Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
„Bosh Sahifa“ sahifasi himoyalandi ([Tahrir=Faqat administratorlar] (cheksiz) [Koʻchirish=Faqat administratorlar] (cheksiz))
'''Diamagnetizm''' (dia... va [[magnetizm]]) — tashqi [[Magnit maydon|magnit maydoniga]] joylashtirilgan moddada shu maydon induksiyasi vektoriga qaramaqarshi yoʻnalishda magnitlanganlik vujudga kelishi. Diamagnetizm hodisasi hamma moddalarda sodir boʻladi, lekin u bir vaqtning oʻzida kuzatiladigan [[paramagnetizm]] yoki [[ferromagnetizm]] hodisalariga nisbatan se-zilmasligi mumkin.
<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />
[[Fayl:Dawdawdaw.png|thumb]]
Diamagnetizm-bu moddalarning (diamagnetiklarning) unga ta'sir etuvchi tashqi magnit maydonning kuch chiziqlari tomon magnitlanish xususiyati. Elektron nazariya nuqtai nazaridan diamagnetizm [[elektromagnit induksiya qonuni]] va Lenz qoidasi bilan izohlanadi. Diamagnitlar zaif magnit moddalardir. Diamagnetizm barcha moddalarning universal xususiyatidir, ammo ba'zi hollarda u kuchli bug ' va ferromagnetizm bilan qoplanadi. '''Diamagnitik''' materiallar magnit maydon tomonidan qaytariladi; qoʻllanadigan magnit maydon ularda teskari yo'nalishda induktsiya qilingan magnit maydon hosil qilib, itaruvchi kuchni keltirib chiqaradi. Aksincha, paramagnitik va ferromagnitik materiallar magnit maydon tomonidan jalb qilinadi. Diamagnetizm-bu barcha materiallarda uchraydigan kvant mexanik ta'sir; bu magnetizmga yagona hissa bo'lsa, material diamagnitik deb ataladi. Paramagnitik va ferromagnitik moddalarda kuchsiz diamagnitik kuch materialdagi magnit dipollarning jozibali kuchi bilan engiladi. Diamagnitik materiallarning magnit o'tkazuvchanligi vakuum o'tkazuvchanligidan kam, ''D.''<sub>0</sub>. Ko'pgina materiallarda diamagnetizm zaif ta'sir bo'lib, uni faqat sezgir laboratoriya asboblari aniqlay oladi, ammo supero'tkazgich kuchli diamagnet vazifasini bajaradi, chunki u magnit maydonni butunlay uning ichki qismidan qaytaradi.


Diamagnetizm birinchi marta qachon kashf etilgan Anton Brugmans 1778 yilda vismut magnit maydonlari tomonidan qaytarilishini kuzatgan. 1845 yilda Maykl Faradey bu materiyaning xususiyati ekanligini namoyish etdi va har bir material qoʻllanadigan magnit maydonga (diamagnitik yoki paramagnitik tarzda) javob berdi degan xulosaga keldi. Tomonidan taklif qilingan Uilyam Vyuell, Faradey dastlab bu hodisani ''diamagnitik'' (prefiks ''dia -'' ''orqali'' yoki ''bo'ylab'' ma'nosini anglatadi), keyin uni diamagnetizmga ''o'zgartirdi''.
<div class="ziyo-home">


Zarrachaning (atom, ion yoki [[molekula]]) paramagnitik yoki diamagnitik ekanligini aniqlash uchun kimyoda oddiy qoida qoʻllanadi, agar zarrachadagi barcha elektronlar juftlashgan bo'lsa, unda bu zarrachadan yasalgan modda diamagnitikdir; agar u juftlashtirilmagan elektronlarga ega bo'lsa, unda modda paramagnitikdir.
<div class="ziyo-hero">
<div class="ziyo-hero-top">
<div class="ziyo-hero-left">
<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
<p class="ziyo-site-tagline">
Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
</p>
</div>


Materialdagi elektronlar odatda orbitallarda joylashadi, samarali nol qarshilikka ega va oqim halqalari kabi harakat qiladi. Shunday qilib, diamagnetizm effektlari umuman keng tarqalgan deb tasavvur qilish mumkin edi, chunki har qanday qoʻllanadigan magnit maydon bu tsikllarda o'zgarishga qarshi boʻlgan oqimlarni hosil qiladi.Supero'tkazuvchilar, bu mohiyatan mukammal diamagnetlardir. Biroq, elektronlar protonlarning zaryadi bilan orbitallarda qattiq ushlab turilganligi va Pauli chiqarib tashlash printsipi bilan yanada cheklanganligi sababli, ko'plab materiallar diamagnetizmni namoyish etadi, lekin odatda qoʻllanadigan maydonga juda kam javob beradi.
<div class="ziyo-hero-right">
<div class="ziyo-stat-grid">
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
</div>
</div>
</div>
</div>


Bor-Van Leyven teoremasi sof klassik tizimda diamagnetizm yoki paramagnetizm bo'lishi mumkin emasligini isbotlaydi. Biroq, diamagnetizm uchun Langevinning klassik nazariyasi kvant nazariyasi bilan bir xil bashorat beradi. klassik nazariya quyida keltirilgan.
<div class="ziyo-hero-bottom">
<div class="ziyo-hero-links">
[[Special:Search|Qidiruv]]
[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
[[Special:Statistics|Statistika]]
[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
</div>
</div>
</div>


'''Langevin diamagnetizm'''
<div class="ziyo-main">
[[Fayl:Imdasdasagesaas.png|thumb]]
Oqim tsiklining magnit momenti pastadir maydonining joriy vaqtiga teng. Aytaylik, maydon ''z'' o'q bilan tekislangan. O'rtacha halqa maydoni quyidagicha berilishi mumkin  , bu yerda ⟨�2⟩  o'qga perpendikulyar boʻlgan elektronlarning o'rtacha kvadrat masofasiz. Shuning uchun magnit moment


<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">


Pol Langevinning diamagnetizm nazariyasi (1905) yopiq qobiqli atomlarni o'z ichiga olgan materiallar uchun amal qiladi (qarang dielektriklar). ''B'' Zaryad va massaga ega boʻlgan elektronga qoʻllanadigan intensivlikdagi maydon ''em'' larmorni keltirib chiqaradi prekessiya [[chastota]] bilan ''ω''=''eB''/ 2''m''. Vaqt birligidagi aylanishlar soni ''ω''/2''ni'' tashkil qiladiikkatta, shuning ''Z''uchun elektronli atom uchun oqim (SI birliklarida)Agar zaryadning taqsimlanishi sferik nosimmetrik bo'lsa, <var>x,y,z</var>koordinatalarning taqsimlanishi mustaqil va bir xil taqsimlangan deb taxmin qilishimiz mumkin. Keyin  elektronlarning yadrodan o'rtacha kvadrat masofasi qayerda. Shuning uchun   
<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
</div>


Agar �
<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
</div>


birlik hajmiga to'g'ri keladigan atomlar soni bo'lsa, SI birliklarida diamagnit sezuvchanlik hajmi. Atomlarda Langevin sezgirligi Van Vlek paramagnitik sezgirligi bilan bir xil tartibda.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
[[Fayl:Imdawdawdaageadaw.png|thumb]]  
<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
</div>
</div>


== Adabiyot ==
<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
<div class="ziyo-box-head">
{{chala}}
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
</div>
 
</div>
 
<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">
 
<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
<div class="ziyo-mini-links">
{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
}}
</div>
</div>
</div>
 
<div class="nomobile">
<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
</div>
</div>
 
</div>
</div>
 
__NOTOC__
__NOEDITSECTION__

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

maqola
fayl
foydalanuvchi
Tanlangan maqola
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tanlangan roʻyxat
Yangiliklar
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Bilasizmi?
  • Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
  • Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
  • Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
  • Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?
Tarixda bugun
Kun tasviri