Ziyosfera

Bosh Sahifa: Versiyalar orasidagi farq

Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
„Bosh Sahifa“ sahifasi himoyalandi ([Tahrir=Faqat administratorlar] (cheksiz) [Koʻchirish=Faqat administratorlar] (cheksiz))
{{Maʼmuriy birlik
<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />
|Rang1                        = {{rang|Oʻzbekiston}}
|Oʻzbekcha nomi                = Forish tumani
|Asl nomi                      =
|Gerb                          =
|Bayroq                        =
|Gerb kengligi                =
|Bayroq kengligi              =
|Gerb taʼrifi                  =
|Bayroq taʼrifi                =
|Mamlakat                      = [[Oʻzbekiston]]
|Maqomi                        = [[tuman]]
|Tegishli hudud                =
|Tarkibida                    = [[Jizzax viloyati]]
|Markazi                      = [[Bogʻdon]]
|Yirik shahari                =
|Yirik shaharlari              =
|Asos solingan                = 1935-yil
|Bekor qilingan                =
|Rahbari                      = Islamov Soxib Yaxshibekovich
  |Rahbar ismi                  = Hokimi
|Rahbari2                      =
  |Rahbar ismi2                =
|YAIM                          =
  |YaIM yil                    =
  |YAIM oʻrin                  =
  |YAIM jon boshiga            =
  |YAIM jon boshiga oʻrinda    =
|Til                          =
|Tillar                        = [[Oʻzbek tili|Oʻzbek]]
|Aholi                        = 100 000 dan oshdi
  |Roʻyxatga olingan yil      = 2026
  |Aholi foizi                  =
  |Aholi oʻrinda                =
  |Zichligi                    = 9.7
  |Zichlig joyi                =
  |Millatlar tarkibi            =  O'zbeklar (87,2%), tojiklar (6,1%), qozoqlar (5,0%)
  |Dinlar tarkibi              = [[Islom|musulmonlar]]
|Maydoni                      =  9483.3
  |Maydon foizi                =
  |Yer maydoni                  =
|Yuqori balandligi            = 2169 m.
|Oʻrtacha balandligi          =
|Quyi balandligi              =
|Kengligi                      =
|Uzunligi                      =
|Xarita                        = Forish tumani.png
|Xarita oʻlchami              = 300
|Maʼmuriy birlik xaritasi      =
  |Xarita oʻlchami ае          =
|Soat mintaqasi                = [[UTC+5]]
|Qisqacha                      =
|ISO                          =
|FIPS                          =
|Telefon kodi                  = 0372(452)
|Pochta indeksi                = 1312xx
|Internet domeni              =
|Avtomobil raqami kodi        =
|Sayt                          = https://forish.jizzax.uz/
|TurkumCommons                =
|Izoh                          =
|Tasvir=Forish tumani.jpg}}
'''Forish''' tumani – [[Jizzax viloyati]] tarkibiga kiruvchi 13 ta tumandan biri. U [[1935|1935-yil]] [[9-fevral]]<nowiki/>da tashkil topgan bo'lib, [[1962|1962-yilda]] [[Nurota tumani|Nurota]] va [[Jizzax tumani|Jizzax]] tumanlari tarkibiga qoʻshib yuborilgan. [[1964]]-yilga kelib qayta tashkil etilgan. Forish tumani dastlab [[Samarqand viloyati|Samarqand]], 1964-yil [[Sirdaryo (viloyat)|Sirdaryo]], 1974-yilga kelib esa [[Jizzax viloyati|Jizzax]] viloyati tarkibiga kiritilgan. Chegaradosh hududlari : shimol va shimoliy-sharqdan [[Qozogʻiston]], sharqdan [[Sharof Rashidov tumani|Sharof Rashidov]], [[Zafarobod tumani|Zafarobod]], [[Arnasoy tumani|Arnasoy]], [[Doʻstlik tumani|Doʻstlik]], [[Mirzachoʻl tumani|Mirzachoʻl]] tumanlari, janub tomondan [[Gʻallaorol tumani|Gʻallaorol]] tumani, gʻarbdan esa [[Samarqand viloyati|Samarqand]], [[Navoiy viloyati|Navoiy]] viloyatlarining [[Qoʻshrabot tumani|Qoʻshrabot]], [[Nurota tumani|Nurota]] tumanlari bilan chegaradosh. Maydoni 9483.3&nbsp;km²<ref name="Джизакская область">Джизакская область. Справочная политико-административная карта. Масштаб 1:500 000. Ташкент. Госкомгеодезкадастр, 2009 год. [[Служебная:Источники книг/9789943150584|ISBN 978-9943-15-058-4]]</ref>. Aholisi 93,500 kishi (2020-yil holatiga ko'ra).


== Etimologiyasi ==
<div class="ziyo-home">
O'zbekiston milliy ensiklopediyasida tuman nomi quyidagicha izohlangan: “ Mahalliy ma’lumotlar boʻyicha tuman nomiga oʻtgan Forish qishlog'ining nomi Amir Temur Samarqand atrofida qurdirmoqchi boʻlgan Parij” shaxri nomidan olingan. Keyinroq mahalliy xalq shevasida bu atama "Farij", "Forij", "Forish" deb oʻzgarib borgan degan tahmin mavjud.<ref>{{Kitob manbasi |title=O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi |series=9-tom |pages=286}}</ref>


Biroq, ilmiy tahlillar shuni koʻrsatadiki. Parij soʻzi atoqli ot sifatida oʻzbek tiliga rus tili orqali o'tgan, chunki faqat ruslar [[Fransiya]] poytaxtini "Parij" deb atashadi. Fransuzlarning o'zi esa poytaxtni Parij emas, balki Paris deb yozishadi, og'zaki nutqda "s“ xarfi qoldirilib “Pari” shaklida talaffuz qilinadi. Shuning uchun, Parij so'zini Amir Temur davrida bizga rus tili orqali kirib kelgan degan fikrni haqiqatga yaqin deb qabul qilib bo'lmaydi. Shuningdek hozirgacha Amir Temur va undan keyingi davr manbalarida Forishni Parijga nisbat berib atalganligi to'g'risida hech qanday ma’lumotlar aniqlanmagan. Bundan shunday xulosa chiqadiki, Forish suzining Fransiya poytaxti [[Parij]]ga hech qanday aloqasi yo'q.
<div class="ziyo-hero">
<div class="ziyo-hero-top">
<div class="ziyo-hero-left">
<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
<p class="ziyo-site-tagline">
Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
</p>
</div>


Tuman nomiga aylangan Forish - yasama so'z. Tuman nomiga xozirgi tuman markazidan 30 chaqirim shimoli - g'arbda, Nurota tog'lari etagidagi qadimiy Porasht qishlog'ining nomi asos bo'lgan.
<div class="ziyo-hero-right">
<div class="ziyo-stat-grid">
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
</div>
</div>
</div>
</div>


'''Porasht''' so'zi qadimiy [[so'g'd]] tilida "po" - etak, adoq, quyi; "rasht" - qal’a, ya'ni "qal’a etagi" degan ma’noga ega.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax Viloyati Toponimlari |pages=125 |author=Qo'chqor Hakimov}}</ref>
<div class="ziyo-hero-bottom">
<div class="ziyo-hero-links">
[[Special:Search|Qidiruv]]
[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
[[Special:Statistics|Statistika]]
[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
</div>
</div>
</div>


== Maʼmuriy boʻlinishi ==
<div class="ziyo-main">
Tumanda 24 ta MFY  mavjud


# Bog'don Mfy
<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">
# Amir Temur Mfy
# Qo'lba Mfy
# Uchma Mfy
# O'xum Mfy
# Do'stlik Mfy
# Narvon Mfy
# Ilonli Mfy
# M.Orolov Mfy
# Garasha Mfy
# Qorabdol Mfy
# Mustaqillik Mfy
# Oybek Mfy
# Oqtepa Mfy
# Nurak Mfy
# Sayyod Mfy
# Oqtom Mfy
# Egizbulo Mfy
# O'zbekiston Mfy
# Uchquloch Mfy
# Xonbandi Mfy
# Qizilqum Mfy
# Osmonsoy Mfy
# Darboza Mfy


Markazi – [[Yangiqishloq]] shaharchasi.
<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
</div>


== Tabiati ==
<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
Tuman hududi viloyatning shimoli.gʻarbiy qismida joylashgan. Relyefi payettekislik, qir, adir va Nurota, Pistali togʻlaridan iborat. Nurota tizmasi shimoli-sharqdan (230–250 m) janubi-gʻarbga (1400–2000 m) koʻtarila boradi. Eng baland joyi 2169 m (Zargar togʻidagi Hayotboshi choʻqqisi). Janubi-gʻarbda Nurota togʻlari va Qoʻytosh, Baliqlitov, Pistalitogʻ, Yetimtogʻi tizmalari joylashgan. Tumanda Arnasoy, Tuzkon, Baliqli, Pistali koʻllari va Aydar botigʻi bor.[[Fayl:Administration of Forish district.jpg|left|thumb|Tuman hokimiyati binosi, Bogʻdon]]
<div class="ziyo-box-head">
[[Fayl:Forish tumani2.jpg|thumb]]
<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
</div>


=== Iqlimi ===
<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
Iqlimi keskin kontinental. Yozi issiq, quruq, qishi sovuq. Yillik oʻrtacha temperatura 14,5°, yanvarning oʻrtacha temperaturasi —1,5°, eng past temperatura —32°, iyulning oʻrtacha temperaturasi 29,5°, eng yuqori temperatura 46°. Yiliga oʻrtacha 340– 360&nbsp;mm (shimoli-sharqida 240–260&nbsp;mm, janubi-gʻarbida 459–480&nbsp;mm) yogʻin yogʻadi. Vegetatsiya davri 216—218 kun. Adirlar kumtosh, qum, mergel, lyosslardan tashkil topgan, ayrim joylar chagʻir toshlar bilan qoplangan. Soylik, jar, yezda qurib qoladigan soy koʻp. Bahorgi yogʻingarchilik paytida soylarda suv toʻlib oqadi.
<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
</div>
</div>


Adirlarning tuprogʻi gipsli boʻz, oʻtloqi boʻz, qumoq, qumloqlar, shoʻrxok va shoʻrlangan tuproqlar tarqalgan. Nurota togʻlaridan oqib keladigan Ustixonsoy, Osmonsoy, Bolamansoy, Uxumsoy, Hayotsoy, Oqtoshsoy, Kattasoy, Chorvoqsoy va boshqalarlardan togʻ etaklaridagi lyossli qiya tekisliklarni sugʻorishda foydalaniladi.
<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
</div>


Tumanda yer osti suvlari ancha yuza joylashgan (shimoli-sharqida 1–2 m, janubi-gʻarbida 10–25 m). Erta bahorda efemer va efemeroidlar oʻsadi. Dagʻal oʻtlar hamda itqovun, yulgʻun, yantoq, shoʻra, shuvoq kabi oʻsimliklar qorakoʻl qoʻylar uchun muhim ozuqadir. Togʻli qismida yovvoyi jiyda, olma, archa, handonpista, yongʻoq, bodom, naʼmatak, zira, zirk va boshqa usadi. Yovvoyi hayvonlardan boʻri, tulki, qobon, chiyaboʻri, arxar, jayran, quyon; qushlardan burgut, tuvaloq, bedana, qirgʻovul, kaklik, oʻrdak, kaptar; kemiruvchilardan kalamush, yumronqoziq, dala sichqoni; tipratikan, toshbaqa, zaharli ilonlar, kaltakesaklar, suv havzalarida turli xil baliq koʻp. Tuman hududida Nurota davlat qoʻriqxonasi va Biosfera rezervati qoʻriqxonalari tashkil etilgan.
</div>


== Aholisi ==
<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">


=== Milliy tarkibi ===
<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
Tuman aholisi 2020-yil hisobiga 93,500 kishini tashkil qildi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, qozoq, rus va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1&nbsp;km² ga 9,7 kishi (2020). Shahar aholisi 12,8 ming kishidan ziyod, qishloq aholisi 80 ming kishi.
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
</div>


Tumanda o'zbeklarning mang'it, nayman, turkman, sayyod, turk urug'lari salmoqli.<ref>{{Jurnal manbasi |last=Salimov |first=Tursun |date=2020 |title=ЭТНИЧЕСКИЙ СОСТАВ И РАССЕЛЕНИЕ НАСЕЛЕНИЯ
<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
НУРАТИНСКОГО ОАЗИСА |magazine=Вопросы этногенеза и этнической истории народов Средней Азии. Выпуск 5 |pages=5-29}}</ref>
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
</div>


=== Dini ===
<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
Aholining asosiy qismini musulmonlar tashkil qiladi. Tuman hududida 8 ta masjid bor: Yangiqishloq jome masjidi, Kattabogʻdon jome masjidi, Grehkusha jome masjidi, Osmonsoy jome masjidi, Ismoil hoji jome masjidi, Nureshim jome masjidi, Arazgeldi ota jome masjidi va Uxum jome masjidi<ref>https://masjid.uz/jizzax-v/206-forish-tumani.html</ref>. Har 11,600 kishiga bitta masjid toʻgʻri keladi. 2019-yilda bir vaqtning oʻzida 800 kishini sigʻdira oladigan tuman markazida yangi masjid qurilish ishlari boshlandi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://daryo.uz/2019/06/18/forish-tumanidagi-yangi-qishloq-jome-masjidi-qurilishiga-tamal-toshi-qoyildi-foto |qaralgan sana=22-fevral 2021-yil |arxivsana=29-yanvar 2022-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220129010443/https://daryo.uz/2019/06/18/forish-tumanidagi-yangi-qishloq-jome-masjidi-qurilishiga-tamal-toshi-qoyildi-foto }}</ref>.
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
<div class="ziyo-mini-links">
{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
}}
</div>
</div>
</div>


== Iqtisodiyoti ==
<div class="nomobile">
<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
</div>
</div>


=== Sanoati ===
</div>
Xoʻjaligi. Tumanda, asosan, qishloq xoʻjaligining chorvachilik, dehqonchilik, bogʻdorchilik, tokchilik tarmoqlari rivojlangan. Forish tumani hududidan qoʻrgʻoshin, rux, ohaktosh, bazalt, marmarlashgan qora ohaktosh ochiq usulda qazib olinadi. Tumandagi „Karbonat“, Uchquloch koni, „Devon“, „Forteks“ va boshqa korxonalar samarali faoliyat koʻrsatmoqda. Forish tumanida bazalt xom ashyosini qayta ishlashga ixtisoslashgan [[Basalt Uzbekistan]] sanoat klasteri faoliyat yuritadi.
</div>


=== Qishloq xoʻjaligi ===
__NOTOC__
Tumanning umumiy yer fondi 474,3 ming ga. Tumanda chorvachilikka ixtisoslashgan 4 ta, sabzavot va bog'dorchilikka ixtisoslashgan bitta, gʻallachilik, chorvachilikka ixtisoslashgan 7 ta shirkat xoʻjaligi mavjud.
__NOEDITSECTION__
 
400 dan ziyod fermer xoʻjaligi faoliyat koʻrsatmoqda. Ekin maydonining 12,5 ming gektariga gʻalla (asosan, lalmikor), 90 gektariga sabzavot, 707 gektariga poliz ekinlari ekiladi. 609 ga bog'lar, 1058 ga tokzorlar bilan band. Forish tumani shaxsiy va jamoa xoʻjaliklarida 22,2 mingdan ziyod qoramol, 31 ming qo'y va echki, 34,5 ming parranda, 3,6 ming yilqi boqiladi. Tuman oʻrmon xoʻjaligi hisobida 80 ming ga yer mavjud. Shundan 2000 gada saksovulzor, 130 gada yong'oqzor barpo etilgan. Oʻrmon xoʻjaligida sariqchoy, kiyikoʻt, togʻrayhon, naʼmatak, ravoch kabi dorivor oʻsimliklarni yigʻib dorixonalarga topshiriladi. Xoʻjalik yiliga 10 ming tup yongʻoq, tok koʻchatlarini tayyorlab aholiga yetkazib beradi.
 
== Transporti ==
[[Fayl:Road near Yangikishlak (4р3Б).jpg|thumb|4P36 avtomobil yoʻli]]
Forish tumanida avtomobil yoʻllari uzunligi 343&nbsp;km, shundan 288&nbsp;km respublika ahamiyatiga ega. Temir yoʻl uzunligi 71&nbsp;km. Bogʻdon— Jizzax, Bogʻdon—Forish, Bogʻdon—Chimqoʻrgʻon, Bogʻdon-Toshkent va boshqa yoʻnalishlarda avtobuslar qatnaydi.
 
== Ijtimoiy soha ==
 
=== Taʼlim ===
2003-2004 oʻquv yilida tumanda 70 umumiy taʼlim maktabi (18,3 ming oʻquvchi), 7 maktabgacha, 3 maktabdan tashqari muassasalar ishladi. 2 qishloq xoʻjaligi va maishiy xizmat kasbhunar kolleji (892 talaba) bor (2004).
[[Fayl:Колледж в Новом Кишлаке.JPG|thumb|Maishiy xizmat koʻrsatish kolleji]]
Markaziy kutubxona va bolalar markaziy kutubxonasi, 28 qishloq kutubxonasi (kitob fondi 281,4 ming asar) aholiga xizmat koʻrsatadi. Stadion, sport zallari, maydonchalari va boshqa sport inshootlari mavjud.
 
=== Madaniyat ===
Madaniyat saroyi, 5 madaniyat uyi, 5 klub, „Chorvador“ xalq dastasi (1972-yilda tashkil etilgan) faoliyat koʻrsatmoqda.1936-yildan „Forish tongi“ gaz.si nashr qilinadi (adadi 2000).
 
=== Tibbiyot ===
10 ta [[kasalxona]] (qariyb 600 oʻrin), 30 feldsherakusherlik punkti, 19 qishloq vrachlik punkti, 7 qishloq vrachlik ambulatoriyasida 110 vrach va 426 oʻrta tibbiy xodim ishlaydi. Har 10 ming aholiga 15 vrach toʻgʻri keladi.
 
Baliqchi koʻlidan olinadigan shifobaxsh balchiq bilan davolaydigan sanatoriya bor. Shifobaxsh balchiq bilan respublikadagi boshqa statsionar va sanatoriylar ham taʼminlanadi.
 
Xonbandi toʻgʻoni yodgorligi (<nowiki>X</nowiki> asr, 1582), Qoratosh (<nowiki>I—II</nowiki> asrlar), Abdullaxon Chorbogʻi (<nowiki>XVI</nowiki> asr) arxeologiya yodgorliklari mavjud.
 
== Taniqli shaxslar ==
 
* [[Narmaxonmadi Xudoyberdiyev]] – (10-fevral 1928 – 27-noyabr 2011) – [[OʻzSSR]] Ministrlar soveti raisi (1971—1984) boʻlgan. Forish qishlogʻi Yatak qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. [[Toshkent davlat agrar universiteti|Qishloq xoʻjaligi institutini]] tugatgan (1949). Veterinariya fanlari doktori, dotsent. Institut yoshlar tashkiloti kotibi lavozimida ishlagan. [[OʻzSSR]] kompartiyasi kotibi yordamchisi, Buxoro viloyati ijroiya qoʻmitasi kotibi oʻrinbosari, [[Buxoro viloyati]] ijroiya qoʻmitasi kotibi, OʻzSSR Qishloq xoʻjaligi kotibi, [[Buxoro viloyati]] ijroiya qoʻmitasi kotibi oʻrinbosari, [[OʻzSSR]] Ministrlar soveti raisining oʻrinbosari, [[Surxondaryo viloyati]] ijroiya qoʻmitasi kotibi, OʻzSSR Kompartiyasi kotibi, OʻzSSR Qishloq xoʻjaligi vaziri, [[Sirdaryo viloyati]] ijroiya qoʻmitasi kotibi, 25-fevral 1971-yil – 19-noyabr 1984-yil. OʻzSSR Ministrlar soveti raisi vazifalarida xizmat qilgan. 1986-yil 27-iyulda „Paxta ishi“ doirasida partiyadan boʻshatilgan. 23-fevral 1987-yilda pora olganlikda ayblanib, qamoqqa olingan. 9 yilga qamoq jazosiga hukm qilingan. Oʻzbekiston Prezidenti [[Islom Karimov]] qaroriga muvofiq, 1991-yilda ozod etilgan. Barcha mukofot va unvonlari qaytarib berilgan.
* [[Evril Turon]] (Mamadali Mahmudov) – (1940—2020) turkolog, oʻzbek yozuvchisi va Oʻzbekiston madaniyat forumining sobiq raisi, [[Xalqaro Turon Yozuvchilar Ittifoqi]]ning raisi boʻlgan. 1940-yil 12-dekabrda Katta Bogʻdon qishlogʻida tugʻilgan. U 1966-yil Toshkent davlat universiteti (hozirgi OʻzMU) filologiya fakultetining jurnalistika boʻlimiga oʻqishga kirgan. „Bu togʻlar ulugʻ togʻlar“, „Boʻz boʻri“, „Oʻlmas qoyalar“, „Tumanli kunlar“ va „Oy nuri“ kabi asarlar muallifi. Asarlari [[Fransiya]], [[Germaniya|Olmoniya]], [[Kanada]], [[Turkiya]], [[Norvegiya]], [[Angliya]]da nashr etilgan. Mamadali Mahmudov umrining 17 yilini siyosiy mahbus sifatida qamoqda oʻtkazgan va 2013-yilning aprel oyida ozodlikka chiqarilgan. 2018-yil noyabr oyida u Yozuvchilar uyushmasining aʼzoligiga tiklangan edi<ref>https://www.gazeta.uz/oz/2020/10/16/mahmudov/</ref>. 16-oktyabr 2020-yil Toshkentda vafot etgan.
* [[Sa'dulla Hakimov]] – (1951—2020) Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, taniqli shoir, vafotiga qadar Oʻzbekiston Jurnalistlari ijodiy uyushmasi raisi boʻlgan. 1951-yili Jizzax viloyatining Forish tumanida tugʻilgan. 1977-yili Toshkent davlat (hozirgi Oʻzbekiston milliy universiteti)ning jurnalistika fakultetini tamomlagan. U oʻzining ijodiy va mehnat faoliyatini Gʻallaorol tumanida oʻqituvchilikdan boshlagan. Keyinchalik, „Oʻzbekistonda sotsial taʼminot“ jurnali mas’ul kotibi, „Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati“ gazetasida boʻlim mudiri, mas’ul kotib, bosh muharrir, „Maʼrifat“ gazetasi bosh muharriri, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi bosh direktorining oʻrinbosari, „Turkiston-press“ nodavlat axborot agentligi bosh direktori, Prezident devoni axborot markazi rahbarining oʻrinbosari, rahbari, prezidentning jamoatchilik bilan aloqalar boʻyicha davlat maslahatchisi oʻrinbosari kabi vazifalarida mehnat qilgan. Jurnalistlar uyushmasiga 2016-yil 29-dekabrdan vafoti 2020-yil 11-oktyabrgacha rahbarlik qilgan<ref>https://www.gazeta.uz/oz/2020/10/11/sadulla-hakimov/#!</ref>.
* [[Temir Shirinov]] – 1950-yil 10-martda Jizzax viloyati Forish tumani Uchma qishlogʻida tugʻilgan. 1972-yilda Termiz Davlat pedagogika institutini tarixchi-arxeolog mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan, tarix fanlari doktori, professor. Temuriylar tarixi va madaniyatini oʻrganish Assotsiatsiyasi (Fransiya) Vitse-prezidenti Germaniya arxeologiya Instituti haqiqiy aʼzosi, Tokio Soko Universiteti (Yaponiya) oliy mukofoti sovrindori, Varshava (Polsha) universiteti Oltin medali sohibi. „Mehnat shuhrati“ ordeni bilan mukofotlangan, „Fan arbobi“ faxriy unvoniga sazovor boʻlgan. 2017-yildan – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Oʻzbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti Islom Karimov nomidagi Ilmiy-maʼrifiy memorial majmua rahbari<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.islomkarimov.uz/uz/page/rahbariyat |qaralgan sana=21-fevral 2021-yil |arxivsana=5-mart 2021-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210305162348/http://islomkarimov.uz/uz/page/rahbariyat }}</ref>.
 
== Manbalar ==
<references />{{Jizzax viloyati}}
{{Oʻzbekiston tumanlari}}
 
[[Turkum:Jizzax viloyati tumanlari]]
[[Turkum:Forish tumani]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

483 923
maqola
13
fayl
126
foydalanuvchi

Qidiruv Tasodifiy sahifa So‘nggi o‘zgarishlar Yangi sahifalar Statistika Kerakli sahifalar

Tanlangan maqola
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tanlangan roʻyxat
Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat
Yangiliklar
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Yaqinda vafot etganlar:
Bilasizmi?
  • Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
  • Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
  • Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
  • Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?
Tarixda bugun
Stariy most v Mostare
Stariy most v Mostare

* Loyiha * O‘zgartirish

Kun tasviri


"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441?oldid=1088265" dan olindi