Ziyosfera

Ajman

Ажман (арабча: عجمان‎‎, 'Аǧмāн; арабчанинг Форз кўрфази шеваси: عيمان ʿйман) Бирлашган Араб Амирликларидаги Ажман амирлигининг пойтахти. БААдаги Дубай, Абу-Даби, Шаржа ва Ал Айндан кейин бешинчи йирик шаҳар . Форс кўрфази бўйида жойлашган бўлиб, у ҳудудда Шаржанинг йирик амирлиги томонидан қамраб олинган.

Ажман

عجمان
Шаҳар
Юқоридан бошлаб соат айланиши бўйича: Ажманнинг юқоридан кўриниши, Корниша масжиди, Ажман пляжи, Ажмандаги кўча, Ажман қалъаси музейи
Ajman
Байроқ
Ajman
Герб
25°24′49″Н 55°26′44″Э / 25.41361°Н 55.44556°Э / 25.41361; 55.44556{{#cоординатес:}}: cаннот ҳаве море тҳан оне примарй таг пер паге
Мамлакат Бирлашган Араб Амирликлари
Амирлик Ажман амирлиги
Ҳукумат
 • Амир Шайх Ҳумаид бин Рашид Ал Нуаими ИИИ
Асос солинган 1750
Майдон 148 км2 (57 кв ми)
Аҳолиси
 (2017)
 490,035[2]
Ajman xaritada
Ajman
Ажман

Тарихи

Ажмандаги Ал Бу Кҳараибан Нуаими ҳукмронлиги 1816-йилда Шайх Рашид бин Ҳумайд ал-Нуаими ва унинг эллик нафар издошлари қисқа тўқнашувда Ал Бу Шамис Нуаими қабиласининг аъзоларидан Ажманнинг қирғоқ бўйидаги аҳоли пунктини тортиб олганларида бошланган[3]. 1816 ёки 1817-йилларда Ажман қал’аси ниҳоят Рашиднинг издошлари қўлига ўтди ва унинг бошқаруви қўшни Шаржа ва Рас ал-Хайманинг қудратли шайхи Шайх Султон бин Сақр ал-Қосимий томонидан маъқулланди[4].

1820-йил 8-январда Рас ал-Хайма сер W. Г. Кейр бошчилигидаги инглиз қўшинлари томонидан ишғол қилингач, Султон бин Сақр 1820-йил 4-февралда Бирлашган Қироллик билан умумий денгиз шартномасини имзолади, 15-мартда Рашид бин Ҳумайд[5] Фалая қал’асида айни шаклдаги шартномани имзолади.

1822-йилда Британияда ўтказилган денгиз сўрови шуни кўрсатдики, Ажман қирғоқдаги энг яхши сув омборларидан бирига эга бўлиб, у ҳукмдорнинг уйи бўлган ягона мустаҳкам бинога эга кичик шаҳарча эди. Оташкесим соҳилига айланган бошқа кўплаб қирғоқ шаҳарлари сингари, аҳоли мавсумга қараб ҳаракатчан эди – марварид овлаш мавсумида (апрел-сентябр) у ерда „Маҳамеэ“ қабиласининг 1400 дан 1700 гача эркаклари яшаган, уларнинг кўплари хурмо мавсумида Ал Бураймига кўчиб кетишган. Сўровда қайд этилишича, Ажман ҳукмдори Рашид бин Аҳмад ўз ҳукмронлигини Шаржа амирлигидан мустақил деб ҳисоблаган, аммо Шаржа Ажман устидан ҳеч қандай кучга эга бўлмаса ҳам, бу нуқтаи назарни тўғри деб ҳисобламаган[6]. Сўровда Ажман аҳолиси „асосан ашаддий ваҳҳобийлар“ эканлиги таъкидланган ва бугунги кунда Шаржа шаҳрининг Фишт чеккасида жойлашган Ажман шаҳри қирғоғида вайрон бўлган Фашт қишлоғи мавжудлиги қайд этилган.

Ажман қал’аси, бугунги кунда музей

1831-йилда Ажман шайхи Маскат имомидан Шаржа амири Султон бин Сақр билан Суҳарга қарши қўшилиш учун фатвони қабул қилди, аммо Султоннинг мағлубиятидан сўнг Суҳар учун эълон қилинди[манба керак]. У йўқлигида Абу-Дабилик Бани Яснинг бир қисми Ажман шаҳри ва унинг хурмозорларини талон-тарож қилди[7]. Бунга жавобан Ажман қўшинлари Суҳар ва Маскат шаҳарларида „жасур вайронагарчилик“ қилдилар. Султон ибн Сақр ўз „мавзуси“ нинг хатти-ҳаракатларини қоплашни талаб қилганда, Ажман устидан ҳеч қандай ҳокимиятдан воз кечди ва 1832-йилда Шарқий қирғоқ шаҳарларига босқинлар учун товон олиш учун Британия денгиз кучлари Ажманга юборилди[8]. Бир томондан Шаржа, Ажман ва Дубай, иккинчи томондан Абу-Даби ўртасидаги можарони тугатган Ажман (бошқа томонлар билан биргаликда) 1835-йил денгиз шартномасини ўз-ўзидан имзолади[8].

1840-йилда ал-ҳиралик Ҳумайд бин Обеид бин Субт Бани Наим гуруҳи томонидан қўллаб-қувватланган Ажманга бостириб кирди. Дастлаб Ҳумайд бин Рашидга ёрдам беришни истамаган бўлса-да, шаржалик Султон бин Суғур ўз ўғли Суғурни юборди, у дубайлик Мактум билан бирга босқинчиларни қувиб чиқарди ва қасос сифатида Ал-Ҳирани ишдан бўшатди.

1843-йилда Оташкесим шайхлари ва Британия ўртасида навбатдаги денгиз шартномаси имзоланди ва кейин 1853-йил 4-майда қирғоқ шайхлари, шу жумладан Ажман томонидан „Доимий тинчлик шартномаси“ тузилди. Ушбу шартноманинг нусхаси Ажман музейида намойиш этилади. 1892-йилги навбатдаги шартнома Оташкесим давлатларини Британия билан боғлади.

20-асрга келиб, ЖГ Лоримернинг Оташкесим давлатлари қирғоқлари бўйича ўтказган сўрови Ажманни 750 га яқин аҳолидан иборат кичик шаҳарча эканлигини кўрсатди (таққослаш учун, Дубайнинг ўша пайтдаги аҳолиси 10 000 дан ортиқ эди)[9]. 1971-йил 2-декабрда Ажман шайх Рашид бин Ҳумайд ал-Нуайими бошчилигида Бирлашган Араб Амирликларига қўшилди.

Аҳоли

Шаҳарда амирлик аҳолисининг 90% дан ортиғи истиқомат қилади. Ҳудуд тўғридан-тўғри Шаржа шаҳрига соҳил бўйлаб жануби-ғарбий томонда жойлашган бўлиб, у ўз навбатида Дубайга туташ бўлиб, давомли шаҳар ҳудудини ташкил қилади.

Тижорати

Ажманда Ҳукмдор идораси, компаниялар, савдо бозорлари ва 50 га яқин халқаро ва маҳаллий чакана савдо дўконлари жойлашган. Қуйидаги банкларнинг шаҳарда филиаллари бор: Эмиратес НБД, Ажман Банк, Араб Банк ПЛC, Эрон Содерот банки ва Cоммерcиал Банк оф Дубай. Ажман шунингдек, БААдаги балиқчилик саноати ва денгиз маҳсулотларини импорт қилувчилар/экспорт қилувчиларнинг уйидир. Савдо марказларига Ажман Чина Малл ва Cитй Cентер Ажман киради.

Ажман эркин зонаси

Асосий мақола: Ажман эркин зонаси

1500 та компанияни қабул қилиш ва йилига 1000 дан ортиқ кемаларга хизмат кўрсатиш қувватига эга Ажман порти ва Ажман эркин зонаси амирлик иқтисодиётига катта ҳисса қўшмоқда. 65 дан ортиқ мамлакатларга экспорт қилинадиган Эркин ҳудуд компаниялари БААнинг умумий саноат маҳсулотининг тахминан 20% ни ташкил қилади, бу ҳудудда 256 га яқин саноат компаниялари фаолият олиб боради[10].

Туризми

Тунги Ажман

Ажман 2007—2008-йиллардаги молиявий инқироз туфайли тўхтаб қолган ривожланишни давом эттирмоқда ва яна ўсиш даврини бошдан кечирмоқда. Йиллар давомида у чет эл компанияларининг сўнгги сармоялари ҳамда сайёҳлик обектлари, меҳмонхоналар ва савдо обектлари ўрнатиш ва таъмирлаш ишлари билан ниҳоятда ўсди. Амирликда туристик диққатга сазовор жойлар тез суръатлар билан ўсиб бормоқда. Улар орасида Ажман пляжи, Ажман қалъасида жойлашган Ажман музейи, Қизил қалъа ва Манаманинг ички анклавидаги музей мавжуд. Амирликнинг энг йирик савдо маркази бўлган Ажман шаҳар маркази ўзининг ноёб меъморий тажрибаси ва турли хил дўконлар ва қандолат маҳсулотлари билан диққатга сазовордир.

Ажман корниши оилалар учун кечки ва дам олиш кунлари машҳур бўлган жой бўлиб, унда бир қатор фаст фоод шохобчалари, қаҳвахоналар ва дўконлар мавжуд. Бу ерда хорижликлари билан машҳур бўлган „Оуциде Инн“ меҳмонхонаси, шунингдек, бир қатор меҳмонхоналар, жумладан, Рамада, Ажман Палаcе, Ажман Ҳотел, Ажман Сарай ва Фаирмонт Ажман жойлашган.

Ажманнинг янги ташкил қилинган Ал Зораҳ майдонида голф, болалар ўйин майдончалари ва байдарка каби очиқ ҳавода ўтказиладиган кўплаб тадбирларни ўтказса бўлади[11].

Транспорти

Ажманнинг табиий порти (ёки хор) шаҳарга кириб борадиган табиий дарё бўйида жойлашган[12]. Ажманда шунингдек, дунёдаги энг йирик кема ишлаб чиқарувчи фирмалардан бири бўлган Араб Ҳеавй Индустриэс ҳам жойлашган[13][яхшироқ манба керак].

Халқаро ҳаво саёҳатлари учун Ажман аҳолиси бир неча километр узоқликдаги Шаржа халқаро аэропортидан ҳам фойдаланишлари мумкин.

Университетлари ва коллежлари

  • Ажман университети, 1988-йилда ташкил этилган
  • Ажман шаҳар университети коллежи (CУCА)
  • Кўрфаз тиббиёт университети

Таниқли кишилари

  • Адел Ал-Ҳосани (1989-йилда туғилган), амирлик футбол дарвозабони
  • Кулсум Бин Масуд (1957-йилда туғилган), амирлик журналисти, ёзувчи, шоир ва тадбиркор аёл.
  • Халфан Муборак (1995-йилда туғилган), амирлик футболчиси
  • Ҳумайд бин Рашид Ал Нуаими (1931-йилда туғилган), амирликнинг ҳозирги ҳукмдори

Ажман Студ

Ажман Студ – 2002-йилда Ажман Амирлиги валиаҳд шаҳзодаси Аммар бин Ҳумайд Ал Нуаими томонидан ташкил этилган от хўжалиги. У Ажманнинг асосий шаҳридан 30 км узоқликда жойлашган. „Cолт Голд“ унвонини 2016-йилда Галлардо Ж қўлга киритди, у ерда ҲҲ Аммар бин Ҳумаид Ал Нуаими энг яхши наслчи ва эгаси сифатида тожга сазовор бўлди[14].

Манбалар

  1. ↑ „ТеллуБасе—УАЭ Фаcт Шеэт (Теллусант Публиc Сервиcе Сериэс)“. Теллусант. Қаралди: 2024-йил 11-январ.
  2. ↑ „190320БР_Ажман Статистиc Репорт_В16_Фор Принт“. 2021-йил 16-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 21-январ.
  3. ↑ Wилсон, Граэме. Рашид: Портраит оф а Рулер. УК: Медиа Прима, 2010 — 21-бет. ИСБН 9789948152880. 
  4. ↑ Wилсон, Граэме. Рашид, портраит оф а рулер, Лондон, 2010 — 21-бет. ИСБН 9789948152880. ОCЛC 843954755. 
  5. ↑ Генерал Маритиме Треатй, 1820
  6. ↑ Счофиэлд, Р. Исландс анд Маритиме Боундариэс оф тҳе Гулф 1798–1960. УК: Арчиве Эдитионс, 1990 — 543-бет. ИСБН 9781852072759. 
  7. ↑ Счофиэлд, Р. Исландс анд Маритиме Боундариэс оф тҳе Гулф 1798–1960. УК: Арчиве Эдитионс, 1990 — 133-бет. ИСБН 9781852072759. 
  8. ↑ 8,0 8,1 Счофиэлд, Р. Исландс анд Маритиме Боундариэс оф тҳе Гулф 1798–1960. УК: Арчиве Эдитионс, 1990 — 134–135-бет. ИСБН 9781852072759. 
  9. ↑ Лоример, Жоҳн Г. Газеттеэр оф тҳе Персиан Гулф Оман & Cентрал Арабиа. Бомбай: Говернмент оф Индиа, 1908 — 1433–1451-бет. 
  10. ↑ „Ажман Фреэ Зоне“. УАЭФреэЗонес.cом. Қаралди: 2014-йил 30-ноябр.
  11. ↑ „Ал Зораҳ Натуре Ресерве | Ажман“. ажман.травел. Қаралди: 2019-йил 13-июн.
  12. ↑ „Абоут Ажман“. Ажман Фреэ Зоне Аутҳоритй (2007-йил 2-июн). 2007-йил 2-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 16-феврал.
  13. ↑ „Ажман травел гуиде“ (эн). www.wорлд66.cом. 2010-йил 24-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 31-июл.
  14. ↑ „Ажман Студ то cомпете ин "Арабиан Ҳорсе Wорлд Чампионшипс оф тҳе Медитерранеан анд Араб Cоунтриэс" ин Франcе“. wам (2018-йил 22-июн). Қаралди: 2022-йил 28-ноябр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi