Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Bosh Sahifa: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
„Bosh Sahifa“ sahifasi himoyalandi ([Tahrir=Faqat administratorlar] (cheksiz) [Koʻchirish=Faqat administratorlar] (cheksiz))
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />
| ismi                = Robiya Qodir<br/>رابىيە قادىر<br/>热比娅·卡德尔
| tasvir              = Rebiya Kadeer (2).jpg
| tasvir_eni          = 250px
| izoh                =
| asl_ismi            = <!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). -->
| tavallud_paytidagi_ismi =  
| tavallud_sanasi      = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1946|11|21}}
| tavallud_joyi        = Oltoy shahri, [[XXR]]
| vafot_sanasi        = <!-- {{vafot sanasi va yoshi|YYYY|OO|SS|YYYY|OO|SS}}-->
| vafot_joyi          =
| fuqaroligi          = {{Xitoy bayrogʻi}} [[XXR]]<br />{{USA}}
| taʼlimi              =
| kasbi                =
| dini                =
| faoliyat_yillari    =
| asarlari            =
| boʻyi                =
| unvoni              =
| turmush_oʻrtogʻi    = <nowiki>Abdurehim Tohti (]]1962]]—</nowiki>[[1977]])<br />Siddiq Roʻzi ([[1981]])
| bolalari            = 6 nafar (Abdurahim Tohtidan)<br />5 nafar (Siddiq Roʻzidan)
| otasi                =
| onasi                =
| qarindoshlari        =
| mukofotlari          = [[Tinchlik boʻyicha Nobel mukofoti]]ga 5 marotaba nomzod.
| veb-sayt            = [https://www.uyghurcongress.org/en/ Dunyo Uygʻurlari Qurultoyi]
| imzosi              =
}}
'''Robiya Qodir''' ({{lang-ug|رابىيە قادىر|translit=Rabiye Qadir}}; [[anaʼnaviy xitoy yozuvi]]da: 熱比婭·卡德爾; [[Pinyin]]: ''Rèbǐyà Kǎdé'ěr''; 1946-yil 15-noyabr, Oltoy shahri, [[XXR]]) – asli Xitoyga qarashli [[Shinjon-Uygʻur muxtor rayoni|Shinjon-Uygʻur viloyati]] (Sharqiy Turkiston)dan boʻlgan va uygʻur xalqining insoniy huquqlari uchun kurashib kelayotgan uygʻur faollaridan biri. [[2005-yil]]dan buyon AQShda istiqomat qilib, Uygʻurlarning ovozini dunyoga yoyish uchun harakat qilib kelmoqda.


2006-yilda Dunyo Uygʻurlari Qurultoyi (WUC)ga rahbar etib saylangan. Robiya Qodir bu lavozimda 2017-yilga qadar faoliyat koʻrsatib keldi<ref>{{cite web |url=http://www.uyghurcongress.org/En/AboutWUC.asp?mid=1095738888&mid2=-696970330 |work=Uyghurcongress.org |title=Leadership of the World Uyghur Congress |access-date=10 July 2005 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061017215058/http://www.uyghurcongress.org/En/AboutWUC.asp?mid=1095738888 |archive-date=17 October 2006}}</ref>.
<div class="ziyo-home">


== Hayoti ==
<div class="ziyo-hero">
Robiya Qodir [[1947|1947-yil]] [[21-noyabr]] kuni [[Shinjon-Uygʻur muxtor rayoni|Shinjon-Uygʻur muxtor viloyatining]] Oltoy shahrida tugʻilgan. Kambagʻal oilada tugʻilib oʻsgan Robiya oʻrta taʼlimni Oltoyda olgan. [[1965|1965-yili]] 18 yoshga toʻlgan Robiya oila qurib, viloyatning boshqa bir shahri boʻlgan Agsuga koʻchib oʻtadi. [[Xitoy Xalq Respublikasi]] hukumati tomonidan oʻsha yillarda amalga oshirilgan madaniy inqilob davrida turmush oʻrtogʻ bilan diniy kiyim-kechak savdosi bilan shugʻullangan. Robiya Qodir bu kabi biznes bilan shugʻullangani tufayli hukumatda oʻtirgan yuqori doiradagi shaxslar tomonidan dushman va chayqovchi deb eʼlon qilingan. Buning natijasida keyinchalik eri bilan ajrashishga majbur boʻlgan<ref>{{cite web |last=Basu |first=Arin |title=I Want to Make my Fights International: Rebiya Kadeer |url=http://www.rfa.org/english/background/kadeer_text-20050404.html |work=Interview |publisher=Radio Free Asia |access-date=13 December 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515220025/http://www.rfa.org/english/background/kadeer_text-20050404.html/ |archive-date=15 May 2011}}</ref>.
<div class="ziyo-hero-top">
<div class="ziyo-hero-left">
<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
<p class="ziyo-site-tagline">
Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
</p>
</div>


[[1981|1981-yilda]] Robiya Qodir olim Siddiq Roʻzi bilan turmush quradi. Bu nikohdan keyin er-xotin [[Shinjon-Uygʻur muxtor rayoni|Shinjon-Uygʻur muxtor viloyatining]] markaziy shahri boʻlmish [[Urumchi|Urumchiga]] koʻchib oʻtadi. Allaqachon tadbirkor sifatida oʻzini namoyon qila boshlagan Rabiya Urumchida uygʻur milliy mahsulotlari sotiladigan universal doʻkon ochadi. [[1985|1985-yilda]] Rabiya Qodirga tegishli boʻlgan savdo markazining maydoni 14 000 kvadrat metrni tashkil etgan. Ishini tobora kengaytirib olgan Robiya Qodir imkoniyatlari ortib borishiga parallel ravishda koʻplab uygʻurlarni ish bilan taʼminlab, ularning taʼlim-tarbiyasiga ham eʼtibor qaratgani aytiladi. Rabiya musulmon ayollarni Urumchi shahridagi mehnat faoliyatiga jalb qilish uchun „Ming onalar harakati“ loyihasini ham amalga oshirgan<ref name="profile050317">{{cite news |date=17 March 2005 |title=Profile: Rebiya Kadeer |work=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4357607.stm |access-date=4 January 2010}}</ref><ref name="profile0503172">{{cite news |date=17 March 2005 |title=Profile: Rebiya Kadeer |work=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4357607.stm |access-date=4 January 2010}}</ref>. Xitoy hukumati uzoq yillar davomida Robiyani etnik ozchilik xalqlar orasidan chiqqan Xitoydagi eng muvaffaqiyatli ayol sifatida koʻrsatib kelgan<ref>{{cite web |title=Films "Leaving Fear Behind" and "China's Public Enemy No. 1 – Rebiya Kaadeer" |url=http://kultura.lublin.eu/wydarzenia,0,11535,Films_Leaving_Fear_Behind_and_Chinas_Public_Enemy_No_1_-_Rebiya_Kaadeer.html?locale=en_GB |work=Online Article about a Movie |publisher=City of Tublin |access-date=14 December 2011}}</ref>.
<div class="ziyo-hero-right">
<div class="ziyo-stat-grid">
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
</div>
</div>
</div>
</div>


SSSR parchalangan yillarida Robiya Qodir oʻsha paytgacha yigʻib olgan 200 million yuan bilan oʻz savdosini yanada kengaytirib oladi. Bir necha yil oʻtgach, uygʻur tadbirkor Xitoyning eng boy 5 kishisidan biriga aylangan. Muvaffaqiyatli biznes karerasini yoʻlga qoʻygan Robiya Qodir „millioner ayol“ laqabini ham olgan. Robiya Qodir [[Xitoy]], [[Rossiya]] va [[Qozogʻiston]] bilan savdo aloqalarini oʻrnatuvchi 8 kompaniyani oʻz atrofida birlashtirgan xolding kompaniyaga asos solgan<ref name="reut20090908">{{cite news |last=Chan |first=Royston |date=8 September 2009 |title=China to demolish Kadeer buildings in restive Urumqi |publisher=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSSP473138 |access-date=2015-12-24}}</ref>. Robiya Qodir tadbirkorlik faoliyati haqida gapirar ekan, bu yoʻlda davlatdan bir tiyin ham yordam olmaganini taʼkidlab keladi. Biznes hayotiga kir yuvish biznesi bilan qadam qoʻygan Robiya Qodir oʻz biznesini supermarketlar tarmogʻi bilan yanada rivojlantirib olgan.
<div class="ziyo-hero-bottom">
<div class="ziyo-hero-links">
[[Special:Search|Qidiruv]]
[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
[[Special:Statistics|Statistika]]
[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
</div>
</div>
</div>


== Oilasi ==
<div class="ziyo-main">
Ikki marotaba turmush qurgan Robiya Qodirning 11 nafar farzandi boʻlib, hozirda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQShning]] [[Virginiya|Virginiya shtatiga]] qarashli Fairfaks shahrida istiqomat qiladi.


== Siyosiy faoliyati ==
<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">
[[1994-yil]] Xitoyning eng boy yettinchi odami sanalgan Robiya Qodir [[1997|1997-yilgacha]] deputatlik faoliyatini olib borgan. [[1997|1997-yilda]] deputatlik mandatidan mahrum qilingan va qamoqqa olingan. 8 yillik qamoq jazosiga hukm qilingan Robiya Qodir qamoqxonada inson huquqlari boʻyicha kurash olib borgan va shu sababli koʻplab nufuzli xalqaro mukofotlarga sazovor boʻlgan. AQSh va xalqaro tashkilotlar bosimi ostida Xitoy hukumati [[2005|2005-yilda]] Robiya Qodirni ozod qilishga majbur boʻlgan. 2006-yilda Tinchlik boʻyicha Nobel mukofotiga nomzodi koʻrsatilgan Robiya Qodir Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtdi.  2005-yildan buyon Amerikada yashab, uygʻurlarning ovozini dunyoga yetkazishga harakat qilib kelmoqda.


2006-yilda Dunyo Uygʻurlari Qurultoyi (WUC) rahbari etib saylangan.
<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
</div>


2007-yil iyun oyida nemis yozuvchisi Aleksandra Kaveli Robiya Qodir hayoti va ijodi haqida kitob yozdi. Kitobning nomi „Buyuk gʻoyali ayol“dir.
<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
</div>


Shinjon-uygʻur muxtoriyatidagi uygʻur xalqining huquqlarini himoya qiluvchi Robiya Qodir oʻz intervyularida barcha uygʻur tashkilotlari tinchlik uchun kurashayotganiga ishonishini qayta-qayta taʼkidlab keladi.
<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
</div>
</div>


Robiya Qodir 2007 yili Chexiya Respublikasi poytaxti Praga shahrida boʻlib oʻtgan demokratiya va xavfsizlik boʻyicha xalqaro konferensiyada ishtirok etdi.
<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
</div>


2009-yil iyul oyi boshida Xitoyning Shinjon-Uygʻur avtonom viloyatida ikki uygʻurning oʻldirilishi ortidan hukumat politsiyasi va uygʻurlar oʻrtasida toʻqnashuvlar boshlangan. Robiya Qodir bu toʻqnashuvlarda Xitoy politsiyasi 1000 dan ortiq uygʻurni oʻldirganini aytib keladi. Xitoy hukumati, oʻz navbatida, Shinjondagi voqealarda Robiya Qodirni ayblab chiqqan.
</div>


== Manbalar ==
<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">
{{manbalar}}
 
[[Turkum:1947-yilda tugʻilganlar]]
<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
[[Turkum:Tirik odamlar]]
<div class="ziyo-box-head">
[[Turkum:Xitoy musulmonlari]]
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
[[Turkum:Uygʻur faollari]]
<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
[[Turkum:Xitoylik inson huquqlari faollari]]
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
<div class="ziyo-mini-links">
{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
}}
</div>
</div>
</div>
 
<div class="nomobile">
<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
</div>
</div>
 
</div>
</div>
 
__NOTOC__
__NOEDITSECTION__

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

maqola
fayl
foydalanuvchi
Tanlangan maqola
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tanlangan roʻyxat
Yangiliklar
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Bilasizmi?
  • Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
  • Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
  • Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
  • Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?
Tarixda bugun
Shturm Zimnego dvorsa
Shturm Zimnego dvorsa
Kun tasviri