Ahmed Hulusi
Аҳмад Ҳулуси (1945-йилда Истанбул, Туркияда туғилган) – Туркиялик исломий ёзувчи[1], унинг асарлари фалсафий ва диний ғояларга қаратилган.
Ҳаёти
У 1945-йил 21-январда[1] Истанбулнинг Жарраҳпошо туманида туғилган ва онаси томонидан маъноси „кўп мақталган“ бўлган Аҳмад, отаси томонидан эса маъноси „самимий“ бўлган Ҳулуси деган исмларни олган. У ҳаётининг дастлабки 18 йилини фақат „Яратганга“ ишониб, маълум бир динга эргашмасдан ўтказди. Диний масалалар ҳақида сўраганларга ҳар сафар „сўрама, фақат айтилганини қил“ дейилганлиги сабабли, у ташқи томондан „динсиз“ ҳаёт кечирган. Отаси вафотидан уч кун ўтиб, 1963-йил 10-сентабрда, онасининг илтимосини қайтаролмай, у жума намозига борди ва айнан шу ерда динни англашга кучли илҳом ва истак сезди. Ўша куни у доимо таҳоратли юришга ва белгиланган кундалик намозларни (сало(т)) адо этишга қатъий аҳд қилди.
У диний таълимини Туркия Диний Ишлар Бошқармаси томонидан нашр этилган сунний ҳадислар тўпламларидан бўлган ўн бир жилдли "Саҳиҳ ал-Бухорий" ва бутун "Кутуб ас-Ситта"ни, шунингдек Туркиянинг энг машҳур Қур’он олимларидан бири ҳисобланган Элмалилининг Қур’он таржимасини ўрганиш билан бошлади. Сўнг у замонавий фанларни икки йил давомида чуқур ўрганди. Шундан кейин у жиддий руҳий риёзатлар ва чекинишлар (халватлар) даврини ўтказди ва бу уни 1965-йилда „Тажаллиёт“ („Ревелатионс“) номли биринчи китобини ёзишга сабаб бўлди. Бу китоб у учун айниқса муҳим, чунки унда 21 ёшида шаклланган ўзига хос ғоя ва илоҳий қарашларининг жамланмаси ифода этилган. Шунингдек, 1965-йилда у ёлғиз ҳолда Макка шаҳрига бориб, ҳаж сафарини адо этди.
Аҳмад Ҳулуси ўзининг динни тушунишини Қур’онда Аллоҳ деб номланган Зот томонидан билдирилган тизим ва тартибга асослайди ҳамда Муҳаммад орқали очиб берилган ҳақиқатни „ўқиш“га ўзини бағишлаган. Ҳулуси борлиқнинг ягоналиги ва мавжудотнинг бирлигига эътибор қаратади ва буни Аллоҳ деб атайди. У Қур’он ва Суннатни мазмундан узиб эмас, балки уларнинг руҳини англаш зарурлигини таъкидлайди. У ўз қарашларини веб-сайти (Wайбаcк Мачине сайтида 2026-02-12 санасида архивланган)даги ёзувлари орқали баҳам кўради. Машҳур ислом ҳуқуқи тўпламларини ўрганган ва кўплаб таниқли сўфий авлиёлар (валий) ва олимларининг асарларини таҳлил қилган ҳолда, у топилмаларини илмий ҳақиқатлар билан уйғунлаштириб, уларни ягона ҳақиқат тизими сифатида тақдим этади.
Ўзини реклама қилишдан тийилиш мақсадида, у сўнгги 40 йил ичида ёзган бирорта китобига фамилиясини қўймади. У ўзини ҳеч кимга мураббий ёки устоз деб билмайди, одамлар билан жуда кам алоқада бўлишни танлайди. Бир неча сохтакорлар ўзини Аҳмад Ҳулуси деб танитишни бошлагач, у китобларига сурати қўйишга мажбур бўлди.
У ҳеч қачон ҳеч қандай сиёсий, ижтимоий, диний ташкилот, жамғарма ёки муассаса аъзоси бўлмаган. У ҳаётини журналист сифатида исломий тасаввуф, яъни сўфийлик ва замонавий фанларни тадқиқ этишга сарфлаган.
1997-йил 28-февралдаги Туркиядаги „постмодерн тўнтариш“ туфайли, Аҳмад Ҳулуси ва унинг рафиқаси Жамила Лондон шаҳрига кўчиб ўтишди ва у ерда бир йил яшашди, сўнг АҚШга жойлашдилар ва ҳозир ҳам у ерда истиқомат қилмоқдалар.
Ислом ҳақидаги қарашлари
У ўз таълимотини исломнинг замонавий контекстдаги руҳий талқини деб ҳисоблайди. Муҳаммад таълимоти ва Абдулкарим ал-Жийлий, Абдулқодир Жилони, Муҳйиддин ибн Арабий, Имом Ғаззолий ва Иброҳим Ҳаққий Эрзуруми каби машҳур сўфий муаллифлар меросига таянган ҳолда, у сиғиниш учун ташқи бир „илоҳ/худо“ ғоясини рад этади ва Қур’онда Аллоҳ деб аталган ягона Зотдан бошқа алоҳида ташқи худо йўқ, дея таъкидлайди. Унинг бош тамойили шундай: „Ҳеч кимга кўр-кўрона тақлид қилма. Муҳаммад таълимотлари нури остида ҳаётингда ўзинг мустақил равишда йўл танла ва шунга мувофиқ яша.“ У одамларни Муҳаммад ва Қур’оннинг дастлабки таълимотларини ҳеч қандай воситачиларга суянмасдан, илм-фан нуқтаи назаридан қайта кўриб чиқишга чорлайди. Ҳар бир инсон универсал тизимнинг таълимотлари билан Муҳаммад орқали бевосита мулоқот қилиш ва ҳаётини шунга мос шакллантириш ҳуқуқига эга, ҳатто буни қилишга мажбур, деб ҳисоблайди.
Муҳаммадга очиб берилган универсал тизимнинг моҳияти сабабли, диний лавозим ва мансаблар ноқонунийдир. Инсон эргашиши лозим бўлган ягона шахс – Муҳаммад. Шу туфайли Аҳмад Ҳулуси ҳеч кимни ўзининг „муриди“ ёки „шогирди“ бўлишга ундамайди. У кичик бир шаҳарчада нисбатан якка ҳолда яшашни афзал кўради ва одамларга унинг таълимотини шубҳа остига олиб, ўзлари изланиш олиб боришни маслаҳат беради. У шундай дейди: „Менга ишонманг, ҳақиқатни ўзингиз топиб, текшириб кўринг.“
Асарлари
Китоблари
- Қур’онни ечиш (Деcодинг тҳе Қуран) (Wайбаcк Мачине сайтида 2026-02-09 санасида архивланган)
- Қур’онни ечишга муқаддима (Прологуэ то Деcодинг Қуран) иБоокстореъда
- Инсон моҳияти (Тҳе Эссенcе оф Ман) (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-03-17 санасида архивланган) шунингдек иБоокстореда ҳам мавжуд
- Муҳаммаднинг Оллоҳи (Муҳаммад’с Аллаҳ) (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-03-29 санасида архивланган) шунингдек иБоокстореда ҳам мавжуд
- Гўзал Исмлар (Тҳе Беаутифул Намес) (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-03-17 санасида архивланган) шунингдек иБоокстореда ҳам мавжуд
- Мушоҳада қилувчи Зот (Тҳе Обсервинг Оне) (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-03-17 санасида архивланган) шунингдек иБоокстореда ҳам мавжуд
- Коинот сирлар (Универсал Мйстериэс) (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-03-17 санасида архивланган) шунингдек иБоокстореда ҳам мавжуд
- Ҳаёт ҳақиқатлари (Тҳе Трутҳ оф Лифе) (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-03-17 санасида архивланган) шунингдек иБоокстореда ҳам мавжуд
- Ўзингни тани (Кноw Ёурселф) (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-03-17 санасида архивланган) шунингдек иБоокстореда ҳам мавжуд
- Руҳ, инсон, жин (Спирит Ман Жинн) (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-03-17 санасида архивланган) шунингдек иБоокстореда ҳам мавжуд
- Тажаллиёт (Ревелатионс) (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-03-17 санасида архивланган) шунингдек иБоокстореда ҳам мавжуд
- Дуонинг қудрати (Тҳе Поwер оф Праер) (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-04-23 санасида архивланган)
Видеолар
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Мустафа Cеcели'нин 'şэйҳим' дедиğи Аҳмед Ҳулуси кимдир“ (тр). Стар (Туркиш неwспапер) (2014-йил 4-июл). Қаралди: 2024-йил 1-ноябр.
Ҳаволалар
- / Аҳмад Ҳулуси веб-сайти (Wайбаcк Мачине сайтида 2026-02-12 санасида архивланган) инглиз тилида
- / Аҳмад Ҳулуси китоблари ва фикрларини қўллаб-қувватловчи илмий фактлар видеоҳаволалар
иТунес ҳаволалари
- Қур’он ечими (Деcодинг тҳе Қуран) иловаси, турк тилида
- Дуо ва зикр (Ду’а анд Дҳикр) иловаси, турк тилида
- Гўзал Исмлар / Илоҳий Исмлар (Тҳе Беаутифул Намес / Тҳе Дивине Намес) иловаси, турк тилида
- Дўстдан дўстга (Фром Фриэнд то Фриэнд) иловаси, турк тилида
- Қур’он аудиоёзувлари араб тилида