Акакаллида ёки Акалла (қадимги Ἀκακαλλίς, Ἀκάλλη) — қадимги юнон мифологиясидаги персонаж. Афсонанинг турли вариантларига кўра, Крит қироли Миноснинг уйидаги нимфа ёки малика. Аполлон ёки Гермеснинг маъшуқаси. Қадимги юнон манбаларида у Қадимги Элладанинг турли шаҳарлари ва вилоятларининг бир қанча қаҳрамонлари-эпонимларнинг онаси деб аталади.

Замонавий ғояларга кўра, Акакаллида ҳақидаги афсоналар умумий эллин делфи ва крит эътиқодлари ўртасидаги яқин муносабатни акс эттирган.

Афсоналар

Қадимги юнон манбаларида Акакаллида ёки Акалла қирол Крит Минос ва Пасифаянинг[1] ёки Кританинг қизи деб кўрсатилган[1].

Турли манбаларда Акакаллида Аполлон ва/ёки Гермеснинг маъшуқаси деб аталган, афсоналарнинг турли хил вариантларида улардан фарзандлари Амфитемис[1], Кидон, Наксос, Филакида, Милета ва Оакса[2] бўлган.

Антонин Либерал сўзларига кўра, Акакаллида отасининг ғазабидан қўрқади ва Милет исмли болани ўрмонда қолдириб кетади. Аполлоннинг ихтиёрига кўра, чўпонлар чақалоқни топгунига қадар, уни бўрилар сут билан боққалар[3][4].

Милодий ИИ асрдаги қадимги юнон географи нинг фикрича, Критнинг Элир шаҳри аҳолиси Делфига икки гўдак — Акакаллида ва Аполлоннинг ўғиллари Филакид ва Филандрни боқаётган мис эчки ҳайкалини юборишган. Маҳаллий афсонага кўра, худо Тарра шаҳрида Карманор[5][4] уйида нимфа билан бирлашган.

Акакаллида ҳақидаги афсоналарнинг талқини

Акакаллида мифологик персонаж бўлиб, унда умумий эллин делфи ва Крит эътиқодлари ўртасидаги яқин алоқалар мавжуд. Крит афсоналарига кўра, Пифон ўлдирилганидан кейин Аполлон диний тозаланиш учун Критга жўнайди. Маросим руҳоний Карманорнинг уйида бўлиб ўтди, унда Аполлон Акакаллида билан учрашади. Кейинчалик, Акакаллида ҳақидаги тасаввур иккига бўлинади, бунинг натижасида нимфа ва қирол Миноснинг қизи ҳақидаги афсоналар пайдо бўлди[6].

Акакаллида авлодлари турли шаҳар ва вилоятларнинг қаҳрамонлари-эпонимлари томонидан ифодаланади. Бу афсоналар айрим қабилалар ва шаҳарларнинг олимпия худолари Гермес ёки Аполлонни, шунингдек, афсонавий Крит қироли Миносни ўз аждодлари сифатида кўриш истаги натижаси. Уларда у ёки бу қаҳрамоннинг туғилган шароити ва дастлабки йилларини батафсил тасвирлаб берувчи Акакаллиданинг ишқий муносабатларининг ёрқин эротик мотивлари йўқ[7].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Псевдо-Аполлодор 1972, ИИИ, И, 2.
  2. ↑ Бернҳард & 1884—1890, кол. 204.
  3. ↑ Антонин Либерал 1997.
  4. ↑ 4,0 4,1 Бернҳард & 1884—1890.
  5. ↑ Павсаний 1996.
  6. ↑ Тоэпффер 1893.
  7. ↑ Лосев 1957.

Адабиётлар