Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
„Bosh Sahifa“ sahifasi himoyalandi ([Tahrir=Faqat administratorlar] (cheksiz) [Koʻchirish=Faqat administratorlar] (cheksiz))
{{Daryo bilgiqutisi
<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />
|Tasvir=Aravan-Say.jpg
|Tasvirga izoh=Quyi oqimidagi Aravonsoy (Qulla qishlogʻi)
|Uzunligi=102
|Maydoni=1960
|Suv sarfi=7
|Nomi=Aravonsoy
|Davlat=Oʻzbekiston va Qirgʻiziston
|Boshlanishi=Qizilqoʻrgʻon va Otyaylov tizmalaridan
}}


'''Aravonsoy yoki Aravon''' ({{Lang-ky|Аравансай/Aravansay}}) — [[Andijon viloyati]]dagi [[soy]]. [[Qoradaryo|Qoradaryoning]] chap irmogʻi. Oʻzbekiston va Qirgʻiziston hududidan oqib oʻtadi. Shahrixonsoy kanaliga quyiladi. [[Qirgʻiziston]] hududidagi Qizilqoʻrgʻon va Otyaylov tizmalaridan boshlanadi.
<div class="ziyo-home">


Yuqori oqimida (Akart irmogʻi bilan qoʻshilishdan oldin) daryo Gezart deb ataladi, keyin (Qirgʻiziston irmogʻi bilan qoʻshilishdan oldin) — Chili nomi bilan ataladi, Koschan irmogʻi bilan qoʻshilishdan oldin — Ishkejan deb nomlanadi{{sfn|Ильин|1959|с=138}}.
<div class="ziyo-hero">
<div class="ziyo-hero-top">
<div class="ziyo-hero-left">
<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
<p class="ziyo-site-tagline">
Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
</p>
</div>


== Umumiy tavsif ==
<div class="ziyo-hero-right">
Uzunligi 90&nbsp;km. Togʻ oraliklarida tor va chuqur [[dara]]lardan oqadi. [[Qor]] va [[muz]]dan suv oladi. Suv yigʻadigan havza maydoni 464&nbsp;km². Havzasida umumiy maydoni 49,1 km boʻlgan 18 ta nisbatan katta muzliklar mavjud. Oʻrtacha yillik suv sarfi 7 m³/sek. Yillik suv sarfining qariyb 1/3 qismi yer osti suviga toʻgʻri keladi. Mart — sentabrda toʻlib boʻlib oqadi. [[Vegetatsiya davri]]da qariyb 80% suv [[sugʻorish]]ga sarf boʻladi. Taʼminotning muhim qismi qor yoki yer osti suvlaridir (yer osti suvlari yillik oqimning 1/3 qismini tashkil qiladi). Quyi oqimida daryo muzlamaydi, lekin yozda u koʻpincha sugʻorish uchun suvning sarflanishi tufayli quriydi.
<div class="ziyo-stat-grid">
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
</div>
</div>
</div>
</div>


== Daryo qimi ==
<div class="ziyo-hero-bottom">
Oqim Kichik-Oloy tizmasidagi (Qirgʻiziston) Gezart muzligidan taxminan 3950 m balandlikda hosil boʻlgan. Togʻli qismida tor va chuqur daralar hosil qiladi. Togʻli hududdan oʻtib, Naukat havzasida oqadi. Bu yerda Chili Qirgʻiz va Koschan irmoqlarini oʻzlashtirib, Aravonsay nomini oladi. Keyin daryo kichik Kara-Chatyr togʻ tizmasini kesib oʻtadi. Qorakoʻktu qishlogʻi yaqinida Dangi kanyonidan oʻtadi<ref>{{cite encyclopedia|url=https://new.bizdin.kg/media/books/География_Кыргызстана.pdf|title=Сюрприз үңкүрү|trans-title=Surprise cave|encyclopedia=Кыргызстандын Географиясы [Geography of Kyrgyzstan]|page=318|language=ky|year=2004|location=Bishkek}}</ref>.
<div class="ziyo-hero-links">
[[Special:Search|Qidiruv]]
[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
[[Special:Statistics|Statistika]]
[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
</div>
</div>
</div>


Bu hududdagi Sayyo vodiysi kengligini 3 marta oʻzgartiradi, ohaktosh massivlaridan oʻtganda qisqaradi va slanetslarda koʻpayadi. Qorachotirdan pastda daryo Fargʻona vodiysi tekisligida tugaydi. Fargʻona vodiysida uning oqimi deyarli toʻliq aylanma kanallar orqali sugʻorishga yoʻnaltiriladi. [[Janubiy Fargʻona kanali|Janubiy Fargʻona kanali]] Langar yaqinidagi daryoni kesib oʻtadi.
<div class="ziyo-main">


Aravonsoyning quyi oqimi sohilida [[Aravon (Aravon tuman)|Aravon]] shaharchasi joylashgan. Soʻngra Qirgʻiziston va Oʻzbekiston davlat chegarasini kesib oʻtib, Andijon viloyatining [[Asaka tumani|Asaka]] tumaniga yetib boradi. Bu yerda uning suvlaridan sugʻorishda ham foydalaniladi{{sfn|Ильин|1959|с=139}} Asaka shahridan oqib oʻtib, shimoli-shimoli-gʻarbiy tomonga buriladi. Oltinkoʻl qishlogʻidan oʻtib, [[Qoradaryo (daryo)|Qoradaryoga]] quyiladi.
<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">


Qulla va Beshmurza qishloqlari oraligʻida Aravonsoy daryoning tarixiy yoʻnalishi boʻylab yotqizilgan [[Shahrixonsoy|Shahrixonsoy kanaliga]] quyiladi.
<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
</div>


'''Yirik irmoqlari:''' Qirgʻiz-Ota, Koschan, Agart, Oq-Dobe.
<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
</div>


== Manbalar ==
<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
{{manbalar}}
<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
== Adabiyotlar ==
<div class="ziyo-box-head">
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
</div>
</div>


[[Turkum:Qirgʻizistondagi daryolar]]
<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
[[Turkum:Andijon viloyati daryolari]]
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
</div>
 
</div>
 
<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">
 
<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
<div class="ziyo-mini-links">
{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
}}
</div>
</div>
</div>
 
<div class="nomobile">
<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
</div>
</div>
 
</div>
</div>
 
__NOTOC__
__NOEDITSECTION__

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

maqola
fayl
foydalanuvchi
Tanlangan maqola
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tanlangan roʻyxat
Yangiliklar
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Bilasizmi?
  • Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
  • Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
  • Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
  • Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?
Tarixda bugun
Stariy most v Mostare
Stariy most v Mostare
Kun tasviri