Agno

Агно (бошқача қилиб айтганда Агено^[1] ёки Гагуэнау) — Франсиянинг шимоли- шарқидаги Гранд Эст минтақасидаги шаҳри, коммуна ва субпрефектура (собиқ Элзас — Шампан — Арден — Лотарингия), Бас — Рейн департаменти, Агно-Виссембург тумани, Агно кантони^[2].

Тарихи

Агно 1115-йилга бориб тақалади, бунда Свабия герцоги Фридрих ИИ Модер оролларидан бирида қаср қуришни буюрган ва орадан ярим аср ўтмай қалъа атрофида ўсган қишлоқ шаҳар ҳуқуқини олган. ХИИ-асрнинг охирида, Англияга йўлда қўлга олинган Ричард Лионҳеарт устидан суд жараёни бўлиб ўтди (қирол гаровни тўламагунга қадар қамоққа ҳукм қилинди). Агнони ўзининг барча Алзас мулкларининг пойтахтига айлантирган Габсбурглик Рудолф И ҳукмронлиги даврида бошланган. Кўп ўтмай, 1354-йилда Муқаддас Рим империяси императори Карл ИВ Элзасда ўн нафар савдо шаҳарлари иттифоқини тузди — Декаполис ва бир неча асрлар давомида бу ерда қолган Агно ўн йилликнинг пойтахти номланиш ҳуқуқига эга бўлди, то 1679-йилда бирлашмалар парчаланмагунча^[3]^[4].

Агно шаҳри ҳарбий тарихда Ўттиз йиллик уруш, Иккинчи Англия-Голландия уруши, Испания ворислиги уруши, Инқилобий урушлар ва Франко-Пруссия уруши даврида содир бўлган воқеалар билан машҳур.

Ўттиз йиллик уруш пайтида шаҳар бир неча бор шведлар, императорлар ва франсузлар томонидан босиб олинган; аммо, Вестфалия тинчлиги ила у Франсияга берилди.

1674-йилда Элзасни ҳимоя қилиш пайтида маршал Анри де Ла Тур д’Аувергне Турен ўз ҳаракатларида Агнога таянган. 1675-йилда Алтенхайм жангидан кейин Раймонд Монтеcуcулли шаҳарни қамал қилиб, аммо Конде шаҳзодасининг яқинлашгани уни Савернга чекинишга мажбур қилди .

Испания мероси учун уруши пайтида шаҳар бир неча марта жанглар билан қўлма-қўл алмашди. 1705-йилда кичик гарнизонга эга бўлиб, у императорлар томонидан қамал қилинди ва қамал бошланганидан тўққиз кун ўтгач, франсуз коменданти де Пери гарнизоннинг кўп қисми билан тунда қал’ани тарк этди ва императорлар уни эгаллаб олдилар. аммо де Пери Савернга етиб келиб, у ерда қўшимча кучларни еғиб, қайтиб келди, ўзи императорларни қамал қилди ва икки кундан кейин қал’ани қайтариб олиб, 3000 га яқин аскарни асирга олди. 1706-йилда Агно Вилларсни қамал қилди ва саккиз кундан сўнг қал’ани эгаллади.

1793-йилда шаҳар Лаутер чизиғи тозалангандан сўнг франсузлар учун ҳаракат ўқи бўлиб хизмат қилган ҳолда муҳим рол ўйнади: Вайссенбург иттифоқчилар томонидан қўлга киритилгандан сўнг, Рейн армияси 14-сентабрдан ўтар кечаси Агногача орқага чекинди. Аммо Вурмсернинг ҳаракати уни Суффел дарёси бўйлаб чекинишга мажбур қилди ва 18-октабрда шаҳар иттифоқчилар томонидан ишғол қилиниб, декабр ойида улар Рейн бўйлаб чекиниш натижасида уни тарк этишди.

Франко-Пруссия урушининг бошланиши билан қал’а ўзининг ҳарбий ва стратегик аҳамиятини деярли йўқотди. Уруш бошида шаҳар франсуз армияси жойлашган ҳудудда эди ва 5-август куни 4-Пруссия отлиқ дивизиясининг разведка рейди маълум бўлди. Верт яқинидаги жангдан сўнг, Баденс Арнони 2 кундан сўнг деярли қаршиликсиз эгаллади.

Географик жойлашуви

Шаҳар (коммуна, субпрефектура — худди шу номдаги кантоннинг маъмурий маркази ва Агно-Виссембург округи) Страсбургдан (префектура) 28 км шимолда, Элзасда жойлашган.

Коммуна майдони 182,59 км², аҳолиси 34 891 киши (2006), барқарорлашиш тенденцияси: 34 419 киши (2013), аҳоли зичлиги 188,5 киши / км².

Аҳоли

Коммуна аҳолиси 2011-йилда 34 619 киши, 2012-йилда 34 406 киши, 2013-йилда эса 34 419 киши.<тимелине> ИмагеСизе = wидтҳ:450 ҳеигҳт:300 ПлотАреа = лефт:50 ригҳт:30 топ:20 боттом:20 ТимеАхис = ориэнтатион:вертиcал АлигнБарс = жустифй Cолорс =

ид:грай1 валуэ:грай(0.9)

ДатеФормат = йййй Период = фром:0 тилл:37000 СcалеМажор = унит:еар инcремент:8000 старт:0 гридcолор:блуэ СcалеМинор = унит:еар инcремент:2000 старт:0 гридcолор:грай1 ПлотДата =

бар:1962 cолор:пинк wидтҳ:1
 фром:0 тилл:20457 wидтҳ:15 техт:20457 техтcолор:блаcк фонцизе:8пх
бар:1968 cолор:пинк wидтҳ:1
 фром:0 тилл:22944 wидтҳ:15 техт:22944 техтcолор:блаcк фонцизе:8пх
бар:1975 cолор:пинк wидтҳ:1
 фром:0 тилл:25147 wидтҳ:15 техт:25147 техтcолор:блаcк фонцизе:8пх
бар:1982 cолор:пинк wидтҳ:1
 фром:0 тилл:26629 wидтҳ:15 техт:26629 техтcолор:блаcк фонцизе:8пх
бар:1990 cолор:пинк wидтҳ:1
 фром:0 тилл:27675 wидтҳ:15 техт:27675 техтcолор:блаcк фонцизе:8пх
бар:1999 cолор:пинк wидтҳ:1
 фром:0 тилл:32242 wидтҳ:15 техт:32242 техтcолор:блаcк фонцизе:8пх
бар:2006 cолор:пинк wидтҳ:1
 фром:0 тилл:34891 wидтҳ:15 техт:34891 техтcолор:блаcк фонцизе:8пх
бар:2013 cолор:пинк wидтҳ:1
 фром:0 тилл:34419 wидтҳ:15 техт:34419 техтcолор:блаcк фонцизе:8пх

</тимелине>

Иқтисодиёт

2010-йилда меҳнатга лаёқатли (15 ёшдан 64 ёшгача) 23 115 кишидан 17 366 нафари иқтисодий фаол, 5 749 нафари нофаол (фаоллик даражаси 75,1 %, 1999-йилда 74,2 %). 17366 нафар фаол меҳнатга лаёқатли аҳолининг 15430 нафари (8466 нафари эркаклар ва 6964 нафари аёллар) ишлаган, 1936 нафари ишсизлар (924 нафари эркаклар ва 1012 нафари аёллар) эди. Меҳнатга лаёқатли 5749 нафар фуқаронинг 1931 нафари ўқувчи ёки талабалар, 1659 нафари нафақахўрлар, яна 2159 нафари бошқа сабабларга кўра фаол бўлмаган фуқаролардир.

Германия билан чегара яқинида жойлашган шаҳар Сиэменс немис компаниясининг ишлаб чиқаришига мезбонлик қилади. 2012-йилда компания ишлаб чиқариш линиясини аввал Хорватияда жойлашган Агно шаҳрига кўчирилди. 32 000 м² саноат газ анализаторлари ва конверторлари ишлаб чиқарилади. 2016-йил ҳолатига кўра, 97 % Компаниянинг Агнодаги маҳсулотининг экспорт қилинади.

Маҳаллий аҳоли

Эдуард Штадтлер (1886-1945), немис ултраўнг сиёсатчиси, Болшевикларга қарши лига асосчиси.
Себастян Лоэб (1974) — WРC тезлик поугачиси, ралли бўйича 9 карра жаҳон чемпиони.
Лаурент Wитз (1975-йилда туғилган), франсуз карикатурачиси, 2014-йилги Оскар мукофоти совриндори.

Ёдгорликлар (фотогалерея)

Тарих музейи (1904)
Муниципал театр биноси (1846)

Манбалар

↑ Джим Канделл. „Wатер профиле оф Пҳилиппинес — Ривер Басинс анд Wатер Ресоурcес“ (эн) (деадлинк). 2008-йил 21-сентябрда асл нусхадан архивланган.
↑ МcМанус, эдитед бй Лиана Т.; Тҳиа-Энг, Чуа. Тҳе Cоастал Энвиронментал Профиле оф Лингаен Гулф, Пҳилиппинес. Манила, Пҳилиппинес: Публишед бй Интернатионал Cентер фор Ливинг Ақуатиc Ресоурcес Манагемент он беҳалф оф тҳе Ассоcиатион оф Соутҳеаст Асиан Натионс/Унитед Статес Cоастал Ресоурcес Манагемент Прожеcт, 1990 — 2-бет. ИСБН 9789711022495.
↑ „Тҳе Агно Ривер Басин“ (эн). неwс.абс-cбн.cом. Қаралди: 2019-йил 28-июл.
↑ Т. Петр. Инланд фишериэс ин мултипле-пурпосе ривер басин планнинг анд девелопмент ин тропиcал Асиан cоунтриэс: тҳреэ cасе студиэс. Роме: Фоод анд Агриcултуре Организатион оф тҳе Унитед Натионс, 1985 — 20-бет. ИСБН 9251023271.

Бу мақолада бошқа тил бўлимларига ишорат йўқ.
Сиз уларни топиб ва ушбу мақолага қўшиб, лойиҳага ёрдам беришингиз мумкин.

[1] Джим Канделл. „Wатер профиле оф Пҳилиппинес — Ривер Басинс анд Wатер Ресоурcес“ (эн) (деадлинк). 2008-йил 21-сентябрда асл нусхадан архивланган.

[2] МcМанус, эдитед бй Лиана Т.; Тҳиа-Энг, Чуа. Тҳе Cоастал Энвиронментал Профиле оф Лингаен Гулф, Пҳилиппинес. Манила, Пҳилиппинес: Публишед бй Интернатионал Cентер фор Ливинг Ақуатиc Ресоурcес Манагемент он беҳалф оф тҳе Ассоcиатион оф Соутҳеаст Асиан Натионс/Унитед Статес Cоастал Ресоурcес Манагемент Прожеcт, 1990 — 2-бет. ИСБН 9789711022495.

[3] „Тҳе Агно Ривер Басин“ (эн). неwс.абс-cбн.cом. Қаралди: 2019-йил 28-июл.

[4] Т. Петр. Инланд фишериэс ин мултипле-пурпосе ривер басин планнинг анд девелопмент ин тропиcал Асиан cоунтриэс: тҳреэ cасе студиэс. Роме: Фоод анд Агриcултуре Организатион оф тҳе Унитед Натионс, 1985 — 20-бет. ИСБН 9251023271.

[1]

[2]

[3]

[4]