$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

483 923

maqola

13

fayl

126

foydalanuvchi

Qidiruv Tasodifiy sahifa So‘nggi o‘zgarishlar Yangi sahifalar Statistika Kerakli sahifalar

Tanlangan maqola

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola

Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tasodifiy maqola

Tanlangan roʻyxat

Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat

Yangiliklar

Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi Samarqand shahrida oʻtkazildi.
Oʻzbekiston mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan mamlakat boʻylab bayram tadbirlari oʻtkaziladi.
NASAʼning Artemis 2 missiyasi doirasida astronavtlar bilan Oy atrofida parvoz qiluvchi koinot kemasi parvozga muvaffaqiyatli tayyorlandi.
Javohir Sindarov shaxmat boʻyicha Nomzodlar turnirida navbatdagi yirik gʻalabani qoʻlga kiritdi.
Oʻzbekistonda qayta tiklanuvchi energiya hajmini oshirish maqsadida yangi yirik quyosh fotoelektr stansiyasi ishga tushirildi.

Oʻzgartirish

Bilasizmi?

Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?

Tarixda bugun

1799 — 18 brumer toʻntarishi Buyuk fransuz inqilobiga yakun yasadi.
1907 — Eduard VII tugʻilgan kuniga dunyodagi eng yirik olmosni oldi.
1918 — Noyabr inqilobi: Germaniya imperatori Wilhelm II taxtdan voz kechdi.
1967 — Rolling Stone jurnali sotuvga chiqdi.
1989 — Berlin devorining qulatilishi boshlandi.
1993 — Bosniya urushi: Mostardagi eski koʻprik (tasvirda) buzib tashlandi.

Keyingi sonni tayyorlash

* Loyiha * O‘zgartirish

Kun tasviri

-{{Islom}}
+<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />
-'''Islomning besh ustuni''' (أركان الإسلام; ham أركان الدين „ dinning ustunlari“) — [[Islom]]dagi asosiy amallar boʻlib, barcha musulmonlar uchun [[farz]] qilingan [[ibodat]]lar hisoblanadi. Ular [[Jabroil]]<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/295625/Pillars-of-Islam |title=Pillars of Islam |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] Online |access-date=2007-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429070407/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/295625/Pillars-of-Islam |archive-date=2015-04-29 |url-status=live }}</ref><ref name="Oxford">{{cite web |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e1859 |title=Pillars of Islam |work=[[Oxford Centre for Islamic Studies]] |publisher=[[Oxford University]] |location=United Kingdom |access-date=2010-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170418100154/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e1859 |archive-date=2017-04-18 |url-status=live }}</ref><ref name="PBS">{{cite web |url=https://www.pbs.org/empires/islam/faithpillars.html |title=Five Pillars |publisher=[[Public Broadcasting Service]] (PBS) |location=United Kingdom |access-date=2010-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628223009/http://www.pbs.org/empires/islam/faithpillars.html |archive-date=2011-06-28 |url-status=live }}</ref><ref name="U-Calgary">{{cite web |url=http://people.ucalgary.ca/~elsegal/I_Transp/IO5_FivePillars.html |title=The Five Pillars of Islam |publisher=[[University of Calgary]] |location=Canada |access-date=2010-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170607031741/http://people.ucalgary.ca/~elsegal/I_Transp/IO5_FivePillars.html |archive-date=2017-06-07 |url-status=live }}</ref> alayhissalom hadislarida jamlangan. <ref name="Oxford" /><ref>{{Cite web|url=https://edition-m.cnn.com/2013/11/12/world/islam-fast-facts/index.html?r=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F&rm=1|title=Islam Fast Facts|date=12 November 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/practices/fivepillars.shtml|title=The Five Pillars of Islam|publisher=BBC|location=United Kingdom|access-date=2010-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20101110070759/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/practices/fivepillars.shtml|archive-date=2010-11-10|url-status=live}}</ref><ref name="WSU">{{cite web|url=http://www.wsu.edu/~dee/GLOSSARY/5PILLARS.HTM|title=arkan ad-din the five pillars of religion|publisher=[[Washington State University]]|location=United States|first=Richard|last=Hooker|date=July 14, 1999|access-date=2010-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20101203124633/http://www.wsu.edu/~dee/GLOSSARY/5PILLARS.HTM|archive-date=2010-12-03|url-status=dead}}</ref>.[[Sunniy]]<nowiki/>lar va [[shia]]<nowiki/>lar bu harakatlarning bajarilishi va amaliyotining asosiy tafsilotlari boʻyicha hamfikir, lekin shialar ularni bir xil nom bilan ifodalamaydi. Islomning 5 ustuni: shahodat, namoz, zakot, [[ramazon]] [[oy]]ida [[ro'za]] tutish va qodir boʻlganlar uchun [[Makka]]ga [[haj]] qilishdir<ref name="WSU" /><ref name="CIA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html|title=Religions|access-date=2010-08-25|work=[[The World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|location=United States|year=2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20160907070041/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html|archive-date=2016-09-07|url-status=dead}}</ref><ref>[[Hajj]]</ref>.
-== Islomning besh ustuni haqida umumiy ma'lumot ==
+<div class="ziyo-home">
-[[Musulmon]]larning majburiyatlari [[besh|Islomning besh]] ustuni<ref>{{Cite web|url=https://edition-m.cnn.com/2013/11/12/world/islam-fast-facts/index.html?r=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F&rm=1|title = Islam Fast Facts| date=12 November 2013 }}</ref> deb ataladi. Bu amallar butun dunyo musulmonlari tomonidan tan olinadi va amal qilinadi. Ular Muhammad s.a.v. kabi oqilona va ongli hayot kechirishni chin dildan istaydigan kishilar uchun farz sanaladi.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/practices/fivepillars.shtml |title=The Five Pillars of Islam |publisher=BBC |location=United Kingdom |access-date=2010-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101110070759/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/practices/fivepillars.shtml |archive-date=2010-11-10 |url-status=live }}</ref> Boshqa dinlar singari, [[Islom]] ham baʼzi amaliyotlarni birlamchi deb hisoblaydi; ammo bu oʻzini musulmon deb bilgan barcha kishilar ularga rioya qilishlari shart degani emas. Shaxsning shaxsiy eʼtiqodiga qarab farq qilishi mumkin; masalan, har bir kishi har kuni namoz oʻqiyvermaydi, roʻza tutmaydi, haj qiladi yoki xayriya ishlariga koʻp ehson qiladi.
-[[Musulmon]] [[Arab|arablari]] yangi yerlarni zabt etgandan koʻp oʻtmay, ular oʻz eʼtiqodi va madaniyatining ifodasi sifatida masjid va qasrlar qura boshladilar, turli yodgorlik va artefaktlarni tarqatishni boshladilar. „Xudoga boʻysunishni“ anglatuvchi Islomning diniy amaliyoti [[Besh]] [[Ustun|ustuni]]<ref>Syeed, A. & Ritchie 2006. Children and the Five Pillars of Islam: Practicing Spirituality in Daily Life.</ref> deb nomlanuvchi asoslarga bogʻliq. Besh ustunning har biriga Qur’onning turli bo'limlarida (sura) ishora qilingan. [[Hadis|Hadislarda]]<ref>Hussain, Musharraf. The Five Pillars of Islam: Laying the Foundations of Divine Love and Service to Humanity: a Practical Manual for Learning Essential Islamic Beliefs and Practices and Understanding the True Spirit of Worship. Kube Publishing, 2012.</ref> bu majburiyatlar haqida qoʻshimcha maʼlumotlar keltirilgan.
+<div class="ziyo-hero">
+	<div class="ziyo-hero-top">
+		<div class="ziyo-hero-left">
+			<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
+			<p class="ziyo-site-tagline">
+				Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
+			</p>
+		</div>
-Shunga oʻxshash amaliyotlar Islomdan oldingi [[Arabiston|Arabistonda]] va [[Muhammad]] s.a.v. payg’ambar davrida yahudiylar va nasroniylar tomonidan amalga oshirilgan boʻlsa-da, ular [[Qur'on]] va [[Hadis|Hadislarda]] oʻzgartirilgan, diqqat-e'tibor yakkaxudolikka qaratilgan va Payg'ambarning hayoti bilan birlashtirilgan. [[Qurʼon|Qurʼonda]] shahodat toʻliq keltirilmaganiga qaramay, [[Qurʼon]] qabul qilishni istaganlarni Allohga va Uning Rasuliga itoat qilishga chorlaydi (8 sura 20 oyat).Namoz bir necha marta zikr qilingan, namoz vaqtlari (20-sura 130-oyat), shuningdek, ruku va sajdalarning namoyishi (48-sura 29-oyat) Qur'onda ko'rsatilgan. Bir necha boblarda musulmonlar ham namoz oʻqishga, ham sadaqa berishga daʼvat etilgan (masalan, [[Qur'on]] 5 sura 12 oyat), lekin nima, qachon va kimga qilish kerakligi hadislarda batafsilroq tushuntirilgan.[[Qur'on|Qur'onda]] [[ro'za]] haqida tanqidiy yozuv bor (2 sura 183-7 oyatlar), u [[Ramazon]] davriga ishora qiladi va maʼlum darajada maʼlum bir sharoitda kim roʻza tutishi kerakligi va roʻza tutmasligi haqida batafsil maʼlumot beradi. [[Haj]] masalasiga kelsak, Qur’oni Karimning eng uzun boʻlimi (2 sura 196-203 oyatlar) ziyoratning manzilini, ishtirok etuvchi shaxslarning yetakchiligi va majburiyatlarini tavsiya qiladi va ularni doimiy ravishda Xudoni birinchi oʻringa qoʻyishga undaydi.
+		<div class="ziyo-hero-right">
+			<div class="ziyo-stat-grid">
+				<div class="ziyo-stat">
+					<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
+					<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
+				</div>
+				<div class="ziyo-stat">
+					<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
+					<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
+				</div>
+				<div class="ziyo-stat">
+					<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
+					<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
+				</div>
+			</div>
+		</div>
+	</div>
-== Ustunlar ==
+	<div class="ziyo-hero-bottom">
-=== Birinchi ustun: Shahodat (Imon keltirish) ===
+		<div class="ziyo-hero-links">
-[[Islom]]ning birinchi ustuni shahodatdir, yaʼni imonning tasdigʻidir. Shahodatning ikki qismi bor: "Allohdan o'zga iloh yo'q" va [[“Muhammad]] [[Allohn]]ing rasulidir". Bu odatda arab tilida oʻqiladi: lā ʾilāha ʾillah-llāhu muhammadun rasulu-lloh „Allohdan oʻzga iloh yoʻq (va) [[Muhammad]] [[Alloh]]ning rasulidir“. [[Musulmon]] boʻlish va [[Islom]]ni qabul qilish uchun uni aytish kerak.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=vHG_VulBdd4C&q=convert+islam+shahada&pg=PA87|title=Matthew S. Gordon and Martin Palmer, ''Islam'', Info base Publishing, 2009|year=2009|isbn=9781438117782|page=87|access-date=2012-08-26|last1=Gordon|first1=Matthew}}</ref>
+			[[Special:Search|Qidiruv]]
+			[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
-Shahodatning birinchi qismi Allohdan o'zga iloh yo'qligini e'lon qilish orqali iymonning asosiy birligini targ'ib qiladi. [[Tavhid]], yaʼni „Allohdan oʻzga iloh yoʻq“ deb taʼkidlanadigan ibodat islom dinining asosiy tarkibiy qismidir. Shahodatning ikkinchi qismi Xudoning asosiy inoyatini ko'rsatadi. Bu ibodat Muhammadni oxirgi paygʻambar deb eʼlon qiladi va uni barcha musulmonlar uchun to'g'ri hayot tarzining asosiy namunasi sifatida ko'rsatadi. Muhammad Qur’onning yoʻl-yoʻriqlarini oʻzi qabul qilgan va hozirda butun tarix davomida musulmon jamoasining qolgan qismi uchun ushbu yoʻl-yoʻriqning tashuvchisi hisoblanadi.<ref name="Samsel, Peter 2007">Samsel, Peter. „The First Pillar of Islam.“ Parabola, 2007.</ref>. Shahodat yangi tugʻilgan chaqaloqqa aytilgan birinchi va oʻlim toʻshagida yotgan odamga aytilgan oxirgi gap bo'ladi<ref name="Crotty, Robert 2016">Crotty, Robert. ''The Five Pillars of Islam:'' ''Islam: Its Beginnings and History, Its Theology, and Its Importance Today''. Adelaide: ATF Technology, 2016.</ref>.
+			[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
+			[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
+			[[Special:Statistics|Statistika]]
+			[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
+		</div>
+	</div>
+</div>
-=== Ikkinchi ustun: Namoz (namoz) ===
+<div class="ziyo-main">
-[[Islom|Islomning]] ikkinchi ustuni [[Namoz]] yoki ibodatdir.<ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Islam|title=Islam - Prayer|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=2020-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210092158/https://www.britannica.com/topic/Islam|archive-date=2020-02-10|url-status=live}}</ref> [[Namoz]] oʻqilishidan oldin tahorat olinadi, jumladan qoʻl, yuz va oyoq yuviladi.[[Qur'on]] oyatlari baland ovozda yoki ovozsiz tilovat qilinadi.<ref name=":13" /> Namoz ibodatning oʻziga xos turi va sajdalar deb ataladigan jismoniy ibodat turidir. Bu namozlar kuniga besh marta, belgilangan qatʼiy vaqtda, [[Makka|Makkadagi]] [[Ka'ba|Ka'ba tomonga]] qaragan holda oʻqiladi. Namozlar bomdod, peshin, asr, shom va xuftonda oʻqiladi. Namoz nomlari vaqtlariga koʻra ozgaradi: [[bomdod]], [[peshin]], [[asr]], [[shom]] va [[Xufton|xuftonda]] oʻqiladi.[[Bomdod]] namozi quyosh chiqmasdan oldin о'qiladi, peshin - quyosh eng baland nuqtasidan oshib ketgandan keyin oʻqiladi, asr — quyosh botishidan oldin, shom namozi quyosh botganidan keyin о'qiladi va xufton —  quyosh botib ufqdagi qizillik yo'qolganidan keyin oʻqiladigan kechki namozdir. Musulmonlar namozdan oldin yuvinishlari kerak; bu yuvishnish tahorat deb ataladi. Namoz bir qator belgilangan pozitsiyalar bilan birga keladi, shu jumladan; qoʻllarni tizzaga qoʻyib ruku qilish, tik turish, sajda qilish va maxsus holatda oʻtirish (tovonda emas).Har bir pozitsiya oʻzgarganda "[[Alloh]] buyukdir" deyiladi va bu har bir holatda oʻqilishi kerak boʻlgan anʼanadir. Musulmon har qanday joyda, masalan, idoralarda, universitetlarda va dalalarda namozini oʻqishi mumkin biroq,[[masjid]] namoz oʻqish uchun afzalroq joydir.[[Hayz]] koʻrgan ayollar, balogʻatga yetmagan bolalar, aqliy va jismoniy nuqsonlari boʻlganlar namoz oʻqishlari shart emas.
-=== Uchinchi ustun: Zakot (sadaqa) ===
+<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">
-[[Islom]]ning uchinchi ustuni [[zakot]][[sadaqa|<nowiki/>]]dir. <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Islam|title=Islam - Prayer|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=2020-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210092158/https://www.britannica.com/topic/Islam|archive-date=2020-02-10|url-status=live}}</ref> Zakot poklanish demakdir, bu toʻlov mol-mulkining qolgan qismini qonuniy va diniy jihatdan pok qilishiga dalolat qiladi. Ushbu ustunga rioya qilish orqali musulmonlar islom jamoatini qoʻllab-quvvatlash uchun oʻz boyliklaridan maʼlum miqdorda hayriya qilishlari kerak va bu odatda bir kishining boyligining 2,5% ni tashkil qiladi. Bu amaliyot [[Qur'on]]da emas, balki hadislarda mavjud. Mablag' muayyan [[musulmon]] jamoasidagi muqaddas joylar va masjidlarni yaxshi saqlash yoki muhtoj yoki kambagʻallarga yordam berish uchun ishlatiladi. Zakot soʻzini poklanish va oʻsish deb taʼriflash mumkin, chunki u insonga muvozanatga erishishga imkon beradi va yangi oʻsishni ragʻbatlantiradi.[[Zakot]]<nowiki/>ga qodir barcha musulmonlarga bu farzdir. Boshqalarning iqtisodiy qiyinchiliklariga yordam qilish va tengsizlikni bartaraf etishga intilish har bir musulmonning shaxsiy vazifasidir. [[Musulmon]]<nowiki/>lar qoʻshimcha ilohiy mukofotga erishish uchun emas, balki ixtiyoriy zakot sifatida koʻproq ehson qilishi mumkin. Shuningdek, musulmonlar zakotdan tashqari koʻchalarda ham kambagʻallarga, xususan, moliyaviy yordam berishlari shart. Zakot berishda besh asosga amal qilish lozim:
-* Beruvchining zakot berish niyatini Allohga bildirishi kerak.
+	<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
-* Zakot muddati kelgan kuni berilishi kerak.
+		<div class="ziyo-box-head">
-* Qurbonlik qilgandan soʻng, toʻlovchi oʻz pulini odatdagidan koʻra koʻproq sarflashi kerak emas.
+			<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
-* Toʻlovga qodir bolgan shaxs zakot berishi kerak. Bu degani, agar kimdir boy boʻlsa, u daromadining bir qismini zakot qilishi kerak. Agar odamning puli koʻp boʻlmasa, uni turli yoʻllar bilan qoplashi kerak, masalan, yaxshi amallar va boshqalarga nisbatan yaxshi xulq.
+			<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
-* Zakot qaysi jamoadan olingan bo'lsa, o'sha jamiyatda tarqatilishi kerak
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
+	</div>
-== Toʻrtinchi ustun: Savm (roʻza) ==
+	<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
-[[Islom|Islomning]] toʻrtinchi ustuni [[Savm]] yoki roʻzadir. Roʻza islom taqvimidagi muqaddas oy boʻlgan [[Ramazon]] oyida boʻlib oʻtadi.<ref name="Crotty, Robert 20162">Crotty, Robert. ''The Five Pillars of Islam:'' ''Islam: Its Beginnings and History, Its Theology, and Its Importance Today''. Adelaide: ATF Technology, 2016.</ref> Musulmonlar Oy taqvimidan foydalanishadi. Unga ko'ra Ramazon oyi har yili oldingi yilgidan ko'ra 11 kun oldin keladi.. Roʻza har kuni ertalabdan quyosh botgunga qadar davom etadi, bu vaqt davomida imonlilar oʻzlarini har qanday ovqat, ichimlik, jinsiy aloqa yoki chekishni taqiqlashlari kerak. Biroq, quyosh botgandan keyin va tong otgunga qadar, odamlar oʻzlari xohlagan tarzdayuqorida sanab o`tilgan amallarni bajarishlari mumkin. [[Ramazon]] oyida roʻza tutishning sababi, musulmonlarga barcha odamlar [[Alloh|Allohning]] yordamiga muhtoj ekanligini eslatishdir. Ramazon musulmonlarning imonlarini toʻldirishga, xayr-ehsonlarini koʻpaytirishga va kechirim soʻrashga chaqiriladigan davridir. Qur’onda Ramazon oyi birinchi marta Muhammadga [[vahiy]] qilinganligi aytilgan. Ramazon roʻzasi uch kun davom etadigan "Id-ul-Fitr " (Ramazon hayiti) bilan tugaydi; Ushbu bayramning birinchi kunida masjidda namoz oʻqish uchun yigʻilish boʻlib, har bir oila boshligʻi ehson uchun pul beradi.[[Qur'on|Qur'onda]] roʻzaning uch turi ([[Siyom]]) eʼtirof etilgan: marosim roʻzasi, tavba uchun toʻlov sifatidagi roʻza va [[zahid]] roʻzasi.<ref>Esposito (1998), p.90, 91</ref> Ro‘za tutish balog‘at yoshiga yetgan har bir musulmon uchun farzdir (agar unga to‘sqinlik qiladigan kasallik bo‘lmasa).<ref>Tabatabaei (2002), p. 211, 213</ref> Ramazon oyida musulmonlar, shuningdek, [[zo'ravonlik]], [[g'azab]], [[hasad]], [[ochko'zlik]], [[shahvat]], [[nopok so'z]], [[g'iybatdan o'zini tiyib]], Islom taʼlimotlariga amal qilish uchun koʻproq harakat qilishlari va birodarlari bilan yaxshi munosabatda boʻlishga harakat qilishlari kutiladi. Ramazon oyida [[ro'za]] tutish farzdir, lekin bu juda xavfli va oʻta muammoli boʻlgan bir necha guruhlar uchun taqiqlangan. Bularga balogʻatga yetmagan bolalar, diabet kabi kasallikka chalinganlar, qariyalar va homilador yoki emizikli ayollar kiradi. Hayz koʻrgan ayollarga roʻza tutish joiz emas. Roʻza tutmaslik joiz boʻlgan boshqa shaxslar kasal yoki safarda boʻlganlardir. Oʻtkazib yuborilgan roʻzalar, odatda, koʻp oʻtmay tutilishi kerak, ammo aniq talablar vaziyatga qarab farq qiladi.<ref>{{cite web|url=http://www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/pillars/fasting/tajuddin/fast_21.html#HEADING20|title=For whom fasting is mandatory|publisher=USC-MSA Compendium of Muslim Texts|access-date=2007-04-18|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070308025221/http://www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/pillars/fasting/tajuddin/fast_21.html|archive-date=8 March 2007}}</ref>
+		<div class="ziyo-box-head">
+			<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
+			<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
+	</div>
-== Beshinchi ustun: Haj (ziyorat) ==
+	<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
-[[Islom|Islomning]] oxirgi ustuni haj yoki ziyoratdir. Musulmon umri davomida qamariy taqvimning 12-oyida [[Makka|Makkaga]] [[haj]] safarini amalga oshirishi shart. <ref name="Crotty, Robert 20163">Crotty, Robert. ''The Five Pillars of Islam:'' ''Islam: Its Beginnings and History, Its Theology, and Its Importance Today''. Adelaide: ATF Technology, 2016.</ref> Bu marosim Makkaga atigi 2 ta oq choyshab kiyib borishdan iborat, shuning uchun barcha ziyoratchilar bir xil boʻlib, ular orasida tabaqaviy farq yoʻq. Ziyoratchilar Makkaning muqaddas hududiga kirib, "ehrom" yoki poklik holatiga kirayotganlarida oq choyshab kiyadilar. Hajning asosiy marosimlari: Tavof deb ataladigan Kaʼbani yetti marta aylanib chiqish, Istilom deb atalmish Qora toshga tegish, Safo tog‘i bilan Marva tog‘i orasida yetti marta sayohat qilish va Rami deb ataladigan binoda shaytonni ramziy ravishda toshbo‘ron qilish.<ref name="Crotty, Robert 20163">Crotty, Robert. ''The Five Pillars of Islam:'' ''Islam: Its Beginnings and History, Its Theology, and Its Importance Today''. Adelaide: ATF Technology, 2016.</ref> [[Makka|Makkada]] ziyoratchilar masjiddagi Kaʼbaga boradilar va uni aylana boʻylab aylanib yurishadi. Keyin ular rasmiy marosimlarda birga namoz o‘qiydilar, so‘ngra Muhammad alayhissalomning Arafotdagi vidolashuv xutbasini eslash uchun „tik turish“ marosimini o‘tkazish uchun tashqariga chiqadilar. Qaytish safarida ziyoratchilar Minoda toʻxtashadi va u yerda shaytonga nafratlarini bildirish uchun shaytonni ifodalovchi tosh ustunlarga 7 ta tosh otishadi. Ular Kaʼbani yetti marta tavof qilib, soʻnggi marosimlarni oʻtkazish uchun Makkaga qaytib, uylariga qaytish uchun Makkani tark etadilar. Jismoniy kuch, iqtisodiy sharoit yoki boshqa sabablarga koʻra haj qila olmaslik haj farzini uzr qiladi. Qur’oni karimda faqat qodir boʻlganlar haj ziyoratini qilishlari kerakligi alohida taʼkidlangan. Bu sayohatga sabab [[Muhammad]] [[Payg‘ambar|payg‘ambarning]] izidan borib, Muhammad alayhissalom Allohning huzurida bo‘lganlarida maʼrifatga ega bo‘lishga umid qilishdir. Hoji musulmon jamiyatida hurmatga sazovor. Islom domlalarining aytishicha, haj ijtimoiy mavqega ega bo‘lish vositasi emas, balki Allohga bo‘lgan sadoqat ifodasi bo‘lishi kerak. Haj mavsumidan tashqari istalgan vaqtda qilingan ziyorat [[umra]] deb ataladi va majburiy boʻlmasa ham, qatʼiy tavsiya etiladi.
+	<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
+		<div class="ziyo-box-head">
+			<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
+			<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">
+		</div>
+	</div>
-== Adabiyot ==
+	<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
-[[Turkum:Islom]] [[Turkum:Din]]
+		<div class="ziyo-box-head">
-<references />
+			<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
-[[Turkum:Islomiy kitob]]
+			<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
-[[Turkum:Islom atamalari]]
+		</div>
-[[Turkum:Islom dini]]
+		<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
+	</div>
+</div>
+<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">
+	<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
+		<div class="ziyo-box-head">
+			<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
+			<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
+	</div>
+	<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
+		<div class="ziyo-box-head">
+			<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
+			<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
+	</div>
+	<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
+		<div class="ziyo-box-head">
+			<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
+			<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
+		</div>
+		<div class="ziyo-box-body">
+			{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
+			<div class="ziyo-mini-links">
+				{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
+				* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
+				* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
+				* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
+				}}
+			</div>
+		</div>
+	</div>
+	<div class="nomobile">
+		<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
+			<div class="ziyo-box-head">
+				<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
+				<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
+			</div>
+			<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
+		</div>
+	</div>
+</div>
+</div>
+__NOTOC__
+__NOEDITSECTION__

Bosh Sahifa: Versiyalar orasidagi farq

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera