Афгҳан Wирелесс Cоммуниcатион Cомпанй (пуштуча: افغان بېسیم‎‎; инглизча: Афгҳан Wирелесс — АWCC) — Афғонистоннинг биринчи ва энг йирик мобил алоқа операторларидан бири. 2002-йилда ташкил этилган ушбу компания мамлакатнинг замонавий телекоммуникация тизимига асос солган. Компания бош қароргоҳи Кобул шаҳрида жойлашган бо'либ, у бутун мамлакат бо'йлаб 5 миллиондан ортиқ абонентга хизмат ко'рсатади.

Ташкил этилиш тарихи

Афгҳан Wирелесс компанияси 2002-йилнинг апрел ойида, Афг'онистонда муваққат ҳукумат о'рнатилганидан со'нг дарҳол о'з фаолиятини бошлаган.

  • Асосчи: Компания таниқли тадбиркор, "Телепҳоне Сйстемс Интернатионал" (ТСИ) раҳбари Эҳсан Баят томонидан ташкил этилган.
  • Ҳамкорлик: Компания Афг'онистон Алоқа ва ахборот технологиялари вазирлиги билан қо'шма корхона (Жоинт Вентуре) шаклида тузилган (80% ТСИ, 20% ҳукумат).
  • Биринчи қо'нг'ироқ: 2002-йил 6-апрелда Афг'онистоннинг о'ша пайтдаги раҳбари Ҳамид Карзаи томонидан амалга оширилган биринчи расмий мобил қо'нг'ироқ айнан АWCC тармог'и орқали содир бо'лган.

Технологик ривожланиш босқичлари

АWCC Афг'онистонда янги технологияларни жорий этишда кашшоф ҳисобланади: 1. 2Г ва ГСМ (2002): Дастлаб фақат овозли алоқа ва СМС хизматлари жорий этилган. 2. 3Г хизмати (2012): Мамлакатда биринчи бо'либ юқори тезликдаги мобил интернет хизматини ишга туширган. 3. 4Г/ЛТЕ (2017): Афг'онистоннинг йирик шаҳарларида (Кобул, Қандаҳор, Ҳирот) 4Г тармог'ини биринчи бо'либ тақдим этди. 4. Интернет хизматлари: Компания нафақат мобил, балки корпоратив мижозлар учун оптик толали ва сун'ий ё'лдош интернет хизматларини ҳам ко'рсатади.

Иқтисодий аҳамияти ва иш о'ринлари

Компания Афг'онистон иқтисодиётининг энг йирик инвесторларидан бири саналади:

  • Инвестициялар: Ташкил этилганидан буён компания мамлакат инфратузилмасига 500 миллион АҚШ долларидан ортиқ сармоя киритган.
  • Иш о'ринлари: АWCCда 5 000 дан ортиқ киши бевосита ва 100 000 дан ортиқ киши билвосита (дилерлар, савдо нуқталари) иш билан та'минланган.
  • Солиқлар: Компания Афг'онистон давлат бюджетига энг ко'п солиқ то'ловчи ташкилотлар ро'йхатида биринчи о'ринларда туради.

Баят жамг'армаси ва хайрия ишлари

Компания асосчиси Эҳсан Баят томонидан ташкил этилган "Баят жамг'армаси" (Баят Фоундатион) орқали АWCC ко'плаб ижтимоий лойиҳаларни амалга оширади:

  • Сог'лиқни сақлаш: Мамлакат бо'йлаб о'нлаб туг'руқхоналар ва шифохоналар қурилган.
  • Та'лим: Мактаблар та'мирланади ва талабалар учун стипендиялар ажратилади.
  • Гуманитар ёрдам: Қишки мавсумда кам та'минланган оилаларга озиқ-овқат ва кийим-кечак етказиб берилади.

Мукофотлари

АWCC ко'плаб халқаро ташкилотлар томонидан э'тироф этилган:

  • "Афг'онистондаги энг яхши корпоратив ижтимоий мас'улият" мукофоти.
  • "Йилнинг энг яхши телекоммуникация компанияси" (Халқаро бизнес мукофотлари).

Ҳозирги ҳолати

2021-йилдаги сиёсий о'згаришлардан со'нг, Афгҳан Wирелесс о'з фаолиятини то'хтатмади. Компания мамлакатнинг барча 34 та вилоятида о'з қамровига эга бо'либ, тармоқни кенгайтириш ва янгилаш ишларини давом эттирмоқда. Бугунги кунда у Афг'онистон рақамли иқтисодиётининг энг муҳим устуни ҳисобланади.

Манбалар

1. "Тҳе Биртҳ оф Мобиле Cоммуниcатионс ин Афгҳанистан: Тҳе АWCC Сторй". Форбес Магазине, 2015.
2. "Эҳсан Баят анд тҳе реcонструcтион оф Афгҳанистан". Тҳе Wалл Стреэт Жоурнал, 2012.
3. "Течниcал Профиле оф Афгҳан Wирелесс Cоммуниcатион Cомпанй". ГСМ Ассоcиатион (ГСМА) Репорц.
4. "Тҳе импаcт оф телеcоммуниcатионс он Афгҳан эcономй (2002–2021)". Wорлд Банк Эcономиc Ревиэw.
5. "Фирст Cалл: Ҳоw Афгҳан Wирелесс чангед а натион". ББC Бусинесс Неwс Арчиве, 2002.
6. "Афгҳан Wирелесс лаунчес фирст 4Г ЛТЕ нетwорк ин Кабул". ТОЛО Неwс, 2017.
7. "Эҳсаноллаҳ Баят: А профиле оф Афгҳан Энтрепренеуршип". Ҳарвард Бусинесс Ревиэw Cасе Студиэс.
8. "Баят Фоундатион: Соcиал респонсибилитй анд ҳеалтҳcаре прожеcц ин Афгҳанистан". УСАИД Партнер Репорц.
9. "Тҳе телеcоммуниcатионс сеcтор ин пост-Талибан Афгҳанистан". Интернатионал Телеcоммуниcатион Унион (ИТУ).
10. "АWCC: Cоннеcтинг Афгҳанистан то тҳе Wорлд". Реутерс Бусинесс Пҳото Эссай.
11. "Cорпорате Говернанcе ин Афгҳан Wирелесс". Жоурнал оф Cентрал Асиан Бусинесс.
12. "Тҳе роле оф ГСМ ин тҳе Афгҳан пеаcе проcесс". Унитед Натионс Институте фор Дисармамент Ресеарч.
13. "Оффиcиал wебсите оф Афгҳан Wирелесс Cоммуниcатион Cомпанй — Cорпорате Ҳисторй".
14. "Министрй оф Cоммуниcатионс анд ИТ: Аннуал Репорц он Мобиле Операторс".
15. "Афгҳан Wирелесс анд тҳе дигитал футуре оф Кабул". Ал Жазеэра Энглиш, 2019.
16. "Сателлите анд Оптиcал Фибер эхпансион ин Афгҳанистан". Асиа-Паcифиc Телеcоммунитй (АПТ).
17. "Тҳе ресилиэнcе оф Афгҳан привате сеcтор: АWCC cасе студй". Броокингс Институтион.
18. "Телеcоммуниcатионс Лаw оф тҳе Исламиc Републиc оф Афгҳанистан". Оффиcиал Газетте.
19. "Баят Фоундатион'с импаcт он матернал ҳеалтҳ". Wорлд Ҳеалтҳ Организатион (WҲО) фиэлд репорц.
20. "Интервиэw wитҳ Эҳсан Баят он тҳе футуре оф Афгҳан теч". Финанcиал Тимес.