90-lar

90-лар дунё тарихида катта о'згаришлар ва янги маданий то'лқинларнинг юзага келган давр бо'лди. Бу даврда жамият, технология, сан'ат ва сиёсат соҳаларида ко'плаб инқилобий о'згаришлар бо'лди.

Тарих ва сиёсат

1990-йилларда Совет Иттифоқи парчаланиб, мустақил давлатлар юзага келди, жумладан, Ўзбекистон, Россия, Украина, Грузия ва бошқа ко'плаб мамлакатлар ўз мустақиллигини э'лон қилишди. Бу жараёнлар асосан Марказий Осиё, Шарқий Европа ва Кавказда муҳим ижтимоий ва сиёсий о'згаришларга олиб келди. Бу даврда, масалан, 1991-йилда Яхши уруш ва Колумбия жанглари каби урушлар ҳам бўлди. Хусусан, Ўзбекистон ўз мустақиллигини 1991-йил 31-августда э’лон қилди.

Кино ва мултфилм

1990-йиллар кино саноатининг янги босқичга о'тган даври сифатида ҳам танилган. Ҳамма жойда янги жанрлар пайдо бо'лди ва Ҳоллйwоодда ҳам, бошқа мамлакатларда ҳам ко'плаб машҳур филмлар чиқарилди. Масалан, "Титаник" (1997), "Журассиc Парк" (1993), "Тҳе Матрих" (1999) каби филмлар киносаноатининг о'тган аср охиридаги энг йирик ютуқларидан бири бо'лди. Мултфилм соҳасида эса "Тҳе Лион Кинг" (1994), "Той Сторй" (1995) каби анимацион филмлар янги авлоднинг севимли асарига айланди.

Рақс ва маданият

1990-йиллар маданиятида янги рақс ва мусиқа жанрлари пайдо бо'лди. Ҳип-ҳоп ва рап мусиқаси жаҳон миқёсида оммалашди, айниқса АҚШда. Бритней Спеарс, Баcкстреэт Бойс, Спиcе Гирлс каби поп гуруҳлар дунё бо'йлаб машҳур бўлиб, улар ўзларининг янги услублари билан 90-йилларнинг маданиятини шакллантирдилар. Рақслар ҳам, масалан, "Маcарена" ёки "Гангнам Стйле" каби трендлар билан ўзгаришларга олиб келди.

Урушлар ва конфликтлар

90-йилларда бир қатор йирик урушлар ва конфликтлар юзага келди. Босния ва Герсеговина уруши (1992–1995), Чеченистон уруши (1994–1996), ва Руанадаги геноцид (1994) каби воқеалар жаҳонда катта жароҳатлар қолдирди. Афг'онистондаги уруш ҳам айнан 1990-йилларда кучайиб, 2001-йилда АҚШ томонидан бошланадиган урушга олиб келди.

Ижтимоий ва технологик ўзгаришлар

Бу даврда интернетнинг ривожланиши ва компютер технологияларининг кенг тарқалиши ҳаётни тубдан ўзгартирди. 1990-йилларда Wорлд Wиде Wеб (WWW) жаҳон миқёсида тарқалиб, рақамли инқилобни бошлади. Миcрософт ва Аппле каби компаниялар жаҳон бозорида етакчи ўринларни эгаллади. Бу даврда мобил телефонлар ҳам оммалашиб, уларни кенг миқёсда ишлатиш бошланди.