$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

483 923

maqola

13

fayl

126

foydalanuvchi

Qidiruv Tasodifiy sahifa So‘nggi o‘zgarishlar Yangi sahifalar Statistika Kerakli sahifalar

Tanlangan maqola

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola

Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tasodifiy maqola

Tanlangan roʻyxat

Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat

Yangiliklar

Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi Samarqand shahrida oʻtkazildi.
Oʻzbekiston mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan mamlakat boʻylab bayram tadbirlari oʻtkaziladi.
NASAʼning Artemis 2 missiyasi doirasida astronavtlar bilan Oy atrofida parvoz qiluvchi koinot kemasi parvozga muvaffaqiyatli tayyorlandi.
Javohir Sindarov shaxmat boʻyicha Nomzodlar turnirida navbatdagi yirik gʻalabani qoʻlga kiritdi.
Oʻzbekistonda qayta tiklanuvchi energiya hajmini oshirish maqsadida yangi yirik quyosh fotoelektr stansiyasi ishga tushirildi.

Oʻzgartirish

Bilasizmi?

Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?

Tarixda bugun

1520 — Stokgolmda qirgʻin boshlandi.
1895 — Wilhelm Conrad Röntgen rentgen nurlarini kashf etdi.
1917 — Xalq Komissarlari Kengashi tashkil etildi.
1923 — Piva toʻntarishi boshlandi.
1937 — Piterda Pavel Florenskiy otib tashlandi.

Keyingi sonni tayyorlash

* Loyiha * O‘zgartirish

Kun tasviri

-'''Huquq''' — [[davlat]] tomonidan belgilangan yoki tasdiqlangan umuman majburiy ijtimoiy normalar tizimi. U huquqiy munosabatlar va [[fuqaro]]ning davlat tomonidan mustahkamlanadigan, kafolatlanadigan va muhofaza etiladigan asosiy huquqlarini oʻz ichiga oladi. Huquq davlat boʻlib uyushgan [[jamiyat]]da paydo boʻladi va mulkchilik munosabatlarini, xoʻjalik aloqalari mexanizmini mustahkamlaydi, mehnat va uning mahsulotlarini jamiyat aʼzolari oʻrtasida muayyan oʻlchov va shakllarda taqsimlab turuvchi vazifasini oʻtaydi ([[fuqarolik huquqi]], [[mehnat huquqi]]); vakolatli organlar, davlat boshqaruvi organlari shakllanishi, tartibi, faoliyatini belgilab beradi, nizolarni qay taribda hal qilish kerakligini, mavjud ijtimoiy munosabatlarni buzishga qarshi kurash choralarini ([[jinoyat huquqi]], [[protsessual huquq]]) belgilaydi, shaxslar oʻrtasidagi munosabatlarning xilma-xil shakllariga taʼsir koʻrsatadi ([[oilaviy huquq]]). Huquq normalari boshqa ijtimoiy tartibga soluvchi normalar ([[din]], [[axloq]], [[odat]] va boshqalar)dan oʻzining majburiyligi bilan ajralib turadi.
+<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />
-Huquqning ikki yoki undan ortiq davlatlarning xohish-irodasi, istaklari bilan vujudga keltiriladigan [[xalqaro huquq]] hamda faqat bir davlat doirasida boʻlgan milliy huquq koʻrinishlari bor. Fanda huquqni „geografik“ jihatdan boʻlib talqin qilish ham mavjud. Unga koʻra quyidagi huquqiy tizimlar („huquq oilalari“) farqlanadi: kontinental (yoki [[roman-german huquqi|roman-german huquqi]]), [[anglo-sakson huquqi|anglo-sakson]] (yoki ingliz-amerika), indeys, [[musulmon huquqi]]. Qiyosiy huquqshunoslik namoyandalari „[[Sotsializm|sotsialistik]] davlat“lar deb atalgan davlatlar huquqini ham alohida tizimga kiritishni taklif etadilar. [[Oʻzbekiston Respublikasi]] huquqi [[kontinental huquq]] tizimiga mansub.
+<div class="ziyo-home">
-Huquqning oʻziga xos umumiy va maxsus belgilari mavjud. Huquqning ijtimoiyligi, normativ koʻrsatmalardan iboratligi, adolat va erkinlik gʻoyalarini ifodalashi, umummajburiy va irodaviy xususiyatlari, qonuniy aniqligi, rasman belgilanganligi, tizimligi va joʻshqinligi, davlat tomonidan muhofaza etilishi shular jumlasidandir. Huquq tushunchasi va mohiyatini aniqlash boʻyicha uchta asosiy yondashuv bor: a) Huquqga mutlaq yuridik normalar tizimi sifatida qarovchi normativ yondashuv (buni huquqni tor maʼnoda tushunish ham deyiladi); b) Huquqni tartibga soluvchi ijtimoiy munosabatlar bilan tenglashtiruvchi sotsiologik yondashuv; v) Huquqni erkinlik va adolat mezoni bilan bogʻlovchi falsafiy yondashuv (keyingi ikki yondashuvni huquqni keng maʼnoda tushunish ham deyiladi). Shu bilan birga huquqshunoslik fanida qadimdan hisoblangan va puxta ishlab chiqilgan huquqning tabiiy huquq va pozitiv huquqqa boʻlinish gʻoyasi mavjud. Pozitiv huquq davlat huquqiy ijodkorlik faoliyatining natijasi, mahsuli hisoblanadi. U davlat qabul qilgan normalarda, yaʼni qonunchilikda, shuningdek, boshqa huquqiy manbalarda ifodalangan huquqdir. [[Yurisprudensiya]]da huquq tizimi ikkiga ajratiladi: xususiy huquq va ommaviy huquq. Fuqarolik huquqi (ashyo huquqi, majburiyat huquqi, savdo huquqi, oila Hhuquqi, meros huquqi, tijorat huquqi) xususiy huquqqa tegishlidir. Ommaviy huquqqa esa davlat, moliya, jinoyat, protsessual va xalqaro huquq kiritiladi.
+<div class="ziyo-hero">
+	<div class="ziyo-hero-top">
+		<div class="ziyo-hero-left">
+			<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
+			<p class="ziyo-site-tagline">
+				Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
+			</p>
+		</div>
-Huquq jamiyat hayotining turli sohalari — iqtisodiyot, siyosat, ijtimoiy sohaga, madaniy-maʼnaviy munosabatlarga taʼsir etadi va shu tariqa iqtisodiy, siyosiy va tarbiyaviy funksiyalarni bajaradi. Yuridik nuqtai nazardan bu funksiyalarni ikki turga: regulyativ (tartibga soluvchi) va negativ (qoʻriqlovchi) funksiyalarga ajratish mumkin. Huquqning regulyativ funksiyasi jamiyat aʼzolari yurish-turishi va xulq-atvorining ijobiy, barchaga maqbul qoidalarini oʻrnatishdan, ijtimoiy munosabatlarni huquqiy asosga qoʻyishdan, insonlar oʻrtasidagi ijtimoiy aloqalarni uygʻunlashtirish va barqarorlashtirishdan iborat. Huquqning negativ funksiyasi uning ijtimoiy vazifasi bilan belgilangan huquqiy taʼsir etish yoʻnalishi boʻlib, u umumiy ahamiyatga molik iqtisodiy, siyosiy, maʼnaviy va boshqa ijtimoiy munosabatlarni muhofaza etishga, ularning daxlsizligini taʼminlashga va shu bilan birga, jamiyatga yot, zararli munosabatlarni siqib chiqarishga qaratiladi. Huquqning bu funksiyasiga xos xususiyatlar uni davlatning huquqni muhofaza etish faoliyati bilan qiyoslaganda aniq namoyon boʻladi. Tegishli davlat idoralari huquq sohiblari tomonidan qonun talablari qatʼiy bajarilishini taʼminlaydi, jamiyatda qonuniylik muhitini vujudga keltiradi. Bu ish huquq buzilishlari faktini aniqlash, ularni tergov qilish va aybdorlarni yuridik javobgarlikka tortish bilan taʼminlanadi.
+		<div class="ziyo-hero-right">
+			<div class="ziyo-stat-grid">
+				<div class="ziyo-stat">
+					<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
+					<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
+				</div>
+				<div class="ziyo-stat">
+					<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
+					<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
+				</div>
+				<div class="ziyo-stat">
+					<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
+					<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
+				</div>
+			</div>
+		</div>
+	</div>
-Huquqning nazariy masalalarini Gʻarbda, jumladan, [[Yevropa]]da ijtimoiy fan soha olimlari, ayniqsa [[huquqshunos]]lari teran va izchil yoritib kelmoqdalar. Mustaqillik tufayli Oʻzbekistonda ham bu boradagi urinishlar va saʼyharakatlar, izlanish va tadqiqot ishlari birmuncha kuchaydi. Oʻzbek huquqshunoslik fani vujudga keldi. Bu fan namoyandalari milliy davlatchilik tarixini, huquq va davlat umumnazariy masalalarini oʻrganish borasida milliy qadriyatlarni, ilmiy merosni zamonaviy umuminsoniy qadriyatlar bilan uygʻunlashtirishga harakat qilmoqdalar. Bu sohaga milliy istiqlolni mustahkamlash ishining bir qismi sifatida qaramoqdalar.
+	<div class="ziyo-hero-bottom">
+		<div class="ziyo-hero-links">
+			[[Special:Search|Qidiruv]]
+			[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
+			[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
+			[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
+			[[Special:Statistics|Statistika]]
+			[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
+		</div>
+	</div>
+</div>
-== Huquqning Tarixi ==
+<div class="ziyo-main">
-Huquqning tarixi uzoq davrlarni qamrab oladi va turli sivilizatsiyalar tomonidan yaratilgan qonuniy meʼyorlarga asoslangan. Quyida huquq tarixi haqida qisqacha maʼlumot:
-. Antik Davr (Miloddan avvalgi 3-ming yillikdan V asrgacha):
+<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">
- — [[Mesopotamiya]]: Eng qadimgi huquqiy tizimlardan biri, **[[Hammurapi qonunlari]]** (miloddan avvalgi 1754-yil) bilan tanilgan. Bu qonunlar birinchi boʻlib toʻliq yozilgan va umumiy axloqiy va ijtimoiy qoidalarni belgilagan.
+	<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
+		<div class="ziyo-box-head">
+			<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
+			<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
+	</div>
- — [[Misr]]: Misrda faraon hukmronligi ostida jamiyatda qatʼiy huquqiy tizim mavjud edi.
+	<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
+		<div class="ziyo-box-head">
+			<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
+			<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
+	</div>
-. [[Gretsiya]] va [[Rim]] (miloddan avvalgi V asr — milodiy V asr):
+	<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
+	<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
+		<div class="ziyo-box-head">
+			<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
+			<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">
+		</div>
+	</div>
- — **[[Yunoniston]]**: Yunoniston huquqining asosiy xususiyatlari demokratiya va fuqarolik erkinliklarining rivojlanishidir. [[Afina]]da fuqarolik huquqlari va saylov huquqi mavjud edi.
+	<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
+		<div class="ziyo-box-head">
+			<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
+			<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
+	</div>
- — **[[Rim imperiyasi]]**: Rim huquqi butun Yevropaga tarqaldi va Rimning **Corpus Juris Civilis** (Qonunlar toʻplami) zamonaviy huquq tizimlariga taʼsir koʻrsatdi.
+</div>
-. Oʻrta asrlar (V-XV asrlar):
+<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">
- — [[Xristianlik]] va [[islom dini]]y huquq tizimlariga taʼsir etdi. Shuningdek, feodal tizimi va mamlakatlarda qattiq ijtimoiy qatlamlar oʻrtasidagi munosabatlar ham huquq tizimiga oʻzgarishlar kiritdi.
+	<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
+		<div class="ziyo-box-head">
+			<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
+			<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
+	</div>
-. Yangilanish va Inqiloblar davri (XVI-XIXasrlar):
+	<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
+		<div class="ziyo-box-head">
+			<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
+			<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
+	</div>
- — Bu davrda huquq tizimida islohotlar amalga oshdi, huquqshunoslik ilmiy asoslarga ega boʻldi, va **Qonunlar** xalq tomonidan yaratildi, nafaqat monarxlar yoki hukmdorlar tomonidan.
+	<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
+		<div class="ziyo-box-head">
+			<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
+			<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">
+			{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
+			<div class="ziyo-mini-links">
+				{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
+				* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
+				* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
+				* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
+				}}
+			</div>
+		</div>
+	</div>
- — [[Fransiya Inqilobi]] (1789) va **[[Amerika Inqilobi]]** (1776) huquqiy tizimda katta inqilobiy oʻzgarishlarga olib keldi.
+	<div class="nomobile">
+		<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
+			<div class="ziyo-box-head">
+				<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
+				<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
+			</div>
+			<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
+		</div>
+	</div>
-. Zamonaviy davr (XX asrdan hozirgacha):**
+</div>
+</div>
- — Zamonaviy huquqshunoslikning asosiy prinsiplari inson huquqlari, demokratik erkinliklar, shaxsiy xavfsizlik va adolatni taʼminlashga qaratilgan.
+__NOTOC__
+__NOEDITSECTION__
- — [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] (BMT) va xalqaro huquqning rivojlanishi orqali davlatlararo munosabatlarni tartibga solish maqsadida xalqaro qonunlar va konventsiyalar yaratilgan.
-== Huquqning turlari ==
-. [[Davlat huquqi]] — davlatlar oʻrtasidagi munosabatlarni, ularning huquqiy tizimlarini tartibga soluvchi huquq.
-. [[Fuqarolik huquqi]] — shaxslar oʻrtasidagi huquqiy munosabatlarni, mulk, shartnomalar va burchlarni tartibga soladi.
-. [[Jinoiy huquq]] — jinoiy harakatlarni taʼriflab, jazolarni belgilaydi.
-. [[Mehnat huquqi]] — ishchi va ish beruvchi oʻrtasidagi munosabatlarni tartibga soladi.
-. [[Xalqaro huquq]] — davlatlararo munosabatlar va xalqaro tashkilotlar oʻrtasidagi huquqiy normativlar.
-== Huquqning jamiyatdagi oʻrni ==
-Huquq jamiyatda tartibni taʼminlash, adolatni, tenglikni, erkinlikni himoya qilish, shaxsiy huquqlarni kafolatlash va ijtimoiy barqarorlikni yaratishda muhim rol oʻynaydi. Shuningdek, huquq jamiyatdagi ijtimoiy masalalarni hal etishda, jinoyatchilikka qarshi kurashishda, va shaxsiy erkinliklarni himoya qilishda muhim vosita boʻlib xizmat qiladi.
-Huquq, shuningdek, iqtisodiy va siyosiy tizimlarda ham kuchli taʼsir koʻrsatadi, davlatlarning xalqaro maydondagi imidji va ularning oʻz fuqarolariga boʻlgan munosabatini shakllantiradi.
-== Yana qarang ==
-* [[Qonunchilik]]
-* [[Huquqshunoslik]]
-{{chala}}
-[[Turkum:Huquqiy atamalar]]

Bosh Sahifa: Versiyalar orasidagi farq

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera