50- parallel yodgorligi
50- параллел ёдгорлиги – Харковнинг ўзига хос расмий белгиси бўлиб, Харков шимолий кенгликнинг 50- параллелидаги энг катта шаҳар ҳисобланади[1] .Харков шаҳридаги Шевченко номидаги боғида айнан шимолий кенгликнинг 50-параллел чизиғи бўйлаб ўрнатилган[1].
| 50-параллел ёдгорлиги | |
|---|---|
| Координаталари | 50/36.2339 |
| Жойлашув |
Украина |
| Харита | |
Ёдгорлик тарихи
2004-йилда ёдгорликни лойиҳалаш бўйича ишлар бошланган. Харков шаҳар ижроия қўмитаси 20-август куни Украина Миллий архитекторлар уюшмасининг Харков вилояти ташкилоти билан биргаликда 50- параллел ёдгорлик белгисини яратиш учун танлов эълон қилинган[2]. Танловда ўндан ортиқ асар иштирок этган. Баҳолашнинг холислигини таъминлаш учун асарлар аноним тарзда кўрсатилган. Муаллифларнинг исм-шарифлари ўрнига рақамлар қўйилган[3]. Биринчи ўринни Харков Миллий академик опера ва балет театр, амфитеатрини қуриш ҳамда юқорисига қора шарли сузиш ҳавзасини ўрнатиш таклифи билан тақдим этилган лойиҳа эгалланган. Иккинчи ўринни Харков харитаси билан „Ернинг тепаси“ лойиҳаси эгалланган. Бу ҳозирги ёдгорликнинг прототипига айланган[3].
2010-йилнинг кузида Ёдгорлик белгиси шаҳар ва туман Кенгашлари депутатлари ташаббуси билан ўрнатилган. Лойиҳа муаллифлари шаҳар кенгаши депутати Габриэл Михайлов ҳамда дизайнер Сергей Фомичевдир[4]. 2010-йил 10-октябрда ёдгорликнинг очилиш маросими бўлиб ўтган[4]. Очилишда О. Харков мери, Харков мерлигига номзод Геннадий Кернес иштирок этишган.
Ёдгорликнинг асл кўринишида Харковдан Шимолий қутбгача бўлган масофа 3933 км, ҳақиқий масофа эса камида 4440 км деб кўрсатилган. Ёдгорлик белгиси зудлик билан тузатилган. 2011-йил 17-мартда „3933 км“ ёзуви шунчаки кесиб ташланган[5]. Ноаниқлик ҳатто 9-синф ўқувчилари учун география фанидан вилоят олимпиадаси топшириғига айланган. Улар хатони топишлари ва ўз шаҳарларидан Шимолий қутбгача бўлган тўғри масофани аниқлашлари керак бўлган.
Кўриниши
Ёдгорлик хиёбон бўйлаб синиқ чизиқ шаклида жойлашган „50- параллел“ ёзуви бўлган йигирма бронза ва мис лавҳалардан иборат. Марказда глобус тасвирланган ҳамда дунёнинг энг йирик шаҳарлари (Москва, Рим, Қуддус, Париж, Дубай ва Деҳли)[6] ва улардан Харковгача бўлган масофани кўрсатувчи қавариқ бронза доира бўлган. Тўпнинг периметри бўйлаб рус тилида „Харков“ ва инглиз тилида „Харков“ такрорий ёзувлари мавжуд.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Регион: Собития и факти: „Увековечен географический факт“. "Время" № 187 (16618), 12 октября 2010, стр.2
- ↑ Конкурс на созданиэ памятного знака, обозначающэго 50-ю параллел, проходящую через сад им. Шевченко в Харкове, объявлен Харковским горсоветом (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-11-06 санасида архивланган) // „Статус қуо“
- ↑ 3,0 3,1 50-я параллел в Харкове – „макушка земли“ или бассейн с шаром (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-11-06 санасида архивланган) // „МедиаПорт“
- ↑ 4,0 4,1 „В Харькове торжественно открыт памятный знак «50-я параллель»“ (деадлинк). 2017-йил 27-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 22-сентябр.
- ↑ „50-я параллел“ в Харкове сместила Северний полюс на 500 км[сайт ишламайди] // Агенцтво телевидения новости, 17 марта 2011 года
- ↑ „Харьковчане за удачей идут к 50-й параллели“. 2010-йил 21-октябрда асл нусхадан архивланган. // ДЕЛФИ Репортер, 11 октября 2010 года