Akast
Акаст (қадимги юнонча: Ἄκαστος) — Иолк қироли Пелийнинг ўғли, фессалий сиклидаги юнон мифологиясининг қаҳрамони. Аргонавтлар сафарида ва Калидон овида қатнашган, Пелей томонидан ўлдирилган.
Мифологияда
Акаст подшоҳ Иолк Пелий ва унинг рафиқаси (Анаксибия, Биантнинг қизи ёки Филомаҳа, Амфион ва Ниобенинг қизи), уч[1], тўрт[2] ёки беш[3] Пелиаднинг укаси бўлган. Пелий жияни Ясонни „Арго“ кемасида Колхидага Олтин қўй жунини олиш учун юборганида, Акаст Ясонга эргашди. Псевдо-Гигин бу борада амакиваччалар дўст бўлганлигини[3], Валерий Флакк ва Родослик Аполлонийга схолийлар муаллифи — Акаст отасининг иродасига қарши аргонавтлар сафига қўшилганини кўрсатади[4][5]. Сафар тавсифларида бу қаҳрамон статист[5] каби кўринади. Шаҳзода уйига эсон-омон қайтганидан кўп ўтмай, Пелий Ясоннинг хотини Медеянинг фитналари туфайли ўз қизлари томонидан ўлдирилади. Кейин Акаст Ясонни[2] қувиб чиқарди (муқобил версияга кўра, у ўз ихтиёри билан сургунга кетган[1]) ва Иолк шоҳи бўлди. Отасининг хотирасига ўйинлар билан ҳашаматли дафн маросимларини уюштирди[6].
Акаст Овид томонидан Этолиядаги даҳшатли калидон чўчқаси овининг иштирокчиси сифатида тилга олинган[7]. Унинг номи билан яна бир ҳикоя боғлиқ. Қирол Иолка қайнотасини тасодифан ўлдирган Эакидни Пелей дуойибадидан тозалади. Акастнинг хотини Пелейни севиб қолди ва унга ҳис-туйғуларини изхор қилди, лекин у уни рад этди; кейин у эрига Пелей уни йўлдан оздирмоқчи бўлганлигини айтди. Акаст Пелион тоғида ов қилиш учун Эакидни ўзи билан олиб кетди ва у ерда Эакид ухлаб ётганида унинг қиличини сигир гўнгига яшириб уни ташлаб кетди. Пелейга кентаврлар ҳужум қилди. У қуролсиз қолиб, Хирон[2] ёрдами туфайли қочиб қутула олди ва шундан кейин у Иолкни бўрон билан олди ва Акастни хотини билан бирга ўлдирди[6][5].
Псевдо-Аполлодор Акастнинг рафиқасини Астидамия, Пиндар деб, Аристофанга схолийлар муаллифи эса — Ипполита деб айтади. Акастнинг қизлари Стеропа, Сфенела ва Лаодамия бўлган[6].
Плутарх Мнасигитон тилга олган антик муаллифлардан бири Акастни Иолкнинг эмас, балки Фер[5] шоҳи деб атайди; Иолкда, унинг сўзларига кўра, Акастнинг амакиваччаси Адмет[6] ҳукмронлик қилган.
Санъатда
Маълумки, антик рассом Микон Афинадаги Акастни Диоскурлар ибодатхонасида сақланаётган суратларидан бирида бошқа Аргонавтлар билан бирга тасвирлаган. Павсанийнинг сўзларига кўра, „бу расмда рассомнинг барча диққати Акаст ва Акастнинг отларига қаратилган“[8]. Қаҳрамон томонидан марҳум ота хотирасига бағишланган мусобақалар кўпинча тарихий давр шоир ва санъаткорларининг эътиборини тортган. Стесихор[6] улар ҳақида ёзган, бу ўйинлар Аполлон Амйклейскй (рассом Батикл) тахтининг оёғида ва Олймпияда[8] сақланган Кипсел сандиғида тасвирланган[8].
Акаст Калидон овининг бошқа иштирокчилари орасида антик вазалардан бирида тасвирланган[5].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Диодор Сицилийский 2005.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Аполлодор 1972.
- ↑ 3,0 3,1 Гигин 2000.
- ↑ Валерий Флакк 2013.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Сеэлигер 1886.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Тоэпффер 1893.
- ↑ Овидий 1977.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Павсаний 2002.
Ҳаволалар
- Аполлодор. Мифологическая библиотека. Наука, 1972.
- Валерий Флакк. Аргонавтика. Книга первая. М.: Импэто, 2013.
- Гигин. Мифы. Алетейя, 2000. ИСБН 5-89329-198-О.
- Диодор Сицилийский. Историческая библиотека. СПб.: Алетейя, 2005. ИСБН 5-89329-716-4.
- Публий Овидий Назон. Метаморфозы. М.: Художественная литература, 1977.
- Павсаний. Описание Эллады. М.: Ладомир, 2002. ИСБН 5-86218-333-0.
Адабиётлар
- Сеэлигер К. Акастос 1 // Росчер W. Аусфüҳрличес Лехикон дер гриэчисчен унд рöмисчен Мйтҳологиэ. — 1886. — Бд. И, 1. — Кол. 208—209.
- Тоэпффер Ж. Акастос 1 // Паулйс Реаленcйcлопäдиэ дер cлассисчен Алтертумсwиссенсчафт. — 1893. — Бд. И, 1. — Кол. 1157—1158.