Адаул — Абхазия халқи зарбли чолғу асбоби[1][2].

Бир томонлама барабан кўринишидаги сигналли чолғу асбоби. Унинг юпқа ёғочдан ишланган синчига қўзичоқ ёки бузоқ терисидан мембрана тортилган. Тери аввал сув ичига солинган, кейин эса қуёшда қуритилган.

Адаул юпқа тахтачалардан, мембранаси эса бузоқ ёки қўзичоқ терисидан тайёрланади.

Дхол ва давул чолғу асбоблари адаулнинг қардошлари ҳисобланади.

Маросимлар маданияти

Кўпинча зиёфатлар уюштирилган вақтда битта қўшиқ иккинчисига, қўшиқлар рақсга уланиб кетади, куйланаётган қўшиқларга қарсак чалиб турилади, баъзан акапкап (шақилдоқ) ёки қўл остидаги буюмлар -стакан, ликоп, шишани столга уриб туриш ҳам мумкин бўлади. Агар гармон ёки аккордеон бўлса ва улар адаул (барабан) билан бирга қўшиб чалинса, қўшиқ тўхтатилади, узоқ давом этган рақсдан кейин эса акапеллани яна давом эттириш мумкин. Шу тариқа, Абхазия зиёфатларидаги мусиқий ижод намуналари ҳақиқий асарга айланиб кетади[3].

Адаул кўп ҳолларда тўйларда чалинади[4]. Авваллари келин олиб келинганда қўшиқлар жўр чўлгу асбобларисиз ижро этилган, рақслар бошланиши билан халқ чолғу асбоблари: гормон, барабан (адаул), апҳарса (торли чолғу асбоби), шақилдоқ (аинкага), ачамгур ва бошқаларни чалишга тушиб кетишган. Одатда, чолғу асбоблари тўйларда янграган тарихий-қаҳрамонлик ва ҳажвий қўшиқларни ижро этишда ишлатилган[5].

Инструментал гуруҳлар

Замонавий Абхазияда худди шу номдаги „Адаул“ инструментал ансамбли фаолият олиб боради, унга Абхазияда хизмат кўрсатган артист Эснат Сангулия раҳбарлик қилади[6].

Шунингдек, „Гунда“ вокал-чолғу ансамбли ҳам адаул ёрдамида куйлар ижро этади.

Адабиётлар

Гунба Эсма Закановна АБХАЗ ХАЛҚ ТЎЛЛАРИ ВА УНИНГ ТЎЙ МОСИМИДАГИ ВАЗИФАЛАРИ // Тарихий, фалсафий, сиёсий-ҳуқуқий фанлар, маданияцҳунослик ва санъацҳунослик. Назария ва амалиёт масалалари Тамбов: Диплом, 2015. Но 2 (52): 2 соат ичида. Ч. ИC 70-73. ИССН 1997-292Х

Хашба И.М. Абхаз халқ мусиқа асбоблари Иккинчи нашр Сухуми: „Алашара“, 1979 240 б. 1500 тираж.

Хашба И.М. Абхазияларнинг мусиқий маданиятидан // Замонавий Абхазия қишлоғи: Этнографик иншолар. 1967. С. 72.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Народные музыкальные инструменты Абхазии“. абҳазиа.про. Қаралди: 2021-йил 15-апрел.
  2. ↑ Воитлева Нафисет Адалгериевна. Некоторые аспекты изучения музыкальной культуры народов Северного Кавказа // Вестник Адыгейского государственного университета. Серия 2: Филология и искусствоведение. — 2016. — Вып. 3 (182). — С. 210–215. — ИССН 2410-3489.
  3. ↑ Чанба Нодар Викторович. Особенности героических песен абхазов // Театр. Живопись. Кино. Музыка. — 2011. — Вып. 2. — С. 170–192. — ИССН 1998-8745.
  4. ↑ „Музыкальные "спутники"абхазских свадеб Вианор Айба и Кадыр Барциц“ (ру). Спутник Абхазия (2016-йил 2-август). Қаралди: 2021-йил 18-апрел.
  5. ↑ {{{заглавие}}}.
  6. ↑ Лилиана Яковлева. „ТАК ДЕРЖАТЬ, «АДАУЛ»!“. Газета "Республика Абхазия" Главная газета-ра.инфо (2018-йил 21-феврал). Қаралди: 2021-йил 18-апрел.