Abul Hasan Muhammad al-Ifriqiy sahifasining manbasini koʻrish

{{Adib bilgiqutisi
| ismi                     = Abul Hasan Muhammad al-Ifriqiy
| tavallud_sanasi          = X asrning ikkinchi yarmi
| vafot_sanasi             = taxminan 1000-yillar atrofi
| fuqaroligi               = Somoniylar davlati
| ijod_tili                = arab
| yoʻnalish                = she'riyat, tabobat, ilmi nujum
| shoh_asari               = „Kitob ash-she’r an-nudamo“ („Suhbatdoshlar she’rlari to‘plami“), „Kitob al-intisof lil-Mutanabbiy“ („Al-Mutanabbiy g‘alabalar kitobi“)
}}

'''Abul Hasan Muhammad al-Ifriqiy''' — [[Somoniylar davlati]]ning mashhur shoir va olimlaridan biri. U X asrning ikkinchi yarmida yashab, taxminan 1000-yillar atrofida vafot etgan bo‘lishi ehtimol. Chunki [[Saolibiy|Abu Mansur as-Saolibiy]] o‘z [[tazkira]]sida u bilan 992-yili [[Buxoro]]da uchrashganini va bu vaqtda shoir juda keksayib qolganini eslatib o‘tadi<ref>{{Kitob manbasi |title=Бухоронинг арабийнавис шоирлари |year=1965 |author=Абдуллаев И |publisher=Фан |location=Тошкент |page=47}}</ref>.

== Hayotiga oid manbalar ==
Abul Hasan al-Ifriqiyning hayoti va faoliyati haqida [[Saolibiy|Abu Mansur as-Saolibiy]]ning [[Yatimat ad-dahr|„Yatimat ad-dahr“]] tazkirasida ma’lumot berilgan. Bundan tashqari mashhur arab sayyohi va qomuschi olimi [[Yoqut Hamaviy|Yoqut ibn Abdulloh al-Hamaviy]] (1179—1229)ning „Mu’jam al-udabo“ („Adiblar haqida lug‘at“)<ref>{{Kitob manbasi |title=Абу Мансур ас-Саолибий |year=1992 |author=Абдуллаев И |publisher=Ўзбекистон |location=Тошкент |page=6}}</ref> va Saloh al-Kutubiyning „Favot al-vafayot“ („Vafot etganlarning o‘tib ketishi“) asarlarida ham bu shoir eslatib o‘tilgan.

== Asarlari ==
Al-Ifriqiy „Kitob ash-she’r an-nudamo“ („Suhbatdoshlar she’rlari to‘plami“), „Kitob al-intisof lil-Mutanabbiy“ („Al-Mutanabbiy g‘alabalar kitobi“) kabi asarlar muallifidir. U [[Tibbiyot|tabobat]] va [[astronomiya]] ilmlari bilan ham shug‘ullangan. Uning juda katta she’rlar to‘plami bo‘lgan. Al-Ifriqiyning ilmiy asarlari va devoni bizgacha yetib kelmagan, faqat ayrim she’rlaridan parchalar saqlanib qolgan. Bu parchalarda shoir o‘zining [[Buxoro]]da nihoyatda og‘ir hayot kechirganini tasvirlaydi va amir, vazir hamda boshqa amaldorlarni qattiq hajv qiladi.

[[Yatimat ad-dahr|„Yatimat ad-dahr“]] tazkirasida keltirilgan, [[Nuh ibn Mansur]] amirligining boshlarida, 975—980-yillarda yozilgan bir she’rida o‘zi yashagan davrda hukm surgan adolatsiz tuzumdan noroziligini bayon qiladi. Butun davlat arboblarini, jumladan, [[somoniylar]] vaziri Abul Husayn al-Utbiy (977—986), Foiq, Tosh, Bektosh, Kunbosh va Nasr ibn Molik singari lashkarboshilar va xalq hisobiga boylik orttirgan boshqa amaldorlarni, hatto amirni ham tanqid qiladi.

== Manbalar ==
[[Turkum:Somoniylar davri adabiyoti]]
[[Turkum:Somoniylar davri shoirlari]]
[[Turkum:Buxoro shoirlari]]

{{no iwiki}}