Абернатити
Асосий
Формуласи К(УО2)(АсО4)·3Ҳ2О[1]
ИМА тизими бўйича
Синфи Дитетрагонал дипирамидал
Гуруҳ Арсенат минераллари
Физик хусусиятлари
Ранги сариқ
Қирра ранги оч сариқ
Ялтироқлик Шишасимон, смоласимон, мумсимон, ёғли
Шаффофлик шаффоф
Қаттиқлик 2,5-3
Синиши мўрт
сингонияси Тетрагонал

Абернатиит – (К(УО 2)(АсО 4)·3Ҳ 2 О) шаффоф, сариқ рангли минерал тетроганал сингонияда кристалланади. Минерал биринчи марта 1953-йилда АҚШнинг Юта штатида қайд этган. Минерал Жесси Эвретт Абернати (1913-1963) шарафига номланган. Минерал 1956-йилда янги минерал тури сифатида қайт этилган. Абернатити узун тўлқинли ва қисқа тўлқинли ултрабинафша нурларда сариқ-яшил рангда люминесцацияланади[3]. Таркибида уран борлиги сабабли минерал радиоактив ҳисобланади[4]. Абернатит уран конларида қумтошларнинг ёриқларида қоплама сифатида ҳосил бўлади. Минерал гейнрихит, скоротит ва зеунерит билан биргаликда учрайди[5]. Абернатит Франсия, Германия, Полша, Жанубий Африка ва АҚШдан мамлакатларида кенг тарқалган.

Тузилиши ва формуласи

Биринчи марта 1956-йилда тавсифланганда, формула К(УО 2)(АсО 4)·4Ҳ 2 О деб аниқланган. Бироқ таҳлил қилиш учун атиги 25 миллиграмм минерал мавжуд эди шунинг учун такрорий таҳлилларни ўтказиш ва сунъий аралашмалар қўлаш учун бир қатор эҳтиёт чоралари кўрилган [6]. 1964-йилда минерални кейинги ўрганиш электрон зичликни аниқлаш ва абернатиит таркибида калий борлиги ҳақидаги кимёвий далиллар ўртасидаги номувофиқликларни аниқлади. Бу минералнинг кимёвий формуласи К(УО 2)(АсО 4)·3Ҳ 2 О эканлиги тасдиқланди[7].

Тарих

Жесс Абернатҳй Юта штатининг Эмери округидаги Фуэмрол конининг оператори эди. 1953-йилнинг ёзида у конда қумтош қоплаган сариқ кристаллларнинг минералогик жиҳатдан аҳамиятли бўлиши мумкинлигини таъкидлади. Намуналар Америка Қўшма Штатлари Атом энергияси бўйича комиссияси (АЭC) минералоги ЭБ Гросс томонидан ўрганиш учун Колорадо штатидаги Гранд Жунcтион шаҳрига юборилди. У минералнинг оптик хусусиятларини бирон бир маълум турга мослаштира олмади, шунинг учун у намуналарни Вашингтонга юборди, у ерда қўшимча текшириш учун этарли имкониятлар мавжуд эди. Минералоглар АД Wеэкс ва Америка Қўшма Штатлари Геология хизматидан МЕ Томпсон АЭCнинг Хом ашё бўлими номидан минерални ўрганишди [6]. Абернатит 1956-йилда Америcан Минералогист журналида омманга танитилди. Минерал кашфиётчи Жесс Абернати шарафига абернатҳиит деб номланган [6]. Тур намуналари Вашингтондаги Миллий табиий тарих музейида сақланади.

Манбалар

  1. ↑ „Тҳе Неw ИМА Лист оф Минералс – А Wорк ин Прогресс – Упдате: Новембер 2012“. Cоммиссион он Неw Минералс, Номенcлатуре анд Cлассифиcатион. Интернатионал Минералогиcал Ассоcиатион. 2013-йил 21-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 8-январ.
  2. ↑ Wарр, Л.Н. (2021). "ИМА–CНМНC аппровед минерал сймболс". Минералогиcал Магазине 85 (3): 291–320. дои:10.1180/мгм.2021.43. ҳттпс://www.cамбридге.орг/cоре/жоурналс/минералогиcал-магазине/артиcле/имаcнмнc-аппровед-минерал-сймболс/62311Ф45ЭД37831Д78603C6Э6Б25ЭЭ0А. 
  3. ↑ Антҳонй, Жоҳн W.; Бидеаух, Ричард А.; Бладҳ, Кеннетҳ W. эт ал., эдс. "Абернатҳйите". Ҳандбоок оф Минералогй. Чантиллй, ВА: Минералогиcал Соcиэтй оф Америcа. ҳттп://www.ҳандбоокофминералогй.орг/пдфс/абернатҳйите.пдф. 
  4. ↑ „Абернатҳйите“. Wебминерал. Қаралди: 8-январ 2013-йил.
  5. ↑ Антҳонй, Жоҳн W.; Бидеаух, Ричард А.; Бладҳ, Кеннетҳ W. эт ал., эдс. "Абернатҳйите". Ҳандбоок оф Минералогй. Чантиллй, ВА: Минералогиcал Соcиэтй оф Америcа. ҳттп://www.ҳандбоокофминералогй.орг/пдфс/абернатҳйите.пдф. 
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Тҳомпсон, Инграм & Гросс 1956.
  7. ↑ Росс & Эванс 1964.