1-ҳаводесант тактик гуруҳи (1ст Аирборне Таск Форcе) — Wорлд Wар ИИ йилларида иттифоқчилар тузган, қисқа умр кўрган ҳаводесант қисми. У Франсия жанубига бостириб кириш мақсадида ўтказилган Оператион Драгоон амалиёти учун яратилган эди. Қисм 1944-йил июлида генерал-маёр Роберт Т. Фредериcк қўмондонлигида ташкил этилди. У 1944-йил 15-августдаги «Драгоон» десантида қатнашиб, қўниш пляжларидан шимоли-ғарбдаги ҳудудни эгаллади. Сўнгра АҚШ 7-армияси таркибида Франсия–Италия чегараси томон юриш қилди. Қисм 1944-йил ноябрида тарқатиб юборилди.

1ст Аирборне Таск Форcе
Аcтиве 11 Жулй – 23 Новембер 1944
Cоунтрй  Унитед Статес
 Унитед Кингдом
 Cанада
Аллегианcе Аллиэс оф Wорлд Wар ИИ
Бранч  Америка Қўшма Штатлари армияси
 Буюк Британия армияси
Тйпе Аирборне форcес
Роле Парачуте инфантрй
Сизе 9,000
Энгагеменц Оператион Драгоон
Cоммандерс
Нотабле
cоммандерс
Роберт Т. Фредериcк

Ташкил этилиши

Франсияга бостириб киришнинг дастлабки режаларида 1944-йил июнида икки кучнинг бир вақтда қўниши кўзда тутилган эди: бири Нормандияда, иккинчиси Франсия жанубида. Улар немисларга шимол ва жанубдан классик қисқич ҳаракати билан зарба бериши керак эди. Шундан кейин жанубий кучлар шарққа юриб, Италиядаги иттифоқчи кучларга ёрдам бериши режалаштирилганди. Бироқ иккала амалиётни бир вақтда ўтказиш учун десант кемалари ҳам, аскарлар ҳам етарли эмаслиги тез орада маълум бўлди. Шу боис жанубий десант («Анвил» амалиёти) кейинга қолдирилди. Энди «Драгоон» деб аталган жанубий десант 1944-йил августига режалаштирилди. Барча аирборне форcес эса 1944-йил 11-июлда тузилган янги қисмга — 7-армия ҳаводесант дивизиясига (вақтинчалик) бириктирилди. Шу ойнинг 21-кунида бу қисмни 1-ҳаводесант тактик гуруҳи деб қайта номлашди.[1]

1АБТФни тузиш учун ҳаводесант қисмлари Италиядаги жанглардан олиб чиқилди. Булар АҚШ 509-парашют-пиёда баталёни, АҚШ 517-парашют полк жанговар гуруҳи ва Британия 2-алоҳида парашют бригадаси эди. Уларга АҚШ 550-планер-пиёда баталёни ҳамда АҚШ 551-парашют-пиёда баталёни қўшилди. Ҳар иккала баталён илгари Панамада жойлашган бўлиб, улар ҳали жангда қатнашмаган эди. Июл ойи бошида амалиётга иккита Фреэ Френч парашют баталёни ҳам ажратилганди. Бироқ уларни жойлаштириш борасида генерал де Голл билан келишмовчилик чиқди ва бу қисмлар берилмади.[2] Шунинг учун амалиётга Британия 2-парашют бригадаси жалб қилинди. Бунда беачҳеад мустаҳкам эгалланиши биланоқ бригада Италиядаги жанговар ҳаракатларга қайтарилади, деган шарт қўйилди.[3]

«Драгоон» операцияси

«Драгоон» операциясидаги десант зоналарини кўрсатувчи харита.

1АБТФнинг «Драгоон» операциясидаги вазифаси «Ругбй» операцияси кодли номини олди. Унинг аскарлари Ле Муй қишлоғи атрофига тушиши керак эди. Бу қишлоқ Драгуигнан билан Фрéжус–Саинт-Рапҳаëл яқинидаги десант соҳиллари оралиғида жойлашган.[4] Жами учта десант ташлаш зонаси (ДЗ)/қўниш зонаси (ЛЗ) белгиланган эди:

  • Британиянинг 2-парашют бригадасига очиқ далалар ва узумзорлардан иборат ҳудуд ажратилди. Бу ҳудудни ДЗ/ЛЗ «О» деб белгилашди. У Ле Муйдан 400 ярд (366 м) шимолда, Нартюби дарёсининг шимолий қирғоғида жойлашган эди.[5] Ўша куни кечроқ шу ерга 550-ҳаводесант пиёда баталёни ҳам тушиши режалаштирилганди.[3]
  • АҚШнинг 517-ПРCТига Ле Муйдан тахминан икки мил (3,2 км) ғарбдаги тор далалар ҳудуди ажратилди. Бу жой Нартюби дарёсидан жанубда эди ва ДЗ/ЛЗ «А» деб белгиланди.[5] Ўша куни кечроқ уларнинг ортидан 551-парашют пиёда полкининг 1-баталёни етиб бориши керак эди.[3]
  • 509-ПИБ ва 463-дала артиллериясига Ле Муйдан тахминан икки мил (3,2 км) жануби-шарқдаги ҳудуд ажратилди ва у ДЗ «C» деб белгиланди. Бу ҳудуд икки тизма орасидаги ботиқда жойлашган бўлиб, шарқ ва ғарб томонида тепаликлар бор эди. Ер тик, тошлоқ ва ўрмонзор эди, фақат икки чеккасида кичик текис ва очиқ майдонлар бор эди. Бу жойни истар-истамас танлашди, чунки қўшинни Ле Муй устидан жанубдан ҳукмронлик қилувчи баландликларга тушириш зарур эди.[5]

Десант қўниши

517тҳ ПРCТ аскарлари десантга тайёргарлик кўрмоқда.
Иттифоқчиларнинг ҳаводесант ҳужуми чоғида Жанубий Франсия осмонида C47 Дакота самолётлари тортиб бораётган британиялик планерлар.

Операция кечаси қуюқ туман тушди ва шу сабабли дастлабки десантлар кенг ҳудудга сочилиб кетди. Тонг отганда тактик гуруҳ аскарларининг атиги 60% га яқини ўз десант зоналарида тўпланган эди. Соат 08:00 да Британия артиллерия ёрдамини олиб келаётган планерлар вазифасини тўхтатишга мажбур бўлди. Шунга қарамай, кун давомидаги кейинги қўниш ва десант ташлашлар муваффақиятлироқ кечди. Кўплаб планерлар қўнишда шикастланди, аммо талафотлар умуман олганда кам бўлди.[4][6]

Жангда

Ле Мюи қишлоғининг ўзи душман қўлида қолган бўлса-да,[4] инглизлар шарқ ва шимолдаги баландликларни эгаллади, америкаликлар эса ғарб ва жанубда шундай қилди. 550-баталон ўша кечаси Ле Мюини эгаллашга уринди, бироқ уни орқага қайтаришди.[7] Қишлоқни эгаллашни ҳисобга олмаганда, 1АБТФ ўзига юкланган вазифани бажарган эди: у Арген водийси бўйлаб мустаҳкам мавқе эгаллаб, душманнинг десант пласдармига қараб юришига йўл қўймади.[4] 16-куни эрталаб 550-баталон Ле Мюига яна ҳужум қилди ва соат 14:45 га бориб қишлоқ эгалланди — 500 дан 700 нафаргача асир олинди.[8] 17-куни эрта тонгда АҚШ 36-дивизиясининг илғор қисмлари пласдармдан Ле Мюига етиб келди, сўнг Драгининан томон юришини давом эттирди.[7]

«Регби операцияси»дан кейин 1АБТФ шимоли-шарққа силжиди. У Еттинчи армиянинг ўнг қанотини ҳимоя қилди ҳамда Канн ва Ницца шаҳарларини озод этди. Шундан сўнг қисм Денгиз Алпларига статик вазифада жойлаштирилди: у ерда патруллар уюштирди ва Франсия — Италия чегараси ҳудудидаги немисларни синчковлик билан кузатиб турди.

2-(мустақил) парашют бригадаси 1944-йил 26-августда таркибдан чиқарилди. Олти ҳафта ўтгач, у Грецияга жўнатилди.[9] 1944-йил ноябрда 1АБТФ дам олиш ва қайта жиҳозланиш учун Суассонга юборилди. Қисм 1944-йил 23-ноябрда тарқатиб юборилди,[10] бўлинмаларнинг аксарияти эса ХВИИИ ҳаво-десант корпуси таркибига қўшилди.[11]

Жанговар тартиб

Асосий кучлар

1АБТФ қуйидаги бўлинмалардан ташкил топган эди:[12]

Роберт Т. Фредериcк (бригада генерали сифатида)

Қўллаб-қувватловчи бўлинмалар

  • 512-ҳаводесант алоқа ротаси
  • 887-ҳаводесант муҳандислик-авиация ротаси
  • Танкка қарши рота, 442-пиёда полки
  • 552-танкка қарши рота[ноте 1]
  • А ротаси, 2-кимёвий миномёт баталёни
  • А ротаси, 83-кимёвий миномёт баталёни
  • Бўлинма, 3-қурол-аслаҳа ротаси
  • 676-тиббий йиғиш ротаси

Базани қўллаб-қувватловчи бўлинмалар

  • 3358-интендантлик юк машиналари ротаси
  • 334-интендантлик омбори ротаси
  • 172-махсус тақсимот омбори, Британия оғир авиацион таъминот ротаси
  • 904-авиабаза хавфсизлиги баталёни

Ҳаво ташиш қисмлари

Қирувчи авиация кўмаги

Яна қаранг

Изоҳлар

  1. ↑ Тҳе 552нд Антитанк Cомпанй wас формед ин Жулй 1944, ин Роме, спеcифиcаллй фор тҳис оператион. Синcе тҳе 442нд беcаме аваилабле wҳиле тҳе 552нд wас ин траининг анд тоок верй литтле тиме то траин он тҳе Бритиш 6лб. гунс неэдед фор глидерс, ит wент ин фирст. Бут тҳе 552нд wас алwайс он тҳе cомплемент оф троопс слатед фор тҳис оператион (анд тҳе 1ст АБТФ) анд релиэвед тҳе 442нд мид-Оcтобер 1944 суппортинг тҳе 1ст АБТФ мембер униц стилл ин тҳе ареа.[14]

Манбалар

  1. ↑ Wаррен (1955), с. 91.
  2. ↑ Wаррен (1955), с. 94.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Wаррен (1955), с. 103.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Cларке, Жеффрей Ж.; Смитҳ, Роберт Росс. Эуропеан Тҳеатер оф Оператионс: Ривиэра то тҳе Рҳине, Унитед Статес Армй ин Wорлд Wар ИИ. Wашингтон, Д.C.: Cентер оф Милитарй Ҳисторй, Унитед Статес Армй, 1992. Қаралди: 2011-йил 27-феврал. 
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Wаррен (1955), с. 83.
  6. ↑ Wаррен (1955), с. 95.
  7. ↑ 7,0 7,1 Элпҳиcк, Роберт (2009). „Тҳе Либератион оф Фаенcе – Аугуст 1944“. Тҳе Ривиэра Репортер. 18 октабр 2011да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 27 Феврал 2011.
  8. ↑ Wаррен (1955), с. 108–109.
  9. ↑ Фергусон, Грегор. Парас – Бритиш Аирборне Форcес 1940–1984. Оспрей, 1987 — 14-бет. ИСБН 978-0-85045-573-1. 
  10. ↑ Риналди, Ричард А. „У.С. Глидер Инфантрй ин Wорлд Wар ИИ“. Ордерс оф Баттле. 2010-йил 14-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 21-феврал.
  11. ↑ „УС Аирборне Форматионс 1942–45“. Фирст Аллиэд Аирборне Ассоcиатион (2010). 2012-йил 18-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 21-феврал.
  12. ↑ Cросс, Тҳомас Р. „Аирборне Инвасион оф Соутҳерн Франcе – Оператион Драгоон“. 517тҳ Парачуте Региментал Cомбат Теам (2007). 2012-йил 15-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 27-феврал.
  13. ↑ „1ст Индепендент Парачуте Платоон“. Аирборне Ассаулт ПараДата. 2011-йил 25-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 27-феврал.
  14. ↑ Фром доcуменц ин тҳе Натионал Арчивес.[манба керак]

Библиография

Қўшимча адабиётлар

Ҳаволалар

Манба

Ушбу мақола Википедиянинг эн.wикипедиа.орг уланишидан автоматик таржима орқали олинган (CC БЙ-СА 4.0).