Абдулҳамид ИИ (21-сентябр 1842–йил – 10-феврал 1918–йил) — Усмонлилар сулоласи султони (1876-1909-йиллар). У 1876-йил декабрда „Янги Усмонлилар“ жамияти билан боғлиқ либерал гуруҳлар раҳбари Мидҳат пошо бошчилигида ўтказилган сарой тўнтариши натижасида тахтга чиқди. Янги конституция қабул қилинди. 1903-йилда Германия машҳур Бағдод темир йўлини қуриш ҳуқуқини олди. Ёш турклар деб аталмиш гуруҳ 1909-йил Абдулҳамид ИИ га қарши бош кўтариб, уни тахтдан туширдилар. Абдулҳамид ИИ 1918-йилда вафот этган[1].

Абдулҳамид ИИ
عبد الحميد ثانی, Абд üл-Ҳамîд-и сâнî
Таваллуди 22-сентябр 1842-йил
Вафоти 10-феврал 1918-йил(1918-02-10)
(75 ёшда)
Истанбул
Мукофотлари Muqaddas Olaf ordeni katta xochi kavaleriXrizantema ordeni

Ҳаёти

Ҳамид афанди 1842-йил 21-сентабрда Ўртакўйдаги Чираган саройида ёки Константинополдаги Тўпқопи саройида туғилган. У Султон Абдулмежид ва Тиримüжган Кадıн (Черкес, 1819–йил 20–август, Константинопол, Ферие саройи, 1853–йил 2–ноябр) асли номи Виржиния бўлган. Онасининг ўлимидан сўнг у отасининг қонуний хотини Пересту Кадıннинг асраб олувчи ўғли бўлди. Пересту, шунингдек, Абдул Ҳамиднинг о'гай синглиси Жемиле Султоннинг асраб олувчи онаси бо'лган, унинг онаси Дüздидил Кадıн 1845-йилда вафот этган ва икки ёшида онасиз қолган. Иккаласи ҳам бир хонадонда тарбияланган, болалик йиллари бирга ўтган[1].

Усмонли давлатларининг бошқа султонларидан фарқли ўлароқ, Абдулҳамид ИИ узоқ мамлакатларда бўлган. 1867-йилнинг ёзида, тахтга о'тиришидан то'ққиз йил олдин у амакиси Султон Абдул Азиз билан бирга Париж (30-июн 1867-йил 10-июл), Лондон (1867-йил 12-23-июл), Вена (1867-йил 28-30-июл) сафарларида бо'лди. ) ва бошқа бир қатор Европа давлатларининг пойтахтлари ёки шаҳарлари.

Оиласи

Шеҳзаде Меҳмед Абдüлқодир (1878-йил 16-январ—1944-йил 16-март) - Бидар Кадıн билан.  Унинг еттита турмуш о'ртог'и, бешта о'г'ли ва иккита қизи бор эди[1].

Шеҳзаде Меҳмед Селим (1878-йил 12-феврал—1944-йил 7-август) - Бедрифелек Кадıн билан.  Унинг турмуш о'ртог'и бор эди, лекин фарзандлари ё'қ эди.

Шеҳзаде Меҳмед Бурҳанеддин (1885-йил 19-декабр—1949-йил 15-июн) - Мезидеместан Кадıн билан.  Унинг то'ртта турмуш о'ртог'и ва иккита о'г'ли бор эди.

Шеҳзаде Абдурраҳим Ҳайри (1894-йил 15-август—1952-йил 1-январ) - Пейвесте Ҳаним билан.  Унинг иккита турмуш о'ртог'и, битта о'г'ли ва битта қизи бор эди.

Шеҳзаде Аҳмад Нуреддин (1901-йил 22-июн—1944-йил декабр) - Беҳиcе Ҳаним билан.  Шаҳзода Меҳмед Бедреддиннинг эгизаклари.  Унинг турмуш о'ртог'и ва о'г'ли бор эди.

Шеҳзаде Меҳмед Бедреддин (1901-йил 22-июн—1903-йил 13-октябр) - Беҳиcе Ҳаним билан.  Шаҳзода Аҳмад Нуреддиннинг эгизаклари.  Юлдуз саройида туг'илган.  Мененжитдан вафот этган ва Яҳё афанди қабристонига дафн этилган.

Шеҳзаде Меҳмед Абид (1905-йил 17-май—1973-йил 8-декабр) - Салиҳа Наcие Кадıн билан.  Унинг иккита хотини бор эди, лекин фарзанди ё'қ эди.

Қизлари

Абдулҳамиднинг камида 13 та қизи бор эди:

Улвие Султон (1868—1875-йил 5-октябр) - Назикеда Кадıн билан.  Долмабаҳче саройида туғилиб, етти ёшида фожиали тарзда вафот этди: онаси пианино чалиб, хизматкорлар овқат учун ишдан бўшатилганда, Улвие Султон гугурт ўйнай бошлади.  Онаси уни ечмоқчи бўлганида қўлларини куйдириб юборган бўлса-да, унинг кўйлаги ёниб кетди, тилла камари уни ичига қамаб қўйди.  Назикеда ваҳима ичида қизини кўтариб, ёрдам сўраб қичқирганча зинадан югуриб тушди, лекин бу ҳаракат алангани авж олдирди ва Улвие Султон тириклайин куйиб вафот этди ва онасини умидсизликка солиб, ҳеч қачон тузалмади.  Нозикеда Янги масжидда дафн этилган.

Зекие Султон (1872-йил 12-январ—1950-йил 13-июл) - Бедрифелек Кадıн билан.  У бир марта турмушга чиқди ва иккита қизи бор эди.  У Абдулҳамиднинг севимли қизларидан бири эди.

Фатма Наиме Султон (5-сентябр 1876-йил—1945-йил) - Бидар Кадин билан.  У Абдул Ҳамиднинг севимли қизи бо'либ, уни "менинг о'тмиш қизим" деб атаган, чунки у тахтга о'тирган санага яқин туг'илган.  У икки марта турмушга чиқди ва бир о'г'ил ва бир қиз туг'ди.  1904 йилда у биринчи турмуш о'ртог'и Мурод В нинг қизи, амакиваччаси Ҳатиcе Султон билан уни алдаётганини билиб, жанжал ичида қолди.

Наиле Султон (1884-йил 9-феврал—1957-йил 25-октябр) - Дилпесенд Кадıн билан.  У бир марта турмушга чиқди, фарзанди ё'қ.

Сение Султон (1884—1884-йиллар) - нома'лум оналик.

Сениҳа Султон (1885—1885-йиллар) – Дилпесенд Кадıн билан.  У беш ойлигида вафот этди.

Шадие Султон (1886-йил 30-ноябр—1977-йил 20-ноябр) – Эмсалинур Кадıн билан.  У икки марта турмушга чиқди ва бир қизи бор эди.

Ҳамиде Айше Султон (1887-йил 15-ноябр—1960-йил 10-август) - Мüşфика Кадıн билан.  У икки марта турмуш қурган ва уч о'г'ил ва бир қизи бор эди.

Рефия Султон (1891-йил 15-июн—1938-йил) – Сазкар Хоним билан.  У бир марта турмушга чиқди ва иккита қизи бор эди.

Ҳатиcе Султон (1897-йил 10-июл—1898-йил 14-феврал) - Песенд Ҳаним билан.  У чечакдан вафот этди ва Яҳё афанди қабристонига дафн қилинди.

Алие Султон (1900—1900-йиллар) - нома'лум оналик.  У туг'илганидан бир неча кун о'тиб вафот этди.

Жамила Султон (1900—1900-йиллар) - нома'лум оналик.  У туг'илганидан бир неча кун о'тиб вафот этди.

Самие Султон (1908-йил 16-январ—1909-йил 24-январ) - Салиҳа Наcие Кадıн билан.  У пневмониядан вафот этди ва Яҳё афанди қабристонидаги Шахзода Аҳмад Камоледдин мақбарасига дафн қилинди.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент 2000-йил