Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
„Bosh Sahifa“ sahifasi himoyalandi ([Tahrir=Faqat administratorlar] (cheksiz) [Koʻchirish=Faqat administratorlar] (cheksiz))
[[Fayl:Gotlandsruss.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Gotlandsruss.jpg/309px-Gotlandsruss.jpg|thumb|309x309px| Gotland ponisi]]
<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />


'''Gotland poni (yoki Gotland russ)''' <ref>{{Veb manbasi |url=https://goteborg.se/wps/portal/enhetssida/slottsskogen/in-english/zoo/horse |sarlavha=Gotland ponilari |qaralgan sana=9 - oktabr, 2024 |til=Inglizcha |iqtibos=For more than 6,000 years, the Gotland Russ has been used as a riding and draft horse. |sahifalar=4}}</ref>— qadimgi [[Shvetsiya|shved]] [[Poni otlari|poni]] zoti. Gotland poniyalari [[Shvetsiya]]ning janubi-sharqiy qirgʻogʻida joylashgan [[Gotland]] orolida soʻnggi [[muzlik davri]]dan soʻng yashagan [[tarpan]]lardan kelib chiqqan deb ishoniladi. U [[Yevropa]]ning eng qadimiy poniylaridan biri hisoblanadi va uzoq tarixga ega. Bu zot kichik bo‘yli, lekin juda kuchli va chidamli bo‘lib, [[Shvetsiya]]ning milliy boyliklaridan biri sifatida tan olingan.  Arxeologik qazilmalar shuni ko‘rsatadiki, ularning ajdodlari miloddan avvalgi davrlarda mavjud bo‘lgan. Biroq, poniylar haqidagi dastlabki hujjatli ma'lumotlar XIII asrga borib taqaladi. Ularning uzoq tarix davomida qadimiy yovvoyi otlardan kelib chiqqani taxmin qilinadi. XX asrning boshlarida Gotland ponisi zotini qirilib ketish xavfi paydo bo‘lgan. Bunga sabab sun’iy chachishtirish va katta otlar bilan o‘zaro aralashtirish bo‘lgan. Ammo bu zotni saqlab qolish uchun maxsus dasturlar ishlab chiqildi va bugungi kunda Gotland ponilari yovvoyi holda ko‘payish davom etmoqda.
<div class="ziyo-home">


== Tavsif ==
<div class="ziyo-hero">
Gotland russ yengil va tor [[tana]]ga ega boʻlib, orqa tomoni egilgan va dumi pastroqda. Ularning [[tuyoq]]lari massiv va qattiqdir. Ushbu ponining balandligi odatda quruqlikda 115—130 sm ([[Hend|oyoqlari]] 11,1—12,3; 45—51 [[dyuym]])<ref>{{Veb manbasi|lang=sv|url=http://www.ne.se/gotlandsruss|title=gotlandruss|website=[[Nationalencyklopedin]]|date=2010-09-14|access-date=2022-05-21|archive-date=2013-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130926023522/http://www.ne.se/gotlandsruss|deadlink=no}}</ref> va ideal holda — 123—126 sm (oyoqlar 12,0—12,2; 48—50 dyuym). Uch yoshli poniyalar 115—128 sm (oyoqlar 11,1—12,2; 45—50 dyuym) boʻlishi kerak. Ponilar kuchli va bardoshli boʻlib, ularni bolalar va yengil vaznli kattalar minishi mumkin.
<div class="ziyo-hero-top">
<div class="ziyo-hero-left">
<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
<p class="ziyo-site-tagline">
Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
</p>
</div>


Dafna va un (Pangar) rangi zotda juda keng tarqalgan. Umumiy ranglar orasida bay, kashtan, qora, qora-sargʻish va palomino bor, ammo qora, kulrang va pintodan tashqari barcha ranglar qabul qilinadi. Odatda dafna yoki qora rangga ustunlik beriladi. Ponining yo'li qalin va dumi uzun.
<div class="ziyo-hero-right">
<div class="ziyo-stat-grid">
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
</div>
</div>
</div>
</div>


== Xarakter va xulq-atvori ==
<div class="ziyo-hero-bottom">
Gotland ponisi juda chidamli zotlardan biridir. Uning kuchli tabiati [[Qishloq xoʻjaligi|qishloq xo‘jaligi]] ishlarida yoki og‘ir yuk tashishda katta yordam bergan. Ular yumshoq fe’l-atvorga ega bo‘lib, insonlar bilan yaxshi aloqada bo‘ladilar, bu ularni ajoyib o‘yinchoq va bolalar uchun maxsus poni qilishga imkon beradi. Ular o‘z mustaqil tabiati bilan mashhur bo‘lsa-da, to‘g‘ri tarbiyalanganida itoatkor va sadoqatli bo‘lishadi. Odatda Gotland ponisi xotirjam, lekin qiziquvchan va jonli xarakterga ega.
<div class="ziyo-hero-links">
[[Special:Search|Qidiruv]]
[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
[[Special:Statistics|Statistika]]
[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
</div>
</div>
</div>


Gotland ponilari oddiy sharoitlarda yashashga moslashgan bo‘lib, [[Sovuq havo oqimi|sovuq]] iqlimlarga yaxshi chidashadi. Ular kam ovqat bilan ham yaxshi rivojlanadi, bu ularni parvarish qilishni osonlashtiradi. Sog‘lom hayot kechirishlari uchun ularni to‘g‘ri boqish, muntazam ravishda [[veterinariya]] ko‘rigidan o‘tkazish zarur.
<div class="ziyo-main">


'''Muammolar va kasalliklar''':
<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">


* Ponilar, odatda, sog‘lom zot hisoblanadi, lekin boshqa otlar kabi ular ham oyoq va tish bilan bog‘liq muammolar yuzaga kelishi mumkin.
<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
* Ularni to'g'ri boqmaslik semirishga olib kelishi mumkin, shuning uchun ularga muvozanatli parhez talab etiladi.
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
</div>


== Genetika ==
<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
Gotland ponisi [[genetik]] jihatdan o‘ziga xosdir, chunki u uzoq vaqtdan beri alohida hududda yashagan. Ularni asrash maqsadida maxsus seleksiya dasturlari ishlab chiqilgan va bugungi kunda bu zotning populyatsiyasi barqaror deb hisoblanadi. Shvetsiyada Gotland ponisini asrash uchun maxsus jamiyatlar mavjud.
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
</div>


== Foydalanish ==
<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
</div>
</div>


* '''Qishloq xo‘jaligi''': Gotland ponisi o‘tmishda qishloq ishlarida keng qo‘llanilgan, ayniqsa Gotland orolida [[arava]]lar tortish va mayda xo‘jalik yumushlari uchun ishlatilgan.
<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
[[File:Gotland-Russ Ponies 1.jpg|thumb|Gotland-Russ Ponilari aravani tortib ketayabdi.]]
<div class="ziyo-box-head">
* '''Sport va ko‘ngilochar maqsadlar''': Bugungi kunda ular chavandozlik, toqqa chiqish, kichik sport musobaqalari va bolalar uchun ot minishda foydalaniladi. Ularning kichik o‘lchami va yumshoq fe’li bolalar uchun xavfsiz ekanligini anglatadi.
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
* '''Ekoturizm va yovvoyi populyatsiyalar''': Gotland orolida bu zotning bir qismi yovvoyi holda yashaydi. Ular ekoturizmning diqqatga sazovor joyi hisoblanadi, chunki bu ponilar tabiiy muhitda kuzatiladi.
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
</div>


== Manbalar ==
</div>
{{Manbalar}}


[[Turkum:Shvetsiya]]
<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">
[[Turkum:Alifbo boʻyicha hayvonlar]]
 
[[Turkum:Otlar]]
<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
<div class="ziyo-mini-links">
{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
}}
</div>
</div>
</div>
 
<div class="nomobile">
<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
</div>
</div>
 
</div>
</div>
 
__NOTOC__
__NOEDITSECTION__

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

maqola
fayl
foydalanuvchi
Tanlangan maqola
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tanlangan roʻyxat
Yangiliklar
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Bilasizmi?
  • Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
  • Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
  • Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
  • Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?
Tarixda bugun
Kun tasviri