Ziyosfera

Bosh Sahifa: Versiyalar orasidagi farq

Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
„Bosh Sahifa“ sahifasi himoyalandi ([Tahrir=Faqat administratorlar] (cheksiz) [Koʻchirish=Faqat administratorlar] (cheksiz))
{{Taom bilgiqutisi| name            = Yogurt
<templatestyles src="Andoza:Ziyosfera/Bosh sahifa/styles.css" />
| image          = File:Joghurt.jpg
| caption        = Bir likopcha yogurt
| milliy oshxona= Ehtimol [[Mesopotamiya]], Markaziy Osiyo miloddan avvalgi taxminan 5000‑yil va turli joylarda mustaqil ravishda
| type            = Fermentatsiyalangan sut mahsuloti
| retsepti= Sovutilgan holda tortiladi
| main_ingredient = [[Sut]], bakteriyalar


}}
<div class="ziyo-home">


'''Yogurt''' ({{IPAc-en|UK|ˈ|j|ɒ|ɡ|ər|t}}; {{IPAc-en|US|ˈ|j|oʊ|ɡ|ər|t}}<ref>{{Cite Cambridge Dictionaries |Yogurt |access-date=17 February 2020}}</ref>, {{Lang-ota|یوغورت}} soʻzidan, {{Lang-tr|yoğurt}};{{Efn|usmonli talaffuzi: {{IPA1|az|joˈɣuɾt|}}, zamonaviy turkcha talaffuzi: {{IPA1|tr|joˈuɾt|}}, kundalik zamonaviy talaffuz: {{IPA1|tr|joːɾt|}}}} shuningdek '''yoghurt''', '''yogourt''' yoki '''yoghourt''' tarzida ham yoziladi) — sutni bakterial [[fermentatsiya]] qilish yoʻli bilan olinadigan oziq-ovqat mahsuloti<ref name="fda">{{cite web |title=Yogurt: from Part 131 – Milk and Cream. Subpart B&nbsp;– Requirements for Specific Standardized Milk and Cream, Sec. 131.200 |url=https://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfcfr/CFRSearch.cfm?fr=131.200 |publisher=Code of Federal Regulations, Title 21, US Food and Drug Administration |date=1 April 2016 |access-date=19 July 2018 |archive-date=16 January 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050116035455/http://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfcfr/CFRSearch.cfm?fr=131.200 |url-status=live }}</ref>. Bu bakteriyalar tomonidan sutdagi shakarlarning fermentatsiyasi natijasida [[Sut kislota|sut kislotasi]] hosil boʻladi, u esa [[Sut|sut oqsili]]ga taʼsir qilib, yogurtda oʻziga xos [[tekstura]] va nordon taʼm hosil qiladi<ref name=fda/>. Yogurt tayyorlashda eng koʻp sigir suti ishlatiladi. [[Buyvollar|buyvol]], echki, [[Qoʻy|qoʻy]], [[Biya|tuya]] va yak sutidan ham yogurt ishlab chiqarishda foydalaniladi. Ishlatiladigan [[sut]] gomogenlashtirilgan yoki gomogenlashtirilmagan boʻlishi mumkin. U [[Pasterlash|pasterizatsiya qilingan]] yoki xom boʻlishi ham mumkin. Har xil sut turlari sezilarli darajada turlicha natija beradi.
<div class="ziyo-hero">
<div class="ziyo-hero-top">
<div class="ziyo-hero-left">
<h1 class="ziyo-site-title">Ziyosfera</h1>
<p class="ziyo-site-tagline">
Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
</p>
</div>


Yogurt ''Lactobacillus delbrueckii'' subsp. ''bulgaricus'' va ''Streptococcus thermophilus'' bakteriyalaridan (starteridan) foydalangan holda ishlab chiqariladi. Boshqa [[laktobatsillalar]] va [[Bifidobakteriyalar|bifidobakteriyalar]] ham baʼzan yogurt tayyorlayotganda yoki tayyor boʻlgandan keyin qoʻshiladi. Baʼzi mamlakatlarda yogurt tarkibida maʼlum miqdorda koloniya hosil qiluvchi birliklar (CFU) koʻrinishidagi bakteriyalar boʻlishi talab qilinadi, masalan, Xitoyda laktobatsilla bakteriyalarining soni har bir millilitrda kamida 1 million CFU boʻlishi kerak<ref>{{cite book | vauthors = Lee YK, etal | chapter-url = https://books.google.com/books?id=tFjsAuo5WocC&q=%22Product+Standard+GB19302-2010%22&pg=PA712 | chapter = Probiotic Regulation in Asian Countries | veditors = Lahtinen S, etal | date = 2012 | title = Lactic Acid Bacteria: Microbiological and Functional Aspects | edition = Fourth | location = Boca Raton | publisher = CRC Press | isbn = 978-0-8247-5332-0 | page = 712 }}</ref>. Baʼzi davlatlar qaysi bakteriyalardan foydalanish mumkinligini ham tartibga soladi: masalan, Fransiyada<ref>{{Cite web |title=Décret n°88-1203 du 30 décembre 1988 relatif aux laits fermentés et au yaourt ou yoghourt - Légifrance |url=https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/LEGITEXT000006066373 |access-date=2025-02-05 |website=www.legifrance.gouv.fr |archive-date=18 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250218105141/https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/LEGITEXT000006066373/ |url-status=live }}</ref> mahsulot faqat ''Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus'' va ''Streptococcus thermophilus'' tomonidan fermentatsiyalangan boʻlsa, u „yaourt“ yoki „yoghourt“ sifatida yorliqlanishi mumkin, bu esa [[Codex Alimentarius]]ning fermentatsiyalangan sutga oid (CXS 243-2003) xalqaro yogurt taʼrifiga mos keladi<ref>{{Cite web |title=Standards {{!}} CODEXALIMENTARIUS FAO-WHO |url=https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/codex-texts/list-standards/en/ |access-date=2025-02-05 |website=www.fao.org |archive-date=3 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250203115005/https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/codex-texts/list-standards/en/ |url-status=live }}</ref>.
<div class="ziyo-hero-right">
<div class="ziyo-stat-grid">
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListFiles|{{NUMBEROFFILES}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">fayl</div>
</div>
<div class="ziyo-stat">
<div class="ziyo-stat-num">[[Maxsus:ListUsers|{{NUMBEROFUSERS}}]]</div>
<div class="ziyo-stat-label">foydalanuvchi</div>
</div>
</div>
</div>
</div>


Bakteriya sutga aralashtiriladi va fermentatsiya sodir boʻlishi uchun {{Convert|30|–|45|C|F}} iliq harorat 4 dan 12 soatgacha saqlanadi, yuqoriroq haroratda jarayon tezroq kechadi, biroq donador tekstura yoki zardob ajralib chiqishi xavfi ortadi<ref>{{Cite news|url=https://cooking.nytimes.com/recipes/1017991-creamy-homemade-yogurt|title=Creamy Homemade Yogurt Recipe|work=NYT Cooking|access-date=19 March 2017|last=Clark|first=Melissa|name-list-style=vanc|archive-date=19 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160219183756/https://cooking.nytimes.com/recipes/1017991-creamy-homemade-yogurt|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ca.brodandtaylor.com/blogs/recipes/the-science-of-great-yogurt|title=The Science of Great Yogurt|access-date=28 September 2021}}</ref>.
<div class="ziyo-hero-bottom">
<div class="ziyo-hero-links">
[[Special:Search|Qidiruv]]
[[Special:Random|Tasodifiy sahifa]]
[[Special:RecentChanges|So‘nggi o‘zgarishlar]]
[[Special:NewPages|Yangi sahifalar]]
[[Special:Statistics|Statistika]]
[[Special:WantedPages|Kerakli sahifalar]]
</div>
</div>
</div>


== Etimologiyasi va imlosi ==
<div class="ziyo-main">
Yogurt soʻzi {{Lang-ota|یوغورت|translit=yoğurt}} soʻzidan kelib chiqqan boʻlib<ref name="collins">{{cite web |url=http://www.dictionary.com/browse/yoghurt |title=Yogurt |publisher=Collins English Dictionary – Complete & Unabridged 10th Edition. HarperCollins |access-date=21 March 2017 |date=2012 |archive-date=5 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005141215/https://www.dictionary.com/browse/yoghurt }}</ref>, odatda {{Lang|tr|yoğurmak}} feʼli, yaʼni „qorish“, yoki „ivib, quyuqlashmoq, qalinlashmoq“ soʻzlari bilan bogʻlanadi<ref name=collins/>. U, shuningdek, „qalin“ yoki „zich“ maʼnosini anglatuvchi {{Lang|tr|yoğun}} soʻzi bilan ham bogʻliq boʻlishi mumkin. Turkiy tilda tarixan arab alifbosidagi gʻayn harfi bilan ifodalangan tovushlar — ovozli yumshoq tanglay sirgʻaluvchidan tortib, ovozli yumshoq tanglay portlovchigacha — 1929-yilda [[Atatürk inqiloblari|yangi lotin asosidagi turk alifbosi]] va „ğ“ harfi joriy etilishidan avval anʼanaviy ravishda lotin yozuvida „gh“ shaklida berilgan, shuning uchun „gh“ bilan yozilgan „yoghurt“ shakli manbalarda ilk bor 1615–1625‑yillarda uchraydi<ref name=collins/><ref>{{Cite book |last=Redhouse |first=James W. |url=https://archive.org/details/ATurkishAndEnglishLexicon/page/n2235/mode/2up |title=A Turkish and English Lexicon |publication-date=1890 |pages=2215–2216}}</ref><ref>{{Cite web |title=yoğurt |url=https://www.nisanyansozluk.com/kelime/yo%C4%9Furt |access-date=2024-01-14 |website=Nişanyan Sözlük |language=tr |archive-date=14 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114162901/https://www.nisanyansozluk.com/kelime/yo%C4%9Furt |url-status=live }}</ref>.


Ingliz tilida yozilish variantlariga ''yogurt'', ''yoghurt'' va kamroq darajada ''yoghourt'' yoki ''yogourt'' kiradi<ref name=collins/>. Birlashgan qirollik, Avstraliya, Yangi Zelandiya va Janubiy Afrikada odatda ''yoghurt'' shakli qoʻllanadi, AQShda esa ''yogurt'' shakli ishlatiladi. Kanadada esa oʻziga xos imlo — ''yogourt'', bu fransuz tilidagi {{Lang|fr|yaourt}} soʻzining varianti uchraydi, biroq ''yogurt'' va ''yoghurt'' shakllari ham ishlatiladi<ref>{{cite book |title=The Canadian Oxford dictionary |url=https://archive.org/details/canadianoxforddi0000unse_f6g8 |date=2004 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-541816-6 |page=[https://archive.org/details/canadianoxforddi0000unse_f6g8/page/1806 1807] |edition=2nd}}</ref>.
<div class="ziyo-column" id="ziyo-left">


== Izohlar ==
<div class="ziyo-box" id="z-tm" title="Tanlangan maqola">
<references group="lower-alpha"/>
<div class="ziyo-box-head">
== Manbalar ==
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featured.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan maqolalar]]</div>
{{manbalar}}
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Tanlangan maqola}}</div>
</div>


{{Tashqi_havolalar}}
<div class="ziyo-box" id="z-ym" title="Dolzarb maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[File:Ambox clock.svg|34px|link=Ziyosfera:Dolzarb maqolalar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Dolzarb maqola</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Dolzarb maqola}}</div>
</div>
 
<!-- TASODIFIY MAQOLA (ZIYOSFERA BOT AVTOMATIK YANGILAB TURADI) -->
<div class="ziyo-box" id="z-rand" title="Tasodifiy maqola">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Cscr-featuredtopic-random changes.png|34px|link=Maxsus:Random]]</div>
<div class="ziyo-box-title">[[Maxsus:Random|Tasodifiy maqola]]</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-tr" title="Tanlangan roʻyxat">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Symbol list class.svg|34px|link=Ziyosfera:Tanlangan roʻyxatlar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tanlangan roʻyxat</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat}}</div>
</div>
 
</div>
 
<div class="ziyo-column" id="ziyo-right">
 
<div class="ziyo-box" id="z-yan" title="Yangiliklar">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:WLA icon news.svg|34px|link=Ziyosfera:Yangiliklar]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Yangiliklar</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Yangiliklar}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bls" title="Bilasizmi?">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Dialog-information.svg|34px|link=Ziyosfera:Bilasizmi]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Bilasizmi?</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Bilasizmi}}</div>
</div>
 
<div class="ziyo-box" id="z-bgn" title="Tarixda bugun – {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Nuvola apps date.svg|34px|link=Ziyosfera:Tarixda bugun]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Tarixda bugun</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">
{{Ziyosfera:Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}}}
<div class="ziyo-mini-links">
{{flatlist|class=ziyo-plainlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{#time:m-j|+1 days}}|Keyingi sonni tayyorlash]]
* [[Ziyosfera:Loyiha/Bugun|Loyiha]]
* [[Andoza:Ziyosfera/Bugun:{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY}}|O‘zgartirish]]
}}
</div>
</div>
</div>
 
<div class="nomobile">
<div class="ziyo-box" id="z-kt" title="Kun tasviri">
<div class="ziyo-box-head">
<div class="ziyo-box-icon">[[Fayl:Image icon.svg|34px|link=Ziyosfera:Kun tasviri]]</div>
<div class="ziyo-box-title">Kun tasviri</div>
</div>
<div class="ziyo-box-body">{{Kun tasviri}}</div>
</div>
</div>
 
</div>
</div>
 
__NOTOC__
__NOEDITSECTION__

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ziyosfera

Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.

483 923
maqola
13
fayl
126
foydalanuvchi

Qidiruv Tasodifiy sahifa So‘nggi o‘zgarishlar Yangi sahifalar Statistika Kerakli sahifalar

Tanlangan maqola
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.
Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi.

Imom al-Buxoriy yodgorlik majmuasi — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Payariq tumani Xartang qishlogʻida joylashgan. U XX asr oxiriga oid memorial, diniy va maʼnaviy-maʼrifiy inshootlar majmuasidir. Majmua Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 1997–1998-yillarda Imom Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning qadimiy mozori ustida, uning hijriy taqvim boʻyicha tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan barpo etilgan. U 2025-yilda sezilarli darajada kengaytirildi. 1997-yilda mustaqil Oʻzbekiston hukumati Imom al-Buxoriy tavalludining 1225 yilligi munosabati bilan uning qabri yonida yangi yodgorlik majmuasini barpo etishga qaror qiladi. 1998-yil oktyabriga qadar yakunlangan qurilish ishlarida Samarqand, Toshkent, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Andijon, Qo‘qon va Namangan shaharlarining eng yaxshi xalq ustalari ishtirok etadi. Natijada yangi majmua Oʻzbekistonning bir necha meʼmoriy maktablari anʼanalarini oʻzida mujassam etib, zamonaviy Markaziy Osiyo sanʼatining yorqin namunalaridan biriga aylandi. 2025-yilda majmua sezilarli darajada kengaytirilib, qayta qurildi. Perimetri boʻylab balandligi 75 metr boʻlgan toʻrtta minora qad rostladi. 10 ming kishiga moʻljallangan yangi masjid barpo etilib, mavzuli muzey ochildi. Shuningdek, majmua yaqinida ziyoratchilar uchun uchta mehmonxona va oʻnlab mehmon uylari ishga tushirildi. Bu orqali majmuaning umumiy maydoni 44 gektarga yetdi. (Davomi...)

Dolzarb maqola
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi

46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)

Tanlangan roʻyxat
Ziyosfera:Tanlangan roʻyxat
Yangiliklar
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Oʻzbekiston shaxmat terma jamoasi
Yaqinda vafot etganlar:
Bilasizmi?
  • Qoraqalpogʻiston hududida 50 dan ortiq qadimiy qalʼalar (masalan, Ayozqalʼa, Tuproqqalʼa) saqlanib qolgani uchun bu hudud «Qirq qalʼa yurti» deb atalishini?
  • Jeyms Uebb teleskopi Koinot paydo boʻlgan dastlabki «Katta portlash»dan keyingi bir necha yuz million yil ichida hosil boʻlgan eng qadimgi galaktikalarni suratga olishga qodir ekanligini?
  • Asal ming yillar davomida buzilmaydigan yagona oziq-ovqat mahsuloti boʻlib, Misr ehromlaridan topilgan 3000 yillik asal hali ham isteʼmolga yaroqli ekanligi aniqlanganligini?
  • Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?
Tarixda bugun

* Loyiha * O‘zgartirish

Kun tasviri


"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441?oldid=1088265" dan olindi