Abdul Muiz

Абдул Муиз

Абдул Муиз — (1886 — 1959) — индонезиялик ёзувчи, журналист ва миллатчи эди. У Индонезиянинг Голландиядан мустақил бўлишини ҳимоя қилган. У президент Сукарно томонидан миллий қаҳрамон унвонини олган биринчи шахс эди.

Биографияси

1886-йилда Ғарбий Суматранинг Сунгаи Пуар шаҳрида Минангкабаунинг этакчи аъзоси оиласида туғилган Муис ғарбий таълим олди ва соғлиғи ёмонлиги сабабли мактабни тарк этишга мажбур бўлгунга қадар Жакартада уч йил тиббиётни ўрганди. Муис журналистикага ўтишдан ва 1912-йилда асос солган Каоэм Моэда каби миллатчи нашрларда иштирок этишдан олдин, биринчи марта давлат хизматида ишлаган. Индонезиядаги Голландия аралашувини қаттиқ танқид қилган ўзининг шиддатли мақолалари билан машҳур бўлди. Масалан, голланд тилидаги Де Эхпресс газетасида чоп этилган иншоларда голландларнинг индонезияликларга нисбатан муносабати кескин танқид қилинган. Биринчи жаҳон уруши даврида Ҳиндистонда катта автономия учун қилинган ҳаракатда фаол иштирок этган ва Cомитé Индиë Wеэрбаар (Ҳиндистон Мудофаа қўмитаси) делегацияси аъзоси бўлган. Таҳминан бир вақтнинг ўзида "Саракат Ислом" (Ислом Иттифоқи)га қўшилди, ташкилотнинг фаол аъзосига айланди ва тезда сафларда кўтарилди. Нидерландия парламент тизимида Индонезия учун тўғридан-тўғри вакиллик олиш бўйича музокараларда унинг Нидерландиядаги вакили бўлган. 1920-йилда Волксраад (Халқ Кенгаши) аъзоси этиб тайинланган, кейинчалик у ярим қонун чиқарувчи ассамблеяга айланган. Бу орган аъзолари орасида таниқли миллатчи етакчилар доктор Тжипто Мангоэнкоэсоэмо, Ҳ. О. С. Тжокроаминото, доктор Сем Ратуланги, М. Ҳ. Тҳамрин, Wиwоҳо, Сутарджо Картоҳадикусумо, Доктор Раджиман ва Соэкарджо Wирёпраното. Муис Голландия маъмурияти билан бир неча бор муаммога дуч келди. 1919-йилда Шимолий Сулавесида Голландиялик назоратчининг ўлдирилиши ортидан, Муис у ерда нутқ сўзлаганидан сўнг ҳибсга олинган. Кўп ўтмай, 1922-йилда Ёгякартада норозилик намойишини ўтказди ва ҳибсга олинди ва Г'арбий Яванинг Гарут шаҳрида уч йил муддатга қамалди. 1920-йилларнинг охиридан бошлаб Муис ўз эътиборини сиёсатдан ижодий ёзишга ўтказди ва 1927-йилда „Балаи Пустака“ давлат нашриёти билан ёзишмаларни бошлади. Муис ўзининг 1928-йилда нашр этилган „Салаҳ Асуҳан“ („Нотўғри тарбия“) номли биринчи романида Ҳанафий ва Коррининг фожиали ҳикоясида ирқий ва ижтимоий камситиш муаммосини тасвирлаган. Ғарбга йўналтирилган ҳанафийлар ва шиддатли, либерал Корри анъанавий қадриятларга риоя қилиш ёки Ғарбнинг замонавийлик тушунчаларини қабул қилишни танлашда мустақилликка қадар Индонезия дуч келган зиддиятни ифодалайди. Роман унинг энг машҳур асарларидан бири, шунингдек, замонавий Индонезия фантастикасининг энг машҳур асарларидан бири сифатида тасвирланган. Роман 2009 йилда Балай Пустака томонидан нашр этилган Индонезия маданий мероси сериясига киритилган бир қанча Индонезия классикаларидан бири эди ва 2010 йилда инглиз тилига таржимаси (Ҳеч қачон Твен) Фонднинг Замонавий Индонезия қисми сифатида Лонтар фонди томонидан нашр этилган. Серия. Муис шунингдек, 1932 йилда нашр этилган „Пертемуан Жодоҳ“ („Тақдирланган никоҳ ҳамкорлари“) ва Индонезия таржимасида тўртта романни ҳам нашр этди. У умрининг сўнгги қисмини Бандунгда ўтказди ва Бандунг технология институтини ташкил этишда иштирок этди. Мустақилликдан сўнг у Персатуан Пержуанган Прианганга асос солди, унинг асосий мақсади Ғарбий Жава ва сунданларнинг ривожланиши эди. Муис 1959 йилда Бандунгда вафот этди ва бугунги кунда Индонезия тарихидаги муҳим озодлик курашчиси сифатида кўрилади. 1959 йилда унинг миллатчилик ишига фидойилиги эътироф этилгани учун Президент Сукарно унга миллий қаҳрамон номини берди.

Танланган адабиётлар

• Салаҳ Аслуҳан (Нотўғри тарбия) Жакарта: Балаи Пустака, 1928 • Пертемуан жодоҳ (Тақдирланган никоҳ ҳамкорлари) Жакарта: Балаи Пустака, 1932 • Сурапати, Жакарта: Балаи Пустака, 1950 • Ҳендак Бербакти, Жакарта, 1951 • Роберт Анак Сурапати, Жакарта: Балаи Пустака, 1953