Ziyosfera

Bosh Sahifa: Versiyalar orasidagi farq

Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
„Bosh Sahifa“ sahifasi himoyalandi ([Tahrir=Faqat administratorlar] (cheksiz) [Koʻchirish=Faqat administratorlar] (cheksiz))
'''Leyla Erbil''' ({{lang-tr|Leylâ Erbil}}; [[1931]] -[[12-yanvar|yil 12-yanvar]], [[Istanbul]] — [[2013]]-[[19-iyul|yil 19-iyul]], [[Istanbul]]) — [[XX asr|20-21]] [[XXI asr|-asrlar boʻsagʻasidagi]] yetakchi [[Turkiya|turk]] yozuvchilaridan biri, yettita [[roman]], uchta hikoyalar toʻplami va bir [[Ocherk|insholar]] kitobi muallifi. 2002 [[Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti|-yilda adabiyot boʻyicha Nobel mukofotiga]] xalqaro PEN-klub tomonidan koʻrsatilgan birinchi turk yozuvchisi. Erbil Turk rassomlar uyushmasi va Turkiya yozuvchilar uyushmasining hammuassisi edi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkeys-exquisitely-odd-and-relentlessly-creative-writer-leyla-erbil-passes-away.aspx?PageID=238&NID=51075&NewsCatID=386|sarlavha=Turkey’s exquisitely ʻodd’ and relentlessly creative writer Leyla Erbil passes away|kirish sanasi=2015-08-02|arxivsana=2016-07-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160721142106/http://www.hurriyetdailynews.com/turkeys-exquisitely-odd-and-relentlessly-creative-writer-leyla-erbil-passes-away.aspx?pageID=238&nID=51075&NewsCatID=386}}</ref>.
<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />


== Biografiya ==
<div class="ziyo-home">
Uch farzandning ikkinchisi Leyla Erbil Istanbulda Emine Huriye Hanim va Hasan Tahsin oilasida tugʻilgan. Istanbulning Kadikoʻy tumanidagi Qizlar maktabida oʻqigan, soʻngra [[Istanbul universiteti|Istanbul universitetining]] ingliz tili va adabiyoti fakultetida tahsil olgan. Erbil 1951-yilda universitetning birinchi kursini tugatgandan soʻng birinchi turmush oʻrtogʻi Aytek Shayga turmushga chiqdi. Bu nikoh, garchi uzoq boʻlmasa-da, Erbilning oʻqishdan tanaffus qilishiga sabab boʻldi. U ajrashgandan keyin universitetga qaytdi. U boʻlajak ikkinchi turmush oʻrtogʻi Mehmet Erbil bilan 1953-yilda Scandinavian Airlines aviakompaniyasida kotib-tarjimon boʻlib ishlayotganida tanishgan. Oxirgi kursda oʻqiyotganida yana oʻqishni toʻxtatishga majbur boʻldi va endi oʻqishni yakunlash imkoni qolmadi. Er-xotin [[Izmir|Izmirga]] koʻchib oʻtdi, u yerda 1960-yilda Leyla Erbil oʻzining yagona qizi Fatosh Erbil-Pinarni dunyoga keltirdi<ref>http://www.radikal.com.tr/hayat/usta-yazar-leyla-erbil-hayatini-kaybetti-1142548/</ref>. Keyinroq Istanbulga qaytdi. 2005-yilda yozuvchiga Langerhans hujayrali gistiyositoz tashxisi qoʻyildi va sakkiz yil davomida u oʻz kasalligi bilan jasorat bilan kurashdi. Biroq, 2013-yilda kasallik gʻalaba qozondi. 2013-yilning 19-iyulida Leyla Erbil 82 yoshida jigar yetishmovchiligi va nafas olish yoʻllari bilan bogʻliq muammolar, kasallikning nojoʻya ta’sirlari tufayli davolanayotgan Istanbul kasalxonasida vafot etdi<ref>http://www.radikal.com.tr/hayat/usta-yazar-leyla-erbil-hayatini-kaybetti-1142548/</ref>.


== Jamoat va siyosiy faoliyat ==
<div class="ziyo-hero">
1960-yillarda Leyla Erbil faoliyat bilan shugʻullanib, oʻsha davrning eng nufuzli [[Sotsializm|sotsialistik]] partiyasi boʻlgan Turkiya Ishchilar partiyasi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.radikal.com.tr/hayat/usta_yazar_leyla_erbil_hayatini_kaybetti-1142548|sarlavha=Usta yazar Leyla Erbil hayatını kaybetti|kirish sanasi=2013-12-01|arxivsana=2013-12-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131203091606/http://www.radikal.com.tr/hayat/usta_yazar_leyla_erbil_hayatini_kaybetti-1142548}}</ref> Sanʼat va madaniyat boʻlimida ishlagan va 1988-yilda Turkiya Kommunistik partiyasiga qoʻshilib ketgunga qadar va mustaqil [[Siyosiy partiyalar|partiyalar]] sifatida oʻz faoliyatini toʻxtatdi. 1970-yilda Erbil Turk rassomlar uyushmasining kam sonli asoschilaridan biriga aylandi<ref>https://www.wiki.ru-ru.nina.az/%D0%AD%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C,_%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B0.html{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Toʻrt yildan soʻng, 1974-yilda u Turkiya Yozuvchilar Syndicate asoschisi boʻldi. Ta'sischi sifatida u oʻzining hamfikr doʻstlari bilan Sindikat nizomini ishlab chiqishda ishtirok etdi. Shu bilan birga, u xalqaro PEN klubining a'zosiga aylandi. 1999-yilda Erbil Turkiya Buyuk Millat Majlisiga (Turkiya Respublikasi Parlamenti, [[Majlis|Majlisi]]) Ozodlik va birdamlik partiyasidan (PSS) nomzod boʻlgan. Erbil keyinchalik ba'zi gʻoyalari bilan kelishmovchiliklar tufayli bu partiyani tark etdi.
<div class="ziyo-hero-top">
<div class="ziyo-hero-left">
<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
<p class="ziyo-site-tagline">
Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
</p>
</div>


== Adabiy ijod ==
<div class="ziyo-hero-right">
Leyla Erbil kotib va tarjimon boʻlib ishlagan chogʻida qisqa hikoyalar yozishni boshlagan. Uning ilk she’riy nashrlari 1945-yilda paydo boʻlgan, biroq u 1950-yillarda turli jurnallarda chiqa boshlagan qisqa hikoyalari bilan koʻproq tanilgan. Uning hikoyalari odatda [[shaxs]] va [[jamiyat]] oʻrtasidagi hissiy va sotsiologik toʻqnashuvlarga asoslanadi<ref>http://www.radikal.com.tr/hayat/usta-yazar-leyla-erbil-hayatini-kaybetti-1142548/</ref>. U sevgi hikoyasimi, oilaviy hikoyami yoki jamiyatning siyosiy-ijtimoiy hayotiga oid hikoyami, unda ziddiyatli holatlar va vaziyatlar tasvirlangan. Turk adabiyotining an'anaviy usullaridan va turk tilining tanish [[Sintaksis|sintaksisidan]] voz kechgan Erbil oʻziga xos uslubni ishlab chiqdi va [[Sigmund Freud|Zigmund Freyd]] ta'limotidan ilhom olib, oʻziga xos ifoda shakllarini qoʻlladi. U zamonaviy insonning jamiyat oldida turgan [[Ekzistensializm|ekzistensial]] kurashini tasvirlash uchun yangi "rivoyat ovozi" ni topishga harakat qildi. Erbil insonni turli ijtimoiy pozitsiyalardan kuzatish qobiliyati bilan mashhur va uning hikoyalari haqiqatning koʻp qirraliligini aks ettirish istagi bilan ajralib turadi.
<div class="ziyo-stat-grid">
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
</div>
</div>
</div>
</div>


Uning birinchi qisqa hikoyasi (''Xallaç/The Carder'') 1961-yilda nashr etilgan. 1971-yilda esa nashr etilgan birinchi roman (''Tuhaf Bir Kadın / Gʻalati ayol'') taniqli durdonadir<ref>https://www.wiki.ru-ru.nina.az/%D0%AD%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C,_%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B0.html{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Erkaklar dunyosiga kuchli ayollik nuqtai nazarini qoʻygan va innovatsion tilda yozilgan ushbu romanning tanqidiy muvaffaqiyati Erbilni Virjiniya Vulf bilan solishtirishga yordam berdi<ref>https://www.wiki.ru-ru.nina.az/%D0%AD%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C,_%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B0.html{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Bu roman yangilik sanaladi, chunki unda turk adabiyotida birinchi marta qarindosh -urugʻlar, jinsiy va jismoniy zoʻravonlik kabi bahsli masalalar koʻtarilgan. “Gʻalati ayol” romani “ [[Feminizm|feminizm”]] soʻzi turkiy til va turk [[Mentalitet|mentalitetining]] lugʻat boyligini hali toʻldirib ulgurmagan bir paytda nashr etilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.academia.edu/2380994/ADALETA_%C4%9E_AO_%C4%9E_LU|sarlavha=Books from Turkey|kirish sanasi=2015-08-02|arxivsana=2019-12-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191217043455/https://www.academia.edu/2380994/ADALETA_%C4%9E_AO_%C4%9E_LU}}</ref>. Shuning uchun feministlar buni birinchi turdagi deb hisoblashadi. Leyla Erbil ushbu romanida mukammallashtirgan oʻziga xos sintaktik konstruksiyalari va oʻziga xos uslubi bilan turk adabiyotida chinakam burilish yasadi va boshqalarga yoʻl ochdi.
<div class="ziyo-hero-bottom">
<div class="ziyo-hero-links">
[[Special:Search|Qidiruv]]
[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
[[Special:Statistics|Statistika]]
[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
</div>
</div>
</div>


== Tan olish ==
<div class="ziyo-main">
2002-yilda Erbil xalqaro PEN-klub tomonidan Adabiyot boʻyicha Nobel mukofotiga nomzod boʻldi va shu tariqa ushbu nominatsiyada nomzod boʻlgan birinchi turk yozuvchisi boʻldi.


Uning asarlari [[Ingliz tili|ingliz]], [[Fransuz tili|fransuz]] va [[Nemis tili|nemis]] tillariga tarjima qilingan. 1979-yilda u Ayova universitetining faxriy a'zosi etib saylangan.
<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">


== Manbalar ==
<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
{{Manbalar}}
<div class="ziyo-box-head">
{{DEFAULTSORT:Erbil, Leyla}}
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
[[Turkum:Kishilar]]
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
[[Turkum:Istanbulda vafot etganlar]]
</div>
[[Turkum:2013-yilda vafot etganlar]]
<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
[[Turkum:19-iyulda vafot etganlar]]
</div>
[[Turkum:Istanbulda tugʻilganlar]]
 
[[Turkum:1931-yilda tugʻilganlar]]
<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
[[Turkum:12-yanvarda tugʻilganlar]]
<div class="ziyo-box-head">
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
</div>
 
<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
</div>
 
</div>
 
<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">
 
<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
<div class="ziyo-mini-links">
{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
}}
</div>
</div>
</div>
 
<div class="nomobile">
<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
</div>
</div>
 
</div>
</div>
 
__NOTOC__
__NOEDITSECTION__

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

483 923
maqola
13
fayl
126
foydalanuvchi

Qidiruv Tasodifiy sahifa So‘nggi o‘zgarishlar Yangi sahifalar Statistika Kerakli sahifalar

Tanlangan maqola
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tanlangan roʻyxat
Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat
Yangiliklar
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Yaqinda vafot etganlar:
Bilasizmi?
  • Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
  • Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
  • Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
  • Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?
Tarixda bugun

* Loyiha * O‘zgartirish

Kun tasviri


"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441?oldid=1088265" dan olindi