Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Bosh Sahifa: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
„Bosh Sahifa“ sahifasi himoyalandi ([Tahrir=Faqat administratorlar] (cheksiz) [Koʻchirish=Faqat administratorlar] (cheksiz))
{{Bino bilgiqutisi
<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />
| name            = Qizil maydon
| native_name      = Красная площадь
| native_name_lang = ru
| former_names    = Pojar, Torg, Bolshaya ploshshad
| alternate_names  =
| image            = 00 0623 Red Square in Moscow.jpg
| image_alt        = Xushbaxt Vasiliy ibodatxonasi va Spasskaya minorasi, 2013-yil
| address          = Tver tumani
| location_town    = Moskva
| location_country = Rossiya
| status          = Qurilishi yakunlangan
| tip              = Maydon
}}
'''Qizil maydon''' – [[Moskva|Moskva shahri]] hamda [[Rossiya]]ning asosiy maydoni boʻlib, [[Kreml|Moskva Kremli]] (gʻarbda) va [[Kitay-gorod]] (sharqda) oʻrtasida joylashgan. [[Vasilevsk qiyaligi]] orqali [[Moskva (daryo)|Moskva daryosi]] qirgʻogʻi bilan tutashgan. Maydon Kremlning shimoli-sharqiy devori boʻylab, Kreml va Voskresenskiy darvozasi tor koʻchalaridan to Kreml qirgʻogʻiga chiqadigan Vasilevskiy qiyaligiga qadar choʻzilgan. Qizil maydondan sharqqa Nikolskaya, Ilinka va Varvarka koʻchalari boshlanadi. Maydonning gʻarbiy tomonida Moskva Kremli, sharqiy tomonida esa [[GUM|Yuqori]] va Oʻrta savdo rastalari joylashgan. Moskva Kremli bilan yagona meʼmoriy majmuani tashkil etsa-da, tarixan Kitay-gorodning bir qismi hisoblanadi{{sfn|Романюк, «Сердце Москвы. От Кремля до Белого города»|2013|с=181—298}}{{sfn|Рахматуллин. Точки силы|2001}}{{sfn|Жуков. История Москвы в датах|2013|с=84}}{{sfn|Сытин|1958|с=78}}{{sfn|Бондаренко|2006|с=282}}{{sfn|Рачинский|2011|с=231}}.


Qizil maydonda [[Lobnoye mesto]], Minin va Pojarskiy yodgorligi, [[Lenin maqbarasi|Vladimir Lenin maqbarasi]], [[Kreml devori nekropoli]] joylashgan. Maydonning shimoliy qismida [[Davlat tarix muzeyi]] va [[Qozon sobori,]] janubida [[Xushbaxt Vasiliy ibodatxonasi|Pokrovskiy sobori]] joylashgan. Meʼmoriy ansambl [[UNESCO]] tomonidan [[Jahon merosi|Umumjahon merosi yodgorligi]] sifatida muhofaza qilinadi{{sfn|Романюк, «Сердце Москвы. От Кремля до Белого города»|2013|с=181—298}}{{sfn|Зеленецкий|1851|c=137—209}}{{sfn|Муравьёв|2007}}.
<div class="ziyo-home">


Maydon qadimdan savdo qilinadigan joy vazifasini oʻtab kelgan, bu yerda koʻp asrlar davomida ketma-ket ravishda vaqtinchalik va doimiy [[rasta|savdo rasta]]lari qurilgan. Sovet davrida maydonda harbiy [[parad]]lar va [[namoyish]]lar boʻlib oʻtgan, [[SSSRning qulashi|SSSR parchalangani]]dan keyin jamoat tadbirlari va [[konsert]]lar oʻtkazilib kelinmoqda{{sfn|Москва в далёком прошлом|1962|c=20, 216}}{{sfn|Сытин|1958|с=73}}{{sfn|Гейнике|1917|c=21—26, 223—224}}{{sfn|Славянская энциклопедия|2001|c=759}}{{sfn|Зеленецкий|1851|c=137—138}}{{sfn|Быков, Деркач. «Книга Москвы. Биографии улиц, памятников, домов и людей»|2017}}.
<div class="ziyo-hero">
<div class="ziyo-hero-top">
<div class="ziyo-hero-left">
<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
<p class="ziyo-site-tagline">
Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
</p>
</div>


Umumiy uzunligi – 330 metr, eni – 75 metr, maydoni – 24 750 m<sup><small><small>2</small></small></sup>. Qrim gabbro-diabazidan tayyorlangan [[bruschatka]] bilan qoplangan{{sfn|Романюк, «Сердце Москвы. От Кремля до Белого города»|2013|с=181—298}}<ref name=cobble/>{{sfn|Бартенев, «Московский Кремль в старину и теперь»|1912|с=32—78}}{{sfn|Москва в далёком прошлом|1962|c=213—216}}.
<div class="ziyo-hero-right">
== Etimologiyasi ==
<div class="ziyo-stat-grid">
Qizil maydon nomi bir necha marotaba oʻzgargan. Maydon haqidagi birinchi eslatma <nowiki>XV</nowiki> asrga oid yilnomada va 1434-yilda telba Maksimning oʻlimi haqidagi qaydda uchraydi. Qizil maydon <nowiki>XVII</nowiki> asrning boshlarigacha „Torg“ deb atalgan. Bu joyda tantanali marosimlar, [[salib yurishlari]] („Eshakka minib yurish“ marosimi), [[Tan jazosi|jazo]] va qatllar oʻtkazilgan[1][2][3].
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
</div>
</div>
</div>
</div>


„Savdo bilan bogʻliq boʻm-boʻsh joy“ maʼnosidagi „pojar“ nomi ham uchragan. 1534-yili yilnomada Kitaygorod devori qurilgan hudud quyidagicha koʻrsatilgan: „pojar atrofida butun savdo rastalari joylashgan“[1]. Bu nomning olovga aloqasi boʻlmagan. Rassom Apollinariy Vasnetsov shunday yozgan:
<div class="ziyo-hero-bottom">
<div class="ziyo-hero-links">
[[Special:Search|Qidiruv]]
[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
[[Special:Statistics|Statistika]]
[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
</div>
</div>
</div>


1634-yilgi manbalarda [[Smolensk urushi]]dagi muvaffaqiyatsizliklar sabab sarkarda Mixail Shyein va okolnik Artyomiy Izmaylovning „pojarda boshi kesilgan“ hukmi keltiriladi. 1643-yil qaydda aytilishicha, „Oktyabr oyining 22-kunida podsho Kazanskayaning muqaddas Bibi Maryam huzuriga, „pojar“ga borgan“. Shunga oʻxshash bozor „pojarlari“ [[Suzdal]], [[Novgorod]] va [[Qozon]]da ham boʻlgan[1]. Vaqti-vaqti bilan maydon „Bolshoy“ deb ham atalgan[1].
<div class="ziyo-main">


<nowiki>XVII</nowiki> asrning oʻrtalaridan boshlab (ehtimol undan ham oldinroq) maydon harbiy marosim oʻtkazish uchun foydalanila boshlandi: elchilar va xorijiy hukmdorlarni kutib olish uchun unda qoʻshinlar saf tortgan. Shunday qilib, 1658-yilda Gruziya podshosi [[Teymuraz I]] Moskvaga kelishi arafasida rus podshosi [[Aleksey Mixaylovich]]: „Kitay-gorodda, Beliy gorodda va Zemlyan gorodda Gruziya podshosi oʻtadigan koʻchalarda, pojarda oziq-ovqat chaylalari, polklar va skameykalar[1] va koʻprikdagi eski oʻrmon[2] va arava qatoridagi hamma narsani tozalab tashlang“ deya buyruq bergan. Ikki kundan soʻng, Rossiya bilan ittifoqchi boʻlgan Gruziya podshosi Teymuraz I shaharga kelganida, „askarlar miltiqlar bilan pojarning ikki tomonida turib, nayzalar bilan askar safini himoya qilishgan“[1][2].
<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">


== Manbalar ==
<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
{{manbalar}}
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
</div>


== Adabiyotlar ==
<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
{{refbegin|2}}
<div class="ziyo-box-head">
* {{книга
<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
| автор              =Александров Ю. Н.
<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
| заглавие        = Красная площадь
</div>
| издание          = 3-е изд
<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
| место              = {{М.}}
</div>
| издательство = Московский рабочий
| год                  = 1987
| страниц          = 207
| страницы          =18—32
| ref                  =Александров
}}
* {{книга   
| автор =    {{nobr|Бартенев С. П.}}
| заглавие =    Московский Кремль в старину и теперь. Исторический очерк кремлёвских укреплений
| место =    {{М.}}
| издательство = Синодальная типография
| год =    1912
| том =    1
| страниц =    290
| страницы =    32—78
| ref =    Бартенев, «Московский Кремль в старину и теперь»
}}
* {{книга
|автор = [[Баталов, Андрей Леонидович|Баталов А. Л.]], [[Беляев, Леонид Андреевич|Беляев Л. А.]]
|часть =
|заглавие = Сакральное пространство средневековой Москвы
|оригинал =
|ссылка = https://books.google.ru/books?printsec=frontcover&id=RF1ToqZ_T5sC#v=onepage&q&f
|место ={{М.}}
|издательство = Феория, Дизайн. Информация. Картография
|год = 2010
|страниц = 400
|isbn = 978-5-4284-0001-4
}}
* {{книга
| автор        = Богуславский В. В.
| часть        = Москва
| ссылка часть  = https://books.google.ru/books?id=kNNEiqIIouwC&pg=PA758&lpg=PA758&dq=кучково+поле+боровицкий+торг&source=bl&ots=cyqhplwY7W&sig=qFz0JuvLPf4TPLhJU_h-cUM2tdo&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjo84nj5avcAhXIZCwKHc8QA6UQ6AEINzAC#v=onepage&q=кучково%20поле%20боровицкий%20торг&f=false
| заглавие      = Славянская энциклопедия. Киевская Русь —Московия: в 2 т.
| ответственный = Е. И. Куксина
| место        = {{М.}}
| издательство  = ОЛМА Медиа Групп
| год          = 2001
| том          = 1, А-М
| страницы      = 757—760
| столбцы      = 2,3
| страниц      = 784
| isbn          = 5-224-002249-5
| isbn2        = 5-224-002250-9
| ref          = Славянская энциклопедия
}}
* {{книга
|автор = [[Бондаренко, Игорь Андреевич|Бондаренко И. А.]]
|заглавие = Красная площадь Москвы: Архитектурный ансамбль
|место = {{М.}}
|издательство = Вече
|год = 2006
|страниц = 416
|серия = [[Московский хронограф]]
|тираж = 5000
|isbn = 5-9533-1334-9
|ref=Бондаренко
}}
* {{статья
|автор        = Бугаева И. В.
|заглавие      = Прецедентный топоним как политический символ
|ссылка        = https://cyberleninka.ru/article/n/pretsedentnyy-toponim-kak-politicheskiy-simvol
|издание      = Вестник Российского университета дружбы народов. Серия: Теория языка. Семиотика. Семантика
|год          = 2018
|выпуск        = 9
|номер        = 1 (124-135)
|страницы      = 124—135
|doi          = 10.22363/2313-2299-2018-9-1-124-135
|ref          =Бугаева
| issn=2313-2299}}
* {{книга
| автор        =Буков К. И., Пономарёв А. Н.
| часть        =Парад 41-го года
| заглавие      =Москва военная, 1941-1945
| место        ={{М.}}
| издательство  =Издательство объединения Мосгорархив
| год          =1995
| страницы      =129—152
| ref          =Москва военная
}}
* {{книга
| автор        = Быков В., Деркач О.
| часть        = Красная площадь. Красивый торг
| ссылка часть  = https://books.google.ru/books?id=ScU0DwAAQBAJ&pg=PT411&lpg=PT411&dq=красная+площадь+вшивая+площадка&source=bl&ots=EqO2ZCVvVq&sig=VK31X4Cn8wrxDBy3wD8aUn0IRCU&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwic1P_zsq3cAhXDiiwKHYzICvIQ6AEILjAB#v=onepage&q=красная%20площадь%20вшивая%20площадка&f=false
| заглавие      = Книга Москвы. Биографии улиц, памятников, домов и людей
| место        = {{М.}}
| издательство  = АСТ
| год          = 2017
| страниц      = 624
| серия        = Иллюстрированная история
| isbn          = 978-5-17-097263-0
| ref          = Быков, Деркач. «Книга Москвы. Биографии улиц, памятников, домов и людей»
}}
* {{source|Q97478061|ref = Гнилорыбов,Зырянов, Томчин}}
* {{книга   
| автор              = {{nobr|Девятов С. В.}}, {{nobr|Жиляев В. И.}}, {{nobr| Кайкова О. К.}}
| заглавие          = Московский Кремль в годы Великой Отечественной войны
| место              = М.
| издательство  = Кучково поле
| год                  = 2010
| страниц          = 332
| страницы      = 78—91
|isbn                  =978-5-9950-0083-9
|тираж            = 8000
| ref                  =Девятов
}}
* {{книга   
| автор            =    {{nobr|Евдокимов Д. В.}}
| заглавие        =    Кремль и Красная площадь
| место            =    {{М.}}
| издательство =    ИТРК
| год                =    2003
| страниц        =    272
| isbn                =    5-88010-160-6
| тираж            =    3000
| ref                  =    Евдокимов
}}
* {{книга
| автор        = Жуков К. С.
| часть        = 1535-1538 годы - постройка каменной Китайгородской стены
| ссылка часть  = https://books.google.ru/books?id=vrbqzGsgLfwC&pg=PA84&dq=боровицкий+торг+красная+площадь&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwikysLO4qvcAhXDjCwKHcQeAP0Q6AEIKTAA#v=onepage&q=боровицкий%20торг%20красная%20площадь&f=false
| заглавие      = История Москвы в датах
| место        = {{М.}}
| издательство  = ОЛМА Медиа Групп
| год          = 2013
| страницы      = 84
| столбцы      =
| страниц      = 448
| isbn          = 978-5-373-04748-7
| ref          = Жуков. История Москвы в датах
}}
* {{книга
| автор        = Жукова А. В.
| заглавие      = Как читать и понимать Москву: интенсивный курс
| ссылка        = https://books.google.ru/books?id=bjlFDwAAQBAJ&pg=PA69&dq=померанцев+верхние+торговые+ряды&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjv5vnZoczcAhXqA5oKHcd6CCQQ6AEIOTAC#v=onepage&q=померанцев%20верхние%20торговые%20ряды&f=false
| ответственный = отв. ред. А. Чудова
| место        ={{М.}}
| издательство  = АСТ
| год          = 2018
| страницы      = 69
| страниц      = 192
| isbn          = 978-5-17-099870-8
| ref          = Жукова
}}
* {{книга
| автор        = Зеленецкий И. К.
| заглавие      = История Красной площади
| ссылка        = http://нэб.рф/catalog/000199_000009_002572346/viewer/?page=8
| ответственный =
| место        = {{М.}}
| издательство  = Типография Московского университета
| год          = 1851
| страниц      = 237
| страницы      = 137—209
| ref          = Зеленецкий
}}
* {{книга
| автор        = Иванов М. Д.
| ссылка часть  = https://books.google.ru/books?id=YgaSBQAAQBAJ&pg=PA63&dq=трамвай+на+красной+площади&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiSwu2Jo8fcAhVC3SwKHROrBl4Q6AEIMzAB#v=onepage&q=трамвай%20на%20красной%20площади&f=false
| заглавие      = Московский трамвай. Страницы истории
| место        = {{М.}}
| издательство  = Мосгортранс
| год          = 1999
| страницы      = 62—65
| страниц      = 250
| isbn          = 5-00-002936-4
| ref          = Московский трамвай
}}
* {{книга   
| автор              = Коллектив авторов
| заглавие          = Вся Москва от А до Я. Энциклопедия
| место              = {{М.}}
| издательство  = Алгоритм
| год                  = 2011
|страницы=399
| ref                  =Вся Москва
}}
* {{книга
| автор        = Коллектив авторов
| заглавие      = Прогулки по Москве и её художественным и просветительным учреждениям
| ответственный = Под редакцией Н. А. Гейнике, Н. С. Елагина, Е. А. Ефимовой, И. И. Шитца
| место        = Москва
| издательство  = М. и С. Сабашниковых
| год          = 1917
| страницы      = 21—23
| страниц      = 716
| ref          = Гейнике
}}
* {{книга
| автор        = Кондратьев И. К.
| часть        = Красная площадь
| ссылка часть  = https://books.google.ru/books?id=AUF4BAAAQBAJ&pg=PT421&dq=красная+площадь+история&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjW7ZTFrK3cAhUkiaYKHScJA7k4KBDoAQgvMAE#v=onepage&q=красная%20площадь%20история&f=false
| заглавие      = Седая старина Москвы
| место        = {{М.}}
| издательство  = Директ-Медиа
| год          = 2012
| страниц      = 528
| isbn          = 5-203-01664-X
| тираж        = 25000
| ref          = Кондратьев
}}
* {{книга
| автор        = Кудряшов К. В., Яновский А. М.
| ссылка часть  =
| заглавие      = Москва в далёком прошлом. Очерки городской жизни, быта и нравов Москвы XVI-XVII веков
| ответственный = под ред. Д. В. Дягилева
| место        ={{М.}}
| издательство  = Московский рабочий
| год          = 1962
| страницы      = 19—217
| страниц      = 395
| ref          = Москва в далёком прошлом
}}
* {{книга|автор=Либсон В. Я., Домшлак М. И., Аренкова Ю. И. и др.
|часть=Кремль. Китай-город. Центральные площади
|заглавие=[[Памятники архитектуры Москвы (книжная серия)|Памятники архитектуры Москвы]]
|место={{М.}}
|издательство=Искусство
|год=1983
|страницы=387—398
|страниц=504
|тираж=25000
|ref=Памятники архитектуры}}
* {{книга
| автор=Лисовский В. Г.
| заглавие=Архитектура России XVII-начала XX века. Поиски национального стиля
| ссылка=
https://books.google.ru/books?id=t-okDwAAQBAJ&pg=PA279&dq=шервуд+забелин+исторический+музей&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjunqKghfjWAhXnDpoKHc6iBc4Q6AEIKDAA#v=onepage&q=шервуд%20забелин%20исторический%20музей&f=false
| ответственный=под ред. В. Аптекмана
| место=Москва
| издательство=Белый город
| год=2009
| страницы=274—284
| isbn=978-5-7793-1629-3
| ref=Лисовский}}
* {{книга
| заглавие      =Москва, 1941-1945: атлас
| ссылка        = https://books.google.ru/books?id=FLr6US3JrxwC&pg=PP15&dq=парад+победы+1945&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiB-Jf26s3cAhVPxKYKHRdZAcMQ6AEIMDAB#v=onepage&q=парад%20победы%201945&f=false
| ответственный =под ред. Г. Куманева
| издательство  =Феория
| год          =2010
| страницы      =262—269
| isbn          =978-5-4284-0004-5
| тираж        =3000
| ref          =Куманев
}}
* {{книга
| автор        = Муравьёв В. Б.
| заглавие      = Московские слова, словечки и крылатые выражения
| ссылка        = https://books.google.ru/books?id=-I_BCwAAQBAJ&pg=PT249&dq=красная+площадь+пирожный+калачный+гречневый&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwikqt7_ksrcAhUGh6YKHe2lCscQ6AEILzAB#v=onepage&q=красная%20площадь%20пирожный%20калачный%20гречневый&f=false
| место        = {{М.}}
| издательство  = Алгоритм
| год          = 2007
| isbn          = 978-5-9265-0301-9
| ref          = Муравьёв
}}
* {{книга|
автор=Рачинский Я. З.
|часть=Красная площадь
|заглавие=Полный словарь названий московских улиц
|место={{М.}}
|год=2011
|страниц=XXVI, 605
|страницы=231
|isbn=978-5-85209-263-2
| ref                  =Рачинский
}}
* {{статья
|автор      = Рахматуллин Р.
|заглавие = Точки силы
|ссылка    = http://magazines.gorky.media/novyi_mi/2001/2/rachmat-pr.html
|издание  = «Новый Мир»
|тип          = журнал
|год          = 2001
|номер      = 2
|ref              = Рахматуллин. Точки силы
|archiveurl      = https://web.archive.org/web/20180905180737/http://magazines.russ.ru/novyi_mi/2001/2/rachmat-pr.html
|archivedate      = 2018-09-05
}}
* {{книга
|автор        = {{nobr|Романюк С. К.}}
|заглавие    = Сердце Москвы. От Кремля до Белого города
|ссылка      = http://velib.com/read_book/romanjuk_sergejj_konstantinovich/serdce_moskvy_ot_kremlja_do_belogo_goroda/krasnaja_ploshhad/istoricheskijj_obzor/
|место        = {{М.}}
|издательство = Центрполиграф
|год          = 2013
|страницы    = 181—298
|страниц      = 908
|серия        = Москва и Подмосковье. История. Памятники. Судьбы
|isbn        = 978-5-227-04778-6
|тираж        = 60000
|ref          = Романюк, «Сердце Москвы. От Кремля до Белого города»
}}{{Oʻlikhavola|date=aprel 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{книга
| автор        =Рябчиков Е. И., Абрамов А. С., Романовский И. С.
| заглавие      =Красная площадь
| место        ={{М.}}
| издательство  =Московский рабочий
| год          =1980
| страницы      =88
| ref          =Рябчиков, Абрамов, Романовский
}}
* {{книга
| автор        = Светенко А. С.
| заглавие      = История России в датах
| ссылка        = https://books.google.ru/books?id=khiODQAAQBAJ&pg=PT206&lpg=PT206&dq=25+июля+1570+иван+грозный+публичная+казнь&source=bl&ots=qSVE87BZ28&sig=JA0Pc2rR6DiVWrAj3xQayHpl9dE&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiYtJ-p98zcAhVnDZoKHVksAj4Q6AEwA3oECAgQAQ#v=onepage&q=25%20июля%201570%20иван%20грозный%20публичная%20казнь&f=false
| издательство  = Оригинал-макет
| год          = 2017
| isbn          = 978-5-9908968-3-3
| ref          = Светенко
}}
* {{книга
|заглавие      = Сто военных парадов
|ответственный = Под ред. ген.-полк. [[Грушевой, Константин Степанович|К. С. Грушевого]]
|место        = М.
|издательство  = [[Воениздат]]
|год          = 1974
|страниц      = 264, [96]
|тираж        = 50000
}} (в пер., суперобл.) ''(О военных парадах на Красной площади с 1918 до 1972 года)''
* {{статья
|автор    = Шахбазян З.
|заглавие = Красная площадь
|ссылка  = http://pressa.ru/ru/reader/#/magazines/vokrug-sveta/issues/12-2013/pages/57/
|издание  = Вокруг света
|год      = 2013
|номер    = 12
|страницы = 110
|ref = Шахбазян
}}
* {{книга
| автор        =Яковлева О.
| ссылка часть  =goo.gl/ZHJwGX
| заглавие      =Тайны московских подземелий
| издательство  =БММ
| год          =2014
| isbn          =978-5-88353-602-0
| ref          =Яковлева
}}
* {{книга
| автор        = Бродский Б. И.
| заглавие      = Сокровища Москвы
| издательство  = Изобразительное искусство
| год          = 1990
| страницы      = 106
| страниц      = 376
| isbn          = 5-85200-163-5
| ref          =Бродский
}}
* {{книга
| автор = Сытин П. В.
| заглавие = Из истории московских улиц
| ссылка = https://books.google.ru/books?id=YZD9AgAAQBAJ&pg=
| место = М.
| издательство = Рипол Классик
| год = 2013
|страницы=31—78
| страниц = 848
| isbn = 5458429311, 9785458429313
| ref = Сытин}}
* {{книга
|автор          = Сытин П. В.
|часть          =
|заглавие      = Из истории московских улиц
|оригинал      =
|ссылка        =
|ответственный  =
|издание        =
|место          =  М.
|издательство  =
|год            = 1958
|том            =
|страницы      =
|страниц        =
|серия          =
|isbn          =
|тираж          =
|ref=Сытин
}}
{{refend}}


[[Turkum:Moskva]]
<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
</div>
 
</div>
 
<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">
 
<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
<div class="ziyo-mini-links">
{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
}}
</div>
</div>
</div>
 
<div class="nomobile">
<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
</div>
</div>
 
</div>
</div>
 
__NOTOC__
__NOEDITSECTION__

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

maqola
fayl
foydalanuvchi
Tanlangan maqola
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tanlangan roʻyxat
Yangiliklar
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Bilasizmi?
  • Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
  • Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
  • Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
  • Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?
Tarixda bugun
Kun tasviri