Abdulmalik ash-Sheroziy sahifasining manbasini koʻrish

{{Olim bilgiqutisi|religion=[[Islom]]|name=Abu-l-Husayn Abdulmalik ibn Muhammad ash-Sheroziy|birth_date=milodiy 1155-yil ([[Hijriy taqvim|hijriy]] 550-yil)|tugʻilgan_joyi=[[Sheroz]]|death_date=taxminan milodiy 1204-yil ([[Hijriy taqvim|hijriy]] 600-yil)|sohasi=[[matematika]] va [[astronomiya]]}}

'''Abdulmalik ash-Sheroziy''' ([[arabcha]]: عبد الملك الشیرازی — Abu-l-Husayn Abdulmalik ibn Muhammad ash-Sheroziy, 550/1155, Sheroz — taxminan 600/1204) — o‘rta asr [[Matematik|matematigi]] va [[astronom]] [[Olim|olimi]].

== Biografiyasi ==
Manbalarda hayotiga doir maʼlumotlar kam uchraydi. Abdulmalik ash-Sheroziy [[antik davr]] [[Yunonlar|yunon]] matematiklari asarlarini o‘rganib tahlil qilgan va ularga [[Arab tili|arab tilida]] izohlar yozgan.

Hozirga qadar yetib kelgan yagona asari ''„Tasaffuh al-maxrӯtāt“'' hisoblanadi. Ushbu asar miloddan avval III asrning ikkinchi yarmida yashagan, [[ellips]] va [[giperbola]] kalimalarini ilk marotaba ilmiy muomalaga kiritgan, mashhur [[geometriya]] olimi [[Apolloniyus Pergayus]]                 ([[Apollonius Pergaeus]]) qalamiga mansub [[Konika|„Konika“]] ([[Konuslar|„Konuslar“]]) nomli asarning muxtasar shaklidir. Abdulmalik ash-Sheroziy „''Tasaffuh al-maxrӯtāt“'' asarini yozishda o‘zidan avval „Konika“ ustida keng ko‘lamda tadqiqot olib borgan [[Hilol ibn Abu Hilol al-Himsiy]] va [[Sobit ibn Qurra|Sobit ibn Qurraning]] ''„Ilm ashkāl qutu’ al-maxrӯtāt“'' nomli asarlaridan foydalangan. Abdulmalik ash-Sheroziyning mazkur asari [[Lotin tili|lotin tiliga]] ham [[tarjima]] qilinib, 1669-yilda [[Kil]] (nemischa: Kiel) shahrida bosilgan.

Shu bilan birga, Abdulmalik ash-Sheroziy [[Klavdiy Ptolemey]] (Klaudyos Batlamyus)ning mashhur ''„Almagist“'' asariga ham arab tilida izoh va [[sharh]] yozgan. Lekin ushbu asar bizgacha yetib kelmagan. Mazkur asar [[Qutbuddin ash-Sheroziy]] (vafoti: 710/1311-yil) tomonidan [[Fors tili|fors tiliga]] tarjima qilingan va ''„Durra at-tāj li g‘urra ad-dӣbāj“'' nomli asarning bir bo‘limini tashkil etgan „Almagist“ tarjimasi orqali maʼlum.

Hozirda ''„Tasaffuh al-maxrӯtāt“ning'' [[qo‘lyozma]] [[Nusxa|nusxalari]] [[Turkiyan|Turkiyaning]] [[To‘pqopi]] [[Saroy|saroyi]] [[Muzey|muzeyi]], [[Sulaymoniya]] [[Kutubxona|kutubxonasi]] hamda [[Angliya|Angliyaning]] [[Bodlean]] kutubxonalarida saqlanmoqda<ref>{{Kitob manbasi|title=Ислом энциклопедияси|year=2020-yil|language=[[oʻzbek tili|oʻzbekcha]],|isbn=978-9943-59-267-4}}</ref>.

== Adabiyotlar ==

# Brockelmann. GAL. Suppl. I, 858; 
# Sezgin. GAS. III, 134; 
# Abu-l-Qosim Qurboniy. Zindagiynomai Riyoziydononi davrai Islomiy. — Tehron: 1365. 304-305; 
# Sargon Erdem. „Abdülmelik eş-Şirȃzi“. TDV İA. — İstanbul: 1988. I, 272.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Islom ensiklopediyasi}}
{{Islom-shaxsiyat-stub}}

{{no iwiki}}