ISEE – Structure de la population et évolutions}}</ref>, asosan, melanezlar. Maʼmuriy markazi — [[Numea]] shahri. Rasmiy tili <nowiki/>[[fransuz tili]]. Orollarga ilk bor 1774-yil 4-sentabrda yevropaliklardan [[James Cook]] borgan.<ref name= "ped">{{veb manbasi|url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30}}</ref> Yangi Kaledoniya 1853-yildan Fransiya mulki. 1984-yilgacha Fransiya hukumati tomonidan tayinlanadigan oliy komissar boshqargan, 1985-yilgi saylovlardan so‘ng kongress (6 yil muddatga saylanadigan 54 ta aʼzo) boshqaradi. 1987-yilda o‘tkazilgan referendum natijalariga ko‘ra, qatnashuvchilarning 98 % Yangi Kaledoniyani Fransiya tarkibida qolishi tarafdori bo‘lgan.


Orollarning yer yuzasi vulqon jinslaridan tuzilgan yassitog‘lik. Eng baland joyi 1628 m. G‘arbiy qismi sertepa tekislik. Iqlimi tropik iqlim, yanvarning o‘rtacha temperaturasi 24-26°C, iyulniki 20°C. Yillik yog‘in sharqida 3000mm, g‘arbida 700 mm yog‘adi. Yozda tropik dovullar bo‘ladi. Daryo ko‘p. O‘simlik dunyosi baland bo‘yli o‘tlar, siyrak igna bargli o‘rmonlardan iborat. Endemik o‘simlik turlariga boy. Temir va nikel rudalari qazib olinadi. Yangi Kaledoniya aholisi, asosan, dehqonchilik, baliq ovlash, chorvachilik bilan shug‘ullanadi. Sholi, maniok va makkajo‘xori ekiladi. Yog‘ochsozlik, oziq-ovqat korxonalari bor, chetga metall, kofe, kopra chiqariladi.
<div class="ziyo-home">


== Davlat boshqaruvi ==
<div class="ziyo-hero">
Fransiyaning alohida maʼmuriy-hududiy tuzilmasi. Davlat rahbari — [[Fransiya prezidenti]]. Uning nomidan oliy komissar hududni boshqaradi. Ijroiya hokimiyatini mahalliy hukumat bajaradi. Bir palatali Kongress esa 5 yil muddatga saylanadigan 54 ta deputatdan iborat. Yangi Kaledoniya Fransiya parlamentida ikki deputatga va ikki senatorga ega. Kanak sotsialistik milliy ozodlik fronti (Mustaqillik uchun milliy ittifoq), Soʻl sotsialistlar tashkilotlari ittifoqi, Kanaklarni ozod qilish partiyasi, Melanez taraqqiyparvar ittifoqi, Kaledoniya ittifoqi, Okeaniya demokratik harakati, Xalq harakati uchun ittifoq, „Kaledoniya birgalikda“ partiyasi, Mehnat partiyasi, „Kaledoniya uchun majlis“ kabi partiyalar faoliyat yuritadi.
<div class="ziyo-hero-top">
<div class="ziyo-hero-left">
<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
<p class="ziyo-site-tagline">
Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
</p>
</div>


== Maʼmuriy-hududiy tuzilishi ==
<div class="ziyo-hero-right">
Yangi Kaledoniya maʼmuriy jihatdan 3 ta provinsiya va 33 ta kommunaga boʻlinadi. Davlat provinsiyalarga, provinsiyalar kommunalarga ajratilgan.
<div class="ziyo-stat-grid">
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
</div>
</div>
</div>
</div>


[[Fayl:New Caledonia administrative1.png|thumb|450px|right]]
<div class="ziyo-hero-bottom">
<div class="ziyo-hero-links">
[[Special:Search|Qidiruv]]
[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
[[Special:Statistics|Statistika]]
[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
</div>
</div>
</div>


{|
<div class="ziyo-main">
| width="33.3%" | '''Janubiy provinsiya''' (zargʻaldoq)
| width="33.3%" | '''Shimoliy provinsiya''' (yashil)
| width="33.3%"| '''Luayote orollari''' (sariq)
|-
| 1. Thio
| 14. Poya
| 31. Ouvéa
|-
| 2. Yaté
| 15. Pouembout
| 32. Lifou
|-
| 3. LʼÎle-des-Pins
| 16. Koné
| 33. Maré
|-
| 4. Le Mont-Dore
| 17. Voh
|
|-
| 5. Nouméa
| 18. Kaala-Gomen
|
|-
| 6. Dumbéa
| 19. Koumac
|
|-
| 7. Païta
| 20. Poum
|
|-
| 8. Bouloupari
| 21. Belep-Inseln
|
|-
| 9. La Foa
| 22. Ouégoa
|
|-
| 10. Sarraméa
| 23. Pouébo
|
|-
| 11. Farino
| 24. Hienghène
|
|-
| 12. Moindou
| 25. Touho
|
|-
| 13. Bourail
| 26. Poindimié
|
|-
| 14. Poya
| 27. Ponérihouen
|
|-
|
| 28. Houaïlou
|
|-
|
| 29. Kouaoua
|
|-
|
| 30. Canala
|
|}


== Aholisi ==
<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">
{{Historical populations
| title      = Aholisi
| footnote    = ISEE<ref name="The Population at Different Censuse">{{veb manbasi|url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses|website=isee.nc|access-date=2-noyabr 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11-aprel 2020-yil|url-status=live}}</ref>
| percentages = pagr
| 1956.931693989 |68480
| 1963.334246575 |86519
| 1969.191780822 |100579
| 1976.31147541 |133233
| 1983.287671233 |145368
| 1989.257534247 |164173
| 1996.292349727 |196836
| 2009.569863014 |245580
| 2014.652055 |268767
| 2019.693151 |271407
}}
Aholining etnik tarkibi:


[[melanezlar]] ([[kanaklar]]) — 39,1 %,
<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
</div>


oq tanlilar (asosan, [[fransuzlar]]) — 27,2 %,
<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
</div>


[[arablar]] va [[osiyo]]liklar avlodlari — 21 %,
<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
</div>
</div>


uveanlar va futunanlar — 8,2 %,
<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
</div>


[[polinezlar]] — 2,1 %,
</div>


[[indonezlar]] — 1,4 %,
<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">


ni-vanuatular — 1 %,
<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
</div>


[[Vyetnamlar|vyetnamlik]] va [[hindixitoy]]liklar — 0,9 % ni tashkil etadi.
<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
</div>


Rasmiy tili — fransuz tili. Shuningdek, bu yerlik aholi 33 melanez va polinez tillarida soʻzlashadi.
<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
<div class="ziyo-mini-links">
{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
}}
</div>
</div>
</div>


[[Xristian]]lar — 90 %, [[musulmonlar]] — 5 %, qolganlar — 5 %.
<div class="nomobile">
== Geografik joylashuvi va tabiati ==
<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
Shu nomdagi yirik orolda va Tinch okeani janubi-gʻarbiy qismidagi koʻplab mayda orollar guruhida joylashgan.
<div class="ziyo-box-head">
== Manbalar ==
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
{{manbalar}}
<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
</div>
</div>


== Havolalar ==
</div>
{{qardosh loyihaga ishorat}}
</div>
* [http://www.gouv.nc/ Yangi Kaledoniya hukumati] {{ref-fr}}
* [https://web.archive.org/web/20130416012706/http://www.france.fr/en/regions-and-cities/new-caledonia-picture-post-card-beautiful Yangi Kaledoniya] — rasmiy Fransiya hukumati sayti {{ref-en}}
* [http://www.visitnewcaledonia.com/ Yangi Kaledoniya: Turizm] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=2016-09-13 }} {{ref-en}}
* {{curlie|Regional/Oceania/New_Caledonia}}
* [http://www.endemia.nc/ Biodiversité Néo-Calédonienne]


{{OʻzME}}
__NOTOC__
{{Tashqi havolalar}}
__NOEDITSECTION__

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

maqola
fayl
foydalanuvchi
Tanlangan maqola
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tanlangan roʻyxat
Yangiliklar
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Bilasizmi?
  • Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
  • Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
  • Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
  • Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?
Tarixda bugun
Stariy most v Mostare
Stariy most v Mostare
Kun tasviri