Ziyosfera

Agatha Barbara

Агата Барбара (1923-йил 11-март – 2002-йил 4-феврал[1] — малталик сиёсатчи, парламент аъзоси ва вазир. У Малта президенти лавозимини эгаллаган биринчи аёл бўлди ва Малта сиёсий тарихидаги энг узоқ муддат хизмат қилган парламент аъзоси бўлиб қолмоқда.

Ёшлиги

Агата Барбаранинг туғилган жойи Заббар

Барбара 1923-йилда Малтанинг Заббар шаҳрида туғилган. Унинг отаси Қироллик денгиз флотида ишлаган ва жуда кам маош олган. Онаси эрининг маошига тўққиз нафар фарзандини боқиш учун қийналган. Агата иккинчи фарзанд ва қизлардан каттаси эди. У ота-онасидан уни мактабга юборишларини илтимос қилди ва Валлеттадаги гимназияга боришга муваффақ бўлади. Аммо Иккинчи Жаҳон уруши уни коллежда ўқишни давом эттиришга тўсқинлик қилди. У ҳаво ҳужуми бошлиғи бўлиб ишлашга мажбур бўлди ва аҳолини озиқ-овқат блан таъминлаш учун Британия ҳарбийлари томонидан ташкил этилган ошхоналардан бирида ишлади. Урушдан кейин у мактаб ўқитувчиси бўлди ва кейинчалик сиёсатга кириб келди. У Малта Меҳнат партиясига (МЛП) аъзо бўлди, партия ишларида жуда фаол эди. МЛП ижроия қўмитаси аъзоси бўлди, партия аёллар бўлимига раҳбарлик қилди ва Малтада Аёллар Сиёсий Ҳаракатига асос солди[2].

Сиёсий ҳаёти

1947-йилдан Малтада ўзини ўзи бошқариш чекланган эди. Аёллар учун овоз бериш ҳуқуқлари Малта аёллари уюшмаси ва Малта меҳнат партияси томонидан черковнинг норозиликларига сабаб бўлди. Таклиф тор доирада бўлса-да, кўпчилик овоз билан қабул қилинди. Воқеалар Барбарани аёллар нима қила олишини кўрсатишга ундади, шунинг учун одамлар уни қўллаб-қувватлади, у 1947-йилда сайловда қатнашди. У 40 депутат орасида биринчи ва ягона аёл бўлди. 1982-йилгача президентлик лавозимини тарк этгунга қадар кетма-кет ўнта сайловда муваффақиятли иштирок этган ягона аёл номзод эди.

Агата Барбара иқтисодий ва ижтимоий ислоҳотларнинг ҳимоячиси сифатида танилди. У Малтанинг биринчи ва 1990-йилларнинг охиригача Вазирлар Маҳкамасининг ягона аёл вазири эди. МЛП биринчи марта 1955-йилда ҳокимиятга келганида, у 1955-йилдан 1958-йилгача Дом Минтофф томонидан таълим вазири этиб тайинланган.

Агата кенг қамровли ислоҳотларни амалга оширди: барча болалар учун мажбурий кундузги асосий таълимни йўлга қўйди, педагогика коллежи ва ногиронлар учун махсус мактабларни ташкил этди, ўрта мактабни бепул қилди ва қизлар ва ўғил болалар учун табиий фанлар бўйича дарслар берди. 1958-йилда инглизлар ва малталиклар ўртасидаги муносабатлар ёмонлашди. Кўчаларда норозилик намойишлари бошланди ва Минтофф истеъфога чиқди. Барбара намойишларда қатнашди ва 43 кунлик „қаттиқ меҳнат“ билан жазоланди. 1971-йилда Минтофф яна ҳокимиятга келганида, Агата Барбарани яна таълим вазири этиб тайинлади. Энди мажбурий асосий таълим 14 ёшдан 16 ёшгача узайтирилди, савдо ва техник мактаблар ташкил этилди ва университет тўловлари бекор қилинди. 1974-йилда у меҳнат, маданият вазири бўлди. У ишсизликни камайтириш ва ишчиларнинг иш ҳақи ва шароитларини ва ишлаб чиқариш муносабатларини яхшилаш устида ишлади. Агата даврида аёллар ва эркаклар учун тенг ҳақ тўлаш, оналик ва туғруқ бўйича ҳақ тўланадиган таътил, 40 соатлик иш ҳафтаси, пенсия ва ишсизлик нафақалари тўғрисидаги қонунлар ишлаб чиқилди. Шунингдек, у бир қатор миллий музейларни ташкил этди. 1976-йилда Агата Барбара МЛП парламент гуруҳи раисининг ўринбосари бўлди. Қисқа муддатларда у Минтоффнинг ўринбосари бўлиб ишлади[3].

Барбара, шунингдек, Малта меросини ҳимоя қилишда, Мдина ва Валлеттадаги тарихий биноларни тиклашда ва улардан музей сифатида фойдаланишни рағбатлантиришда муҳим рол ўйнади[4].

Президентлик

Заббардаги Барбара хотираси

1981-йилги сайловлар конституциявий инқирозга олиб келди, чунки Миллатчилар партияси (ПН) кўпчилик овозларни қўлга киритди, лекин фақат парламентда озчилик ўринга эга бўлди. МЛП учун 34 ўринга қарши 31 ўринни эгаллашди. Миллатчилар партияси парламентни бойкот қилди ва намойишлар уюштирди. Шунга қарамай, Минтофф ҳокимиятни ўз қўлига олди, аммо Барбара 1982-йил 15-февралда 59 ёшда биринчи аёл президент этиб тайинланди. У республиканинг учинчи президенти эди. Одатда бу лавозим асосан тантанали қабул қилинар эди, аммо у буни рад этиб, конституциявий инқирозларни ҳал қилишга киришди. 1987-йилда ўз муддатининг охирида Барбара 1987-йилги Конституциявий ислоҳотнинг тақдимоти ва қабул қилинишига раислик қилди, яъни Малтанинг хорижий кучлардан мустақиллигини мустаҳкамлашдан тортиб, партиялардан бири мутлақ кўпчилик овоз олган тақдирда қўшимча парламент ўринларини ажратишгача бўлган жараёнларни ишлаб чиқди[5]. 1987-йилда унинг ваколат муддати тугади ва у сиёсатдан кетди[6].

Барбара 1986-йилда чиқарилган бир қатор Малта банкнотларида пайдо бўлди. У ўзи туғилган Заббарда нафақага чиқди ва 2002-йилда вафот этди. Унинг шарафига ёдгорлик 2006-йил 23-апрелда Заббарда Малтанинг ўша пайтдаги президенти Эдвард Фенех Адами томонидан очилди.

Шахсий ҳаёти

Барбара ҳеч қачон турмушга чиқмаган. Малталик-австралиялик ёзувчи Жозеф Четкути ўзининг 2009-йилда Малтанинг ЛГБТ тарихи ҳақидаги китобида Барбара лезбиан бўлганини ўз замондошлари билан суҳбатларга асосланиб айтган[7].

2014-йилда Барбаранинг Иккинчи Жаҳон уруши пайтида Малтада жойлашган Қироллик денгиз флоти сигналчиси Дерек Барнесга ёзган „романтик мактублар“ ни Барнснинг синглиси оммага эълон қилди[8].

Миллий шараф

  • Малтанинг собиқ бош вазири сифатида „Миллий хизматлари учун“ ордени билан тақдирланган (1990-йил).
  • Малтанинг ўзини ўзи бошқариш органларининг қайта жорий этилишининг етмиш бешинчи йиллиги медали (1996-йил)
  • Малта Мустақиллигининг 50 йиллиги медали (2014-йил) вафотидан кейин

Хорижий унвонлар

  • 1-даражали Болқон тоғлари ордени
  • 1-даражали Давлат байроғи ордени (1985)
  • Покистон нишони

Адабиётлар

Манбалар

  1. ↑ Профиле оф Агатҳа Барбара
  2. ↑ Торилд Скард (2014) 'Агатҳа Барбараъ 'Wомен оф поwер — ҳалф а cентурй оф фемале пресиденц анд приме министерс wорлдwиде. Бристол: Полиcй Пресс ИСБН 978-1-44731-578-0
  3. ↑ Торилд Скард (2014) 'Агатҳа Барбараъ
  4. ↑ „Cоммонwеалтҳ: Волумес 23-24“. Роял Cоммонwеалтҳ Соcиэтй, 1979 (1979). Қаралди: 16-июн 2016-йил.
  5. ↑ „1987 Cонститутионал амендмент“. www.жустиcесервиcес.гов.мт. Қаралди: 18-январ 2020-йил.
  6. ↑ Торилд Скард (2014) 'Агатҳа Барбара
  7. ↑ Четcути, Жосепҳ Cармел. Қуээр Медитерранеан Мемориэс: Пенетратинг тҳе сеcрет ҳисторй анд силенcе оф гай анд лесбиан дисгуисе ин тҳе Малтесе Арчипелаго. Cарлтон Нортҳ, ВИC, Аустралиа: Лйгон Стреэт Легал Сервиcес, 2009. ИСБН 9780646512792. 
  8. ↑ Cаллежа. „Агатҳа Барбара анд романтиc Навй леттерс“. Тимес оф Малта. Қаралди: 11-март 2016-йил.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi