Ziyosfera

Bosh Sahifa: Versiyalar orasidagi farq

Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
„Bosh Sahifa“ sahifasi himoyalandi ([Tahrir=Faqat administratorlar] (cheksiz) [Koʻchirish=Faqat administratorlar] (cheksiz))
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />
| ismi                    = Harriet Quimby
| tasvir                  = Harriet Quimby 1911.jpg
| izoh                    = Quimby {{taxminan|1911}}
| tavallud_paytidagi_ismi  = Harriet Quimby
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1875|5|11}}
| tavallud_joyi            = [[Arcadia, Michigan]], AQSh
| vafot_sanasi            = {{vafot sanasi va yoshi|1912|7|1|1875|5|11}}
| vafot_joyi              = [[Squantum]], [[Massachusetts]], AQSh
| fuqaroligi              = {{AQSh}}
| kasbi                    = {{hlist|aviator|jurnalist|ssenariy muallifi}}
| faoliyat_yillari        = 1910 — 1912
| mashhurligi              = AQShda birinchi ayol uchuvchi litsenziyasini olgan (1911); [[English Channel]]ni yakka oʻzi kesib oʻtgan birinchi ayol (1912)
| mukofotlari              =
| veb-sayt                =
| imzosi                  =
}}


'''Harriet Quimby''' (1875-yil 11-may — 1912-yil 1-iyul) — amerikalik kashshof aviator, jurnalist va kino ssenariy muallifi. 1911-yilda u AQShda uchuvchi litsenziyasini olgan birinchi ayol boʻldi, 1912-yilda esa [[Ingiliz kanali|Ingiliz kanalini]] yakka oʻzi kesib oʻtgan birinchi ayolga aylandi<ref name=NASM>{{cite web |url=https://airandspace.si.edu/multimedia-gallery/nasm-9a18697-020b-sjpg |title=Harriet Quimby |date=October 29, 2021 |publisher=[[National Air and Space Museum]]}}</ref><ref name=obit/>.
<div class="ziyo-home">


Quimby 37 yoshida aviatsiya halokatida vafot etgan boʻlsa-da, u [[aviatsiyada ayollar]]ning oʻrni rivojiga katta taʼsir koʻrsatgan.
<div class="ziyo-hero">
== Ilk hayoti va dastlabki faoliyati ==
<div class="ziyo-hero-top">
[[File:Harriet Quimby, by Theodore Marceau.png|thumb|upright=0.5|1911-yilda [[Theodore C. Marceau]] tomonidan olingan Quimby surati]]
<div class="ziyo-hero-left">
<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
<p class="ziyo-site-tagline">
Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
</p>
</div>


'''Harriet Quimby''' 1875-yil 11-mayda [[Michigan]] shtatida tugʻilgan<ref name=NASM/>. Uning ota-onasi Ursula (qizlik familiyasi Cook) va William Quimby edi<ref name=MichiganHistoricalMarker>{{cite web|accessdate=April 19, 2025|url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=67528|title=Michigan Historic Site: Harriet Quimby|publisher=The Historic Marker Database}}</ref>. Rasmiy tugʻilganlik guvohnomasi mavjud emasligi sababli uning aniq tugʻilgan joyi nomaʼlum boʻlib qolmoqda; Michigan shtatidagi bir nechta hududlar uni oʻzlarining vatandoshi deb daʼvo qiladi, jumladan [[Coldwater, Michigan|Coldwater]]<ref name=":1"/><ref>{{cite web |url=https://www.centennialofflight.net/essay/Explorers_Record_Setters_and_Daredevils/quimby/EX5.htm |title=Harriet Quimby |publisher=[[Centennial of Flight Commission|AQShning Parvoz yuz yilligi komissiyasi]]}}</ref> va [[Arcadia Township]]<ref>Maschke, Ruby (4-iyul 1996). [https://www.newspapers.com/image/713777713/?clipping_id=127349614 „Thumb Prints: A trip to Arcadia, Part II“]. ''The Harbor Beach Times''. 5-bet. 2023-yil 30-iyunda olingan.</ref>.
<div class="ziyo-hero-right">
<div class="ziyo-stat-grid">
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
</div>
</div>
</div>
</div>


Uning otasi 1874-yilda Arcadia Township hududida ferma sotib olgan boʻlib, oila 1880-yilgi AQSh aholini roʻyxatga olishda aynan shu yerda yashayotgani qayd etilgan<ref name=1880census>"United States Census, 1880," database with images, FamilySearch (https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:MWST-ZR3 : January 14, 2022), Hattie in household of William, Arcadia, Manistee, Michigan, United States; citing enumeration district, sheet, NARA microfilm publication T9 (Washington, D. C.: National Archives and Records Administration, n.d.), FHL microfilm.</ref>. 1887–1890-yillar oraligʻida ular [[Arroyo Grande,|Arroyo Grande, Kaliforniyaga]] koʻchib oʻtishgan.<ref name=HMdb-home>{{cite web|accessdate=April 19, 2025|url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=97460|title=Harriet Quimby, Childhood Home, Registered Michigan Historic Site|publisher=The Historic Marker Database}}</ref>
<div class="ziyo-hero-bottom">
<div class="ziyo-hero-links">
[[Special:Search|Qidiruv]]
[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
[[Special:Statistics|Statistika]]
[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
</div>
</div>
</div>


1900-yillar boshida oila [[San Francisco]]ga koʻchib oʻtgach, Quimby dastlab teatr sahnasida oʻzini sinab koʻrdi va „Hazel Quimby“ sahna nomidan foydalandi. U kamida ikkita spektaklda ishtirok etgani maʼlum: ''[[Romeo and Juliet]]'' asarida [[Linda Arvidson]] ijro etgan Juliet roliga qarshi Romeo rolida (Arvidson hali kino rejissyor [[D.W. Griffith]]ga turmushga chiqmagan paytda) va ''[[Sappho (play)|Sappho]]'' spektaklida kichik rol ijro etgan. Oxir-oqibat aktyorlik unga mos emas degan xulosaga kelib, jurnalistika sohasida faoliyat yuritishni tanladi<ref>{{cite book |last=Dahler|first=Don|date=2022|title=Fearless Harriet Quimby: A Life Without Limit|location=New York|publisher=Princeton Architectural Press|pages=37–40|isbn=9781648960352}}</ref>.
<div class="ziyo-main">


1902-yilda Quimby ''San Francisco Dramatic Review'' jurnalida ishlay boshladi, shuningdek ''[[San Francisco Chronicle]]'' va ''[[The San Francisco Call|San Francisco Call]]'' gazetalarining yakshanbalik sonlariga ham maqolalar yozib bordi.
<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">


1903-yilda u [[New York City|Nyu-York shahri]]ning Manhattan hududiga koʻchib oʻtib, ''[[Leslie's Illustrated Weekly]]'' jurnalida teatr tanqidchisi sifatida ishlay boshladi. Toʻqqiz yil davomida u 250 dan ortiq maqola chop ettirdi<ref name=aopa2011>{{cite web |first=Jill W.|last=Tallman |title=Thanks, Harriet |url=http://blog.aopa.org/blog/?p=2017 |publisher=AOPA Pilot |type=Harriet Quimby profile |access-date=December 21, 2014 |date=August 2, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141221222536/http://blog.aopa.org/blog/?p=2017 |archive-date=December 21, 2014 }}</ref>.
<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
== Aviatsiya ==
<div class="ziyo-box-head">
Quimby 1910-yilda [[Elmont, New York|Elmont]]da oʻtkazilgan [[International Aviation Meet at Belmont Park]] aviashousida ishtirok etgach, aviatsiyaga qiziqa boshladi<ref name=aopa2011/>. Shu yerda u mashhur uchuvchi va parvoz maktabi asoschisi [[John Moisant]] bilan tanishdi<ref>{{cite web|title=Harriet Quimby profile|url=https://nationalaviation.org/enshrinee/harriet-quimby/|publisher=[[The National Aviation Hall of Fame]]|access-date=October 3, 2016}}</ref><ref name=":0" />. Quimby uchishni Moisant aviatsiya maktabida oʻrgandi<ref name="Harriet Quimby">{{Cite web |title=Harriet Quimby |url=https://www.cradleofaviation.org/history/history/women-in-aviation/harriet_quimby.html |access-date=March 14, 2024 |website=www.cradleofaviation.org |language=en}}</ref>, bu yerda John Moisantning ukasi [[Alfred Moisant]] uning parvoz boʻyicha instruktori boʻlgan<ref name="Harriet Quimby"/>.
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
</div>


1911-yil 2-avgustda<ref name=":1"/> Quimby uchuvchi sinovidan muvaffaqiyatli oʻtib, Shimoliy Amerikada uchuvchi litsenziyasini olgan birinchi ayolga aylandi. Unga [[Fédération Aéronautique Internationale]] tomonidan berilgan 37-raqamli sertifikat topshirildi<ref name=FAI>{{cite web |url=https://www.fai.org/news/harriet-quimby-america-first-female-pilot-licence |title=Celebrating pilot Harriet Quimby, America's 1st female pilot |date=May 17, 2021 |publisher=Fédération Aéronautique Internationale}}</ref><ref>Dunyodagi birinchi litsenziyaga ega ayol uchuvchi yevropalik [[Raymonde de Laroche]] edi.</ref>, bu hujjat [[Aero Club of America]] tomonidan rasmiylashtirilgan<ref name=aopa2011/>. U 33 ta parvoz darsi va ikkita sinov parvozidan soʻng barcha talablarni bajardi<ref name="Harriet Quimby"/>. Uning instruktorining singlisi [[Matilde Moisant]] ham koʻp oʻtmay uchuvchi litsenziyasini olib, AQShda bu yutuqqa erishgan ikkinchi ayolga aylandi<ref>{{cite news|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1911/1911%20-%200747.html|title=An American Lady Aviator|publisher=[[Flight International|Flight]]|date=August 26, 1911|access-date=May 16, 2012}}</ref>.
<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
</div>


Litsenziya olgach, Quimby yangi maqomidan faol foydalanishni boshladi. Matbuot uni boʻyi kichik va terisi och rang boʻlgani uchun „Dresden China Aviatrix“ yoki „China Doll“ deb atadi. Oʻsha davrda uchuvchilar har bir chiqish uchun 1000 AQSh dollarigacha daromad olishlari mumkin edi, musobaqalarda esa mukofot pullari 10 000 dollargacha yetardi. Quimby koʻrgazmali uchishlar jamoasi — Moisant International Aviators tarkibiga qoʻshildi va 1911-yilda professional faoliyatini boshladi. U [[Staten Island]] ustida tungi parvozi bilan debyut qilib, qariyb 20 000 tomoshabin qarshisida chiqish qildi va 1500 dollar daromad oldi<ref>{{Cite news|title=Girl Flies by Night at Richmond Fair: Harriet Quimby Darts About in the Moonshine Above an Admiring Crowd. Tempted To Cross Harbor But Flits Back In Seven Minutes to an Anxious Mother and a $1,500 Check – Lee Hammond Up, Too.|date=September 5, 1911|newspaper=The New York Times|page=5|id={{ProQuest|97239137}}}}</ref>.
<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
</div>
</div>


Mamlakatdagi kam sonli ayol uchuvchilardan biri sifatida u oʻz ayolligini ham oʻziga xos tarzda namoyish etdi: u binafsha rang atlas kofta, marjon taqinchoqlar va qadimiy bilaguzuk bilan, amaliy shim va baland bogʻlamali etiklar kiyib uchardi. U har safar musobaqalarda ishtirok etganida katta olomonni jalb qilardi. Koʻrgazmali jamoa tarkibida Quimby AQSh boʻylab chiqishlar qildi va 1911-yil oxirida [[Mexico City|Meksika shahri]]ga borib, Prezident [[Francisco I. Madero]] inauguratsiyasi sharafiga oʻtkazilgan aviatsiya tadbirlarida qatnashdi<ref name=":1" />.
<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
</div>


Quimby aviashoularda ishtirok etish bilan birga ''Leslieʼs'' jurnalida yozuvchi sifatidagi faoliyatini ham davom ettirdi. U oʻz parvoz tajribalarini maqolalar turkumi orqali yoritib bordi va jurnalning aviatsiya muharriri sifatida ishladi. Qizigʻi shundaki, uning bu lavozimdagi ilk maqolalaridan biri „Uchishning xavflari va ulardan qanday qochish mumkin“ deb nomlangan boʻlib, unda halok boʻlgan uchuvchilar haqida maʼlumot berilib, xavfsizlik choralarining muhimligi taʼkidlangan<ref>{{cite news |last=Quimby|first=Harriet|date=August 31, 1911|title=The Dangers of Flying and How to Avoid Them|url=https://archive.org/details/sim_leslies-weekly_1911-08-31_113_2921/page/248/mode/2up |work=Leslie's Weekly|location=New York|access-date=June 17, 2024}}</ref>.
</div>


Xavf-xatarlarni yaxshi bilganiga qaramay, u uchishga boʻlgan ishtiyoqidan voz kechmadi va tijoriy aviatsiyaning iqtisodiy imkoniyatlarini faol targʻib qildi. Shuningdek, u uchishni ayollar uchun ideal sport turi sifatida taqdim etdi<ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.faa.gov/sites/faa.gov/files/about/history/pioneers/Harriet_Quimby.pdf|title=Harriet Quimby|work=Aerospace Pioneers|publisher=[[Federal Aviation Administration]]}}</ref>.
<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">
== Gollivud ==
1911-yilda Quimby [[ssenariy]]lar yozish bilan ham shugʻullangan va uning yettita ssenariysi [[Biograph Studios]] tomonidan qisqa [[jim filmlar]] sifatida suratga olingan. Ushbu filmlarning barchasiga [[D. W. Griffith]] rejissyorlik qilgan. Uning filmlarida [[Florence La Badie]], [[Wilfred Lucas]] va [[Blanche Sweet]] kabi aktyorlar rol ijro etgan. Quimby oʻzi ham filmlardan birida kichik rol bilan ishtirok etgan<ref>Internet Movie Database, [https://www.imdb.com/name/nm0703644/ Harriet Quimby] [[IMDb]]; accessed April 16, 2009.</ref>.
== Vin Fiz ==
[[File:Vin Fiz soda 1912 advertisement postcard.jpg|left|thumb|1912-yilgi [[Vin Fiz]] gazli ichimlik [[poystkartasi]]]]
[[Vin Fiz]] kompaniyasi, [[Chicago]]dagi [[Armour and Company|Armour goʻshtni qayta ishlash]] zavodining boʻlimi, 1912-yil aprelida [[Calbraith Perry Rodgers]] vafotidan soʻng yangi uzumli gazli ichimlik Vin Fizni reklama qilish uchun Quimbydan foydalangan. U reklamalarda oʻzining xarakterli binafsha rangli aviator formasida suratga tushgan<ref>{{cite web |url=http://airportjournals.com/vin-fiz-reborn |publisher=Airport journal |title=Vin Fiz reborn |first1=Henry M. |last1=Holden |date=October 2007 |access-date=October 30, 2017}}</ref>.


== Ingliz kanali parvozi ==
<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
[[File:Harriet Quimby on the cover of La Vie au Grand Air, April 27, 1912.png|thumb|upright|''La Vie au Grand Air'' nashrining 27-aprel 1912-yilgi soni, aviator Harriet Quimby bilan. U tarixiy Ingliz kanali parvozi uchun [[Ström Paris|O. Ström & Fils]] tomonidan tayyorlangan ipak uchish kostyumi va kapyushonli shapka kiygan.]]
<div class="ziyo-box-head">
[[File:Harriet Quimby 1.jpg|thumb|Quimby oʻzining Blériot XI monoplani bilan]]
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
[[File:Portrait of Matilde Moisant (left) and Harriet Quimby (right) Circa 1911-1912.jpg|thumb|[[Matilde Moisant]] (chapda) va Harriet Quimby (oʻngda), AQShda uchuvchi guvohnomasini olgan birinchi ikki ayol (1911–1912 yillarda)]]
<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
</div>


1912-yil 16-aprelda Quimby [[Dover]], Angliyadan [[Calais]], Fransiya tomon parvoz qilgan, va 59 daqiqa ichida {{convert|25|mi}} masofadagi [[Équihen-Plage]], [[Pas-de-Calais]]dagi qirgʻoqda qoʻnib, parvozni yakunlagan. U Ingliz kanalini boshqaradigan birinchi ayol boʻlgan<ref>[http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1912/1912%20-%200345.html „Miss Quimby Flies The Channel“][[Flight International|''Flight'']] April 20, 1912</ref>.
<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
</div>


„Uning asbob-uskunalari faqat soat va qoʻl kompasidan iborat boʻlgan, va uchuvchining qulayligi butunlay beliga bogʻlangan issiq suv idishida edi.“ — Brian Flood, [[Dover]] Transport Museum Society raisi<ref>{{Cite web |date=2025-11-15 |title=Harriet Quimby, the forgotten cross-Channel female flying pioneer |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c24lmrdgg49o |access-date=2025-11-15 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref>.
<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
<div class="ziyo-mini-links">
{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
}}
</div>
</div>
</div>


Shu yutuq ommaviy axborot vositalarida kam eʼtibor qozongan, chunki u ''[[Titanik]]'' okean laynerining 1912-yil 15-apreldagi choʻkishi haqida xabar berilgan kunning ertasiga toʻgʻri kelgan. Ingliz kanalini kesib oʻtish uchun u [[Louis Blériot|Blériot]] 50 monoplanini sotib olgan<ref>{{Cite web |title=Harriet Quimby |url=https://airandspace.si.edu/multimedia-gallery/nasm-9a18697-020b-sjpg |access-date=March 14, 2024 |website=airandspace.si.edu |date=October 29, 2021 |language=en}}</ref>.
<div class="nomobile">
== Vafoti ==
<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
[[File:Quimby-Harriet 23.jpg|thumb|Quimbyning uchish mexanikini (oʻngda) oʻz ichiga olgan guruh, uning yerga qulagan samolyotini tekshirmoqda. Samolyot oʻz-oʻzidan [[Dorchester Bay (Boston Harbor)|Dorchester koʻrfazi]]ga suzib tushib, loyga agʻdarilgan. (Manba: WGBH/NOVA, Louis Blériot ruxsati bilan)]]
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
</div>
</div>


1912-yil 1-iyulda Quimby [[Squantum (Quincy, Massachusetts)|Squantum Point]], [[Quincy, Massachusetts]]dagi [[Harvard-Boston Air Meets|Uchinchi Harvard-Boston Air Meet]] tadbirida uchgan.<ref name=obit>{{cite news |title=Miss Quimby Dies In Airship Fall. Noted Woman Aviator and W.A.P. Willard, Passenger, Are Thrown 1,000 Feet |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9E07E1DE123CE633A25751C0A9619C946396D6CF&legacy=true |newspaper=The New York Times |date=July 2, 1912 |url-access=subscription}}</ref> Garchi u ACA tadbirlarida qatnashish uchun ACA sertifikatiga ega boʻlgan boʻlsa-da, Boston uchishi rasmiy tasdiqlanmagan musobaqa boʻlgan. Quimby taxminan {{convert|3000|ft}} balandlikda [[Boston Light]] mayogʻiga uchib borgan, keyin qaytib, havo maydonida aylanib uchgan.<ref>{{cite web|title=Harriet Quimby Crash, 1912|url=http://www.celebrateboston.com/disasters/harriet-quimby-crash.htm|website=CelebrateBoston.com|access-date=October 3, 2016}}</ref>
</div>
</div>


Tadbir tashkilotchisi va aviator [[Charles F. Willard]]ning otasi William A. P. Willard uning yangi ikki oʻrindiqli [[Blériot XI]] [[monoplane]] samolyotida yoʻlovchi boʻlgan. {{convert|1000|ft}} balandlikda, samolyot nomaʼlum sabablar bilan oldinga egilgan va Willard tashqariga uloqtirilgan. Samolyotni muvozanatlay olmagan Quimby ham tashqariga uloqtirilgan. Ikkalasi ham hayotdan koʻz yumgan, samolyot esa „oʻz-oʻzidan suzib tushib, loyga kirib agʻdarilgan“<ref name="NASM" /><ref name=":0">{{cite web|url=http://www.centennialofflight.net/essay/Explorers_Record_Setters_and_Daredevils/quimby/EX5.htm|title=Harriet Quimby profile|publisher=centennialofflight.net|access-date=May 10, 2015}}</ref><ref>Ironik tarzda, vafotidan kamroq bir oy oldin Quimby uchuvchilarni samolyotdan yiqilishdan saqlaydigan kamarlar haqida maqola yozgan (Harriet Quimby, "New Things in the Aviation World, " ''Leslieʼs Illustrated Weekly,'' 6-iyun 1912)</ref>.
__NOTOC__
 
__NOEDITSECTION__
Harriet Quimby 37 yoshida vafot etgan va [[The Bronx|The Bronx, New York]]dagi [[Woodlawn Cemetery (Bronx, New York)|Woodlawn qabristoniga]] dafn etilgan<ref>{{Cite web |title=Harriet Quimby |url=https://www.centennialofflight.net/essay/Explorers_Record_Setters_and_Daredevils/quimby/EX5.htm |access-date=March 14, 2024 |website=www.centennialofflight.net}}</ref>. Keyingi yili uning qoldiqlari [[Valhalla, New York|Valhalla]]dagi [[Kensico Cemetery]] ga koʻchirildi<ref>{{Cite web |url=http://allstar.fiu.edu/aero/quimby.htm |title=Aeronautics – Harriet Quimby |date=December 20, 2004 |website=Aeronautics Learning Laboratory for Science Technology and Research |publisher=[[Florida International University]] |access-date=April 13, 2018 |archive-date=June 30, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630120756/http://www.allstar.fiu.edu/aero/quimby.htm |url-status=dead }}</ref>.
== Filmografiya ==
<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0703644/|title=Harriet Quimby|website=IMDb|access-date=March 31, 2019}}</ref>
 
=== Aktrisa sifatida ===
{| class="wikitable"
|+
!Sarlavha
!Yil
!Rol
!Rejissyor
|-
|''Lines of White on a Sullen Sea''
|1909
|Baliqchi qiz
|D. W. Griffith
|-
|''The Late Harriet Quimby’s Flight Across the English Channel''
|1912
|Oʻzi
|Nomaʼlum
|}
=== Muallif sifatida ===
{| class="wikitable"
|+
!Sarlavha
!Yil
!Rejissyor
|-
|''Sunshine Through the Dark''
|1911
|D. W. Griffith
|-
|''[[The Blind Princess and the Poet]]''
|1911
|D. W. Griffith
|-
|''His Mother’s Scarf''
|1911
|D. W. Griffith
|-
|''[[The Broken Cross (1911 film)|The Broken Cross]]''
|1911
|D. W. Griffith
|-
|''[[Fisher Folks]]''
|1911
|D. W. Griffith
|}
== Merosi ==
[[File:Quimby rose 1.jpg|thumb|upright|Harriet Quimby’ga bagʻishlangan kompas-shaklidagi cenotaf favvorasi, Pierce Brothers Valhalla qabristonida, [[North Hollywood, Los Angeles]]]]
 
Quimby uchun Pierce Brothers/[[Valhalla Memorial Park Cemetery]] qabristonida Harriet Quimby Compass Rose Fountain nomli cenotaf oʻrnatilgan. U qabristonning [[Portal of the Folded Wings Shrine to Aviation|Portal of the Folded Wings]] yaqinida joylashgan boʻlib, u yerda aviasiya pionerlarining qoldiqlari saqlanadi<ref>{{Cite web |last=Gant |first=Kelli |date=14 March 2024 |title=Our History 99s in Aviation History Women in Involved Aviation |url=https://www.ninety-nines.org/women-in-aviation-article.htm |access-date=2024-03-14 |website=The Ninety-Nines, Inc. |language=en}}</ref>.
 
1991 yilda AQSh pochta xizmati Harriet Quimby’ni tasvirlovchi 50 sentlik [[airmail]] pochta markasini chiqardi<ref>{{cite news|last1=Sama|first1=Dominic|title=Stamp Honors First Woman Licensed Pilot|url=https://www.chicagotribune.com/1991/04/28/stamp-honors-first-woman-licensed-pilot/|access-date=October 3, 2016|newspaper=[[Chicago Tribune]]|agency=[[Knight-Ridder Newspapers]]|date=April 28, 1991}}</ref><ref>{{Cite web|title=50c Harriet Quimby single|url=https://www.si.edu/object/50c-harriet-quimby-single%3Anpm_1993.2015.390|access-date=October 25, 2021|website=Smithsonian Institution |language=en}}</ref>. Ushbu markalarga „Harriet Quimby: Pioneer Pilot“ yozuvi tushirilgan<ref name="Harriet Quimby"/>.
 
U rasmiy ravishda ikki [[Michigan]] tarixiy belgida eslatilgan. Ulardan biri [[Coldwater, Michigan|Coldwater]] yaqinida joylashgan<ref>{{cite web|title=Harriet Quimby|url=http://www.hmdb.org/marker.asp?marker=67528|website=The Historical Marker database|access-date=October 3, 2016|archive-date=July 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703180341/https://www.hmdb.org/marker.asp?marker=67528|url-status=dead}}</ref>. Ikkinchisi Quimby 1875–1888 yillarda yashagan oilaning endi tashlandiq holga kelgan fermasi yaqinida, [[Arcadia Township, Manistee County, Michigan|Arcadia Township]]da oʻrnatilgan<ref>{{cite web|title=Harriet Quimby Childhood Home|url=http://www.hmdb.org/marker.asp?marker=97460|website=The Historical Marker database|access-date=October 3, 2016|archive-date=July 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703174719/https://www.hmdb.org/marker.asp?marker=97460|url-status=dead}}</ref>.
 
2004 yilda Quimby [[National Aviation Hall of Fame]]ga kiritilgan<ref name=NAHoF>{{cite web|title=Harriet Quimby profile|url=https://nationalaviation.org/enshrinee/harriet-quimby/|publisher=[[The National Aviation Hall of Fame]]|access-date=October 3, 2016}}</ref>.
 
2012 yilda Quimby Long Island Air and Space Hall of Fameʼga kiritilgan<ref>{{cite news|url=http://www.sentinelandenterprise.com/local/ci_20634833/fitchburg-pays-tribute-first-woman-fly-across-english#ixzz1v26meZbb|title=Fitchburg pays tribute to first woman to fly across English Channel|location=Fitchburg, Massachusetts|publisher=[[Sentinel & Enterprise]]|first1=Alana|last1=Melanson|date=May 16, 2012|access-date=May 16, 2012}}</ref>.
 
[[Old Rhinebeck Aerodrome]]da uchishga tayyor [[Anzani]] dvigatelli bir oʻrindiqli [[Blériot XI]] saqlanadi, u 1909 yilda ishlab chiqarilgan va seriya raqami 56 ni olgan. Quimby 1912 yilda uchgan samolyoti yangi ikki oʻrindiqli boʻlgani uchun, bu eski samolyot uning halokatdagi samolyoti boʻlgan degan gap — [[urban legend]] hisoblanadi<ref>{{cite web|author=Pat Trenner|title=Did Harriet Quimby's Blériot End Up in New York?|url=http://www.airspacemag.com/daily-planet/did-harriet-quimbys-bleriot-end-up-in-new-york-22770842/|publisher=airspacemag|date=April 15, 2013|access-date=March 2, 2016}}</ref>.
 
[[San Jose, California|San Jose]]dagi [[Reid–Hillview Airport]]da Quimby nomi bilan koʻcha bor. Shuningdek, uning nomi bilan [[Baton Rouge, Louisiana]] (yaqinidagi aeroport), [[Saint-Laurent, Quebec]] ([[Monreal]]ning shahar atrofidagi hudud) va [[Opfikon, Switzerland]]dagi koʻchalar ham atalgan {{Citation needed|date=September 2024}}.
== Film va televideniyadagi chiqishlari ==
 
Quimby ekranlarda bir necha bor tasvirlangan.
 
* Uning hayoti 1952-yil 23-martdagi ''[[Hallmark Hall of Fame]]'' seriyasida „Harriet Quimby“ nomi bilan dramatizatsiya qilingan. Rejissyorligi [[William Corrigan]] tomonidan amalga oshirilgan ushbu AQShning dastlabki televideniye mahsuloti Britaniyalik aktrisa [[Sarah Churchill (actress)|Sarah Churchill]]ni Quimby rolida koʻrsatadi.
* Kanadalik aktrisa [[Claudette Mink]] oʻynagan, Quimbyning qisman fantastiklashtirilgan versiyasi 2000-yilgi telefilm ''[[Christy: Return to Cutter Gap]]''da namoyon boʻladi; filmda Quimby Cutter Gap yaqinida oʻz bipleynini qoʻnib, bosh qahramon bilan uchrashadi va noxohlangan sevgi uchburchagiga aralashadi (haqiqiy hayotda Quimby faqat bitta qanotli samolyotlarda uchgan va halokatli voqea boʻlguniga qadar faqat kichik xatolarga duch kelgan).
* 2020-yilda Youtube va boshqa onlayn platformalarda chiqarilgan 28 daqiqalik qisqa film, [[Sterling Scripts]] tomonidan tayyorlangan ''Lady of the Air: The Story of Harriet Quimby'', aktrisa [[Bri Brown]] orqali Quimby rolida dramatik monologni taqdim etadi; unda u hayoti va oʻlimi holatlarini tasvirlaydi. Film [[Sterling Brown (writer)|Sterling Brown]] tomonidan yozilgan<ref>{{cite web |url= https://www.youtube.com/watch?v=tebDwkKDxIg |title= Lady of the Air: The Story of Harriet Quimby|author=|date= October 8, 2020|website= YouTube|publisher= |access-date= June 13, 2024|quote=}}</ref>
 
2015-yilda Amerika ommaviy axborot vositalari [[Allyn Mark]], [[Industry Visions Pictures]] prezidenti maʼlumotiga tayanib, Quimby hayotini dramatizatsiya qiladigan ''Aeroplane Angel'' nomli biografik film tayyorlash rejalari mavjudligini xabar qilgan. 2024-yil holatiga koʻra, ushbu loyiha hali amalga oshmagan<ref>{{cite web |url= https://sg.news.yahoo.com/finance/news/hollywood-women-producers-directors-casting-160000039.html |title= Hollywood Women Producers, Directors and Casting Agents Would Be Top Box Office Winners by Producing "True" Adventure Stories for Women: Industry Visions Pictures Reports|author=|date= March 30, 2015|website= Marketwired|publisher= |access-date= June 13, 2024|quote=}}</ref>.
== Badiiy adabiyotdagi tasvirlari ==
* Harriet Quimby asosida yaratilgan va uning nomi bilan atalgan qahramon 1961-yilda [[Clifford D. Simak]] tomonidan yozilgan ilmiy-fantastik roman ''[[Time is the Simplest Thing]]''da paydo boʻladi<ref>Kitob nashr etilishidan oldin, u ''[[Analog Science Fiction and Fact]]'' jurnalida ''The Fisherman'' nomi bilan seriyalangan</ref>. Quimby telepat va bir vaqtlarda bosh qahramonning sevgilisi sifatida tasvirlangan; hikoya alternativ kelajakda sodir boʻladi. U qatʼiyatli jurnalist va mohir transport vositasi haydovchisi sifatida koʻrsatiladi (haqiqiy Quimby ham shu qobiliyatga ega boʻlgan, ammo Simakning versiyasida u uchuvchi mashinani haydaydi).
* Quimby 2016-yilda [[Winston Groom]] tomonidan yozilgan tarixiy roman ''[[El Paso (novel)|El Paso]]'' va 1995-yilda [[Jack Finney]]ning ilmiy-fantastik roman ''[[From Time to Time (novel)|From Time to Time]]''da ham paydo boʻladi.
* Juda fantaziyalashtirilgan Quimby versiyasi 1996-yilda [[Robert J. Hing]] tomonidan yozilgan ''Ulysses: His Story'' romanida qisqacha paydo boʻladi.
== ''The New York Times''dagi tanlangan maqolalar ==
* ''The New York Times'', 11 may, 1911, sahifa 6, „Ayol shim kiyib jasur aviator; Long Island aholisi Miss Harriet Quimby’ning Garden Cityda uchishlarini kashf qiladi“
* ''The New York Times'', 2 avgust, 1911, sahifa 7, „Miss Quimby uchuvchi litsenziyasini oladi“
* ''The New York Times'', 5 sentyabr, 1911, sahifa 5, „Qiz tungi uchishadi Richmond yarmarkasida; Harriet Quimby oy nuri ostida tomoshabinlar ustida uchadi“
* ''The New York Times'', 18 sentyabr, 1911, sahifa 7, „Ayol aviatorlar musobaqasi; Misses Moisant, Quimby, Scott, va Dutrieu Nassau uchishida“
* ''The New York Times'', 28 sentyabr, 1911, sahifa 2, „Miss Quimby’ning uchishi“
* ''The New York Times'', 17 aprel, 1912, sahifa 15, „Quimby Angliya Kanali boʻylab uchadi“
* ''The New York Times'', 21 iyun, 1912, sahifa 14, „Ayol pochtani uchiradi; Miss Quimby Bostonʼdan Nyu-Yorkgacha havo sayohatini rejalashtirmoqda“
* ''The New York Times'', 2 iyul, 1912, sahifa 1, „Miss Quimby havo kemasidan tushib vafot etdi“
* ''The New York Times'', 3 iyul, 1912, sahifa 7, „Quimby fojiasi tushuntirilmagan“
* ''The New York Times'', 4 iyul, 1912, sahifa 7, „Harriet Quimby uchun xizmatlar kechasi“
* ''The New York Times'', 5 iyul, 1912, sahifa 13, „Harriet Quimby’ni madh etadi“
* ''The New York Times'', 7 iyul, 1912, jurnal, „Aviatsiya nafaqat xavfli, balki beparvo boʻlganda“
 
== Adabiyotlar ==
* [[iarchive:sim leslies-weekly 1912-05-16 114 2958/page/566/mode/2up|"Amerikalik qizning jasur sarguzashti"]] — Harriet Quimby tomonidan
* [[iarchive:sim leslies-weekly 1912-05-09 114 2957/page/530/mode/2up|"Miss Harriet Quimby — Amerika birinchi va eng muvaffaqiyatli aviatriksi"]]
* [http://www.vanderbiltcupraces.com/index.php/blog/article/harriet_quimbys_exciting_ride_in_a_racing_motor-car-_october_4_1906 Harriet Quimby, 1906-yil 4-oktabr maqolasi „Ayolning poyga avtomobilidagi hayajonli sayohati“]
* {{cite web|url=https://www.npr.org/2014/04/20/305162868/remembering-harriet-quimby-a-daring-female-pilot|title=Harriet Quimby’ni eslash, jasur ayol aviator|last=DiMeo|first=Nate|work=npr.org|date=April 20, 2014|access-date=April 27, 2014}}
* {{cite web |title=Harriet Quimby |url=http://iwasm.org/wp-blog/harriet-quimby/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819151932/http://iwasm.org/wp-blog/harriet-quimby/ |archive-date=August 19, 2017 |website=[[International Women's Air & Space Museum]] |date=August 19, 2017}}
== Yana qarang ==
* [[Raymonde de Laroche]], birinchi ayol parvoz litsenziyasi olgan
* [[List of firsts in aviation]]
 
== Manbalar ==
{{Reflist}}
 
== Tashqi havolalar ==
{{Commons category|Harriet Quimby}}
* {{IMDb name|0703644}}
* [http://www.centennialofflight.net/essay/Explorers_Record_Setters_and_Daredevils/quimby/EX5.htm Harriet Quimby] — Centennial of Flight
* [https://www.pbs.org/wgbh/nova/bleriot/quimby.html „Queen of the Channel Crossing“ by Peter Tyson] — PBS NOVA
* [http://www.eyewitnesstohistory.com/quimby.htm Harriet Quimby] — Eyewitness History
* [http://www.allstar.fiu.edu/aero/quimby.htm Harriet Quimby] — FIU {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051123233017/http://www.allstar.fiu.edu/aero/quimby.htm |date=November 23, 2005}}
 
 
{{DEFAULTSORT:Quimby, Harriet}}
[[Category:1875-yilda tug‘ilganlar]]
[[Category:1912-yilda vafot etganlar]]
[[Category:Nyu-York shtatidagi ssenariy mualliflari]]
[[Category:Michigan shtatidagi aviatorlar]]
[[Category:Amerika Qo‘shma Shtatlarida aviatsiya halokatlarida halok bo‘lgan aviatorlar]]
[[Category:Samolyotdan yiqilib halok bo‘lganlar]]
[[Category:Coldwater, Michigan shahridan]]
[[Category:Manistee County, Michigan aholisi]]
[[Category:Nyu-York shahridagi yozuvchilar]]
[[Category:San-Fransisko yozuvchilari]]
[[Category:Amerikalik ayol ssenariy mualliflari]]
[[Category:Massachusettsda tasodifiy o‘lim]]
[[Category:Kensico qabristoniga dafn etilganlar]]
[[Category:Amerikalik ayol aviatorlar]]
[[Category:Kaliforniya ssenariy mualliflari]]
[[Category:Michigan ssenariy mualliflari]]
[[Category:1912-yilda aviatsiya halokatlarida qurbon bo‘lganlar]]
[[Category:20-asr amerikalik ayol yozuvchilari]]
[[Category:20-asr amerikalik ssenariy mualliflari]]
[[Category:20-asr amerikalik ayol jurnalistlar]]
[[Category:20-asr amerikalik jurnalistlar]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

483 923
maqola
13
fayl
126
foydalanuvchi

Qidiruv Tasodifiy sahifa So‘nggi o‘zgarishlar Yangi sahifalar Statistika Kerakli sahifalar

Tanlangan maqola
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tanlangan roʻyxat
Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat
Yangiliklar
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Yaqinda vafot etganlar:
Bilasizmi?
  • Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
  • Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
  • Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
  • Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?
Tarixda bugun

* Loyiha * O‘zgartirish

Kun tasviri


"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441?oldid=1088265" dan olindi